Thứ Tư,  22/11/2017, 15:58 
Đặt báo in

Khởi động dự án Luật Hành chính công

Nguyễn Minh Đức
Thứ Hai,  9/1/2017, 14:03 

Khởi động dự án Luật Hành chính công

Nguyễn Minh Đức

(TBKTSG) - Ngày 17-12-2016, Văn phòng Quốc hội tổ chức Hội nghị công bố Nghị quyết số 317/NQ-UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thành lập Ban soạn thảo dự án Luật Hành chính công.

Theo đó, Ban soạn thảo dự án Luật Hành chính công gồm 27 người do đại biểu Quốc hội khóa XIV Trần Thị Quốc Khánh, Ủy viên Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội là Trưởng ban soạn thảo. Theo kế hoạch, Ban soạn thảo sẽ họp năm phiên (đến tháng 12-2017) để thảo luận, cho ý kiến; bổ sung, sửa đổi hoàn thiện dự thảo Luật Hành chính công; chuẩn bị kế hoạch xây dựng dự án luật năm 2018.

Tránh nguy cơ hành pháp lạm dụng quyền lực

Trong ba nhánh của quyền lực nhà nước, hