Bán lẻ: cạnh tranh sức bền?

Bán lẻ: cạnh tranh sức bền?

Quốc Hùng

Ảnh: QUỐC HÙNG

(TBKTSG) - Một trong những yếu tố tạo sức mạnh cho nhà bán lẻ hiện đại là sở hữu nhiều điểm bán. Do vậy, bất chấp những khó khăn mà lĩnh vực phân phối và bán lẻ đang phải đương đầu, nhiều doanh nghiệp trong ngành vẫn tập trung phát triển hệ thống bán lẻ. Đây được xem là bước chuẩn bị đón đầu cơ hội khi Việt Nam mở cửa hoàn toàn thị trường bán lẻ vào đầu năm 2015 theo cam kết với Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Tiếp tục mở rộng

Đang có 27 siêu thị và trung tâm thương mại (TTTM) trên cả nước, Big C vẫn đang chuẩn bị đưa vào hoạt động thêm siêu thị mới ở Quy Nhơn (Bình Định). Không những thế, kế hoạch của nhà bán lẻ đến từ Pháp này là nâng số điểm kinh doanh tại thị trường Việt Nam lên con số 30 vào cuối năm nay.

Khác với Big C, Lotte Mart của Hàn Quốc có mặt tại Việt Nam từ năm 2007 nhưng hiện mới có bảy TTTM trên cả nước. Với tiềm lực tài chính mạnh, kế hoạch từ nay đến cuối năm, tập đoàn này sẽ khai trương thêm ba TTTM cỡ lớn nữa. Ngoài việc tự xây TTTM mới, Lotte Mart còn kết hợp với nhà bán lẻ Pico tận dụng hai điểm bán sẵn có của Pico để khai thác kinh doanh, gồm TTTM Lotte Mart Đống Đa tại Hà Nội và TTTM Pico Plaza tại quận Tân Bình, TPHCM. Dù đến Việt Nam chậm hơn một số thương hiệu bán lẻ nước ngoài khác nhưng Lotte tỏ ra là đối thủ đáng gờm cùng với tham vọng đến năm 2020 mở được 60 điểm bán.

Trong khi đó, Parkson thuộc tập đoàn Lion của Malaysia cũng vừa giới thiệu về trung tâm mua sắm thứ 10 của Parkson tại Việt Nam nằm trong dự án Léman Luxury Apartments tọa lạc tại quận 3, TPHCM do C.T Group làm chủ đầu tư. Ông Tham Tuck Choy, Tổng giám đốc Parkson Việt Nam, cho biết với chiến lược làm ăn lâu dài, Parkson tiếp tục đặt mục tiêu mỗi năm phát triển thêm hai TTTM.

Với Aeon đến từ Nhật Bản, sau khi đưa trung tâm mua sắm có vốn đầu tư trên 100 triệu đô la Mỹ ở quận Tân Phú, TPHCM vào hoạt động, nhà bán lẻ này đang hướng tới mục tiêu 20 TTTM tại Việt Nam. Các địa bàn đang được chú ý tiếp theo là Bình Dương và Hà Nội.

Trước sự “bành trướng” của các nhà bán lẻ ngoại, một số nhà bán lẻ lớn trong nước cũng đang tập trung mở rộng hệ thống kinh doanh của mình. Trong kế hoạch năm nay, Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TPHCM (Saigon Co.op) sẽ đưa vào khai thác thêm hai TTTM Sense City tại khu vực ĐBSCL; mở thêm tám siêu thị Co.opmart tại Hà Nội, Daklak, Đồng Tháp, Pleiku và TPHCM, nâng tổng số siêu thị Co.opmart lên 76 siêu thị trên cả nước; mở thêm 20 cửa hàng thực phẩm Co.op Food tại TPHCM.

Tổng công ty Thương mại Sài Gòn (Satra) cũng xác định nhiệm vụ trọng tâm năm 2014 là phát triển hệ thống bán lẻ với kế hoạch mở thêm ít nhất một TTTM Satra, và ít nhất 13 cửa hàng thực phẩm tiện lợi Satrafoods để tiến tới mục tiêu 50 cửa hàng Satrafoods vào năm 2015.

Đi đường dài

Những con số hàng chục, thậm chí hàng trăm siêu thị, TTTM trong vòng 5-10 năm tới khiến nhiều người “ngoại đạo” cho rằng đó có thể là những con số ảo, nhất là trong bối cảnh kinh doanh ế ẩm hiện nay.

Thực tế là người tiêu dùng ở một số địa phương chưa chịu bỏ chợ để vào mua sắm trong các TTTM. Một nhà đầu tư lớn trong lĩnh vực phân phối cũng thừa nhận việc kinh doanh đang thua lỗ ở các thị trường tỉnh nhỏ, phải nhờ các điểm kinh doanh lớn ở TPHCM và Hà Nội bù lỗ. Dù vậy, nhà đầu tư này cho biết sẽ tiếp tục mở thêm các điểm kinh doanh mới vì tin rằng về lâu dài, kênh phân phối hiện đại trong nước sẽ phát triển như các nước trong khu vực.

Ngay cả siêu thị Lotte Mart ở Đà Nẵng - thành phố lớn bậc nhất ở miền Trung, cũng đang phải chứng kiến cảnh thưa vắng khách. Tuy nhiên, theo lãnh đạo Lotte Mart Việt Nam, họ vẫn sẽ tiếp tục phát triển thêm hàng chục điểm kinh doanh mới nữa ở khu vực miền Trung.

Liệu tình trạng “vật lộn” với sự ế ẩm ở hầu hết các TTTM, siêu thị, không chỉ ở tỉnh nhỏ mà ngay cả các thành phố lớn, có phải là do cung lấn lướt cầu? Giới phân tích cho rằng đây là cuộc chơi dài hơi của những “ông lớn” có tiềm lực về vốn lẫn kinh nghiệm trong kinh doanh bán lẻ. Việt Nam với dân số đông và phần lớn đang ở độ tuổi mua sắm là thị trường đầy tiềm năng. Các nhà bán lẻ quốc tế đang thể hiện tầm nhìn dài hạn. Họ đi trước, chấp nhận thua lỗ giai đoạn đầu để có cơ hội đón đầu tương lai sớm hơn các đối thủ khác.

Về phía các doanh nghiệp trong nước, ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Saigon Co.op, cũng cho rằng trong bán lẻ, việc hình thành chuỗi giúp tạo lợi thế cạnh tranh. Vì vậy, bên cạnh các siêu thị ở các thành phố lớn, việc mở siêu thị tại các tỉnh là một chiến lược của Saigon Co.op.

Lãnh đạo một doanh nghiệp khác trong ngành cũng chia sẻ bằng việc mở rộng chuỗi, các nhà bán lẻ đang cố gắng xác lập thị phần và vị trí trên thị trường. Tuy nhiên, nhìn vào tình hình ảm đạm hiện nay, có khả năng sức mua sẽ tiếp tục thấp trong 2-3 năm tới. Khi đó, nhà bán lẻ nào trường vốn, đủ sức chịu lỗ vài năm thì mới có thể vươn lên dẫn đầu thị trường. Và như vậy, các nhà đầu tư nước ngoài đang có lợi thế hơn.

Cũng theo ông này, việc mở rộng các chuỗi bán lẻ có tổ chức và với cường độ cao sẽ giúp các chủ sở hữu chuỗi gia tăng mức độ nhận biết thương hiệu đối với người tiêu dùng. Quan trọng hơn, số lượng cửa hàng trong chuỗi càng lớn càng giúp chính sách giá của nhà bán lẻ cạnh tranh hơn nhờ thương lượng được giá tốt với các nhà cung cấp, tiết giảm chi phí vận chuyển, thuận lợi trong đầu tư kho bãi cho toàn hệ thống... Chuỗi phân phối hàng hóa khép kín được hình thành sẽ góp phần thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa, tạo mối quan hệ kinh doanh ổn định giữa nhà sản xuất và nhà kinh doanh.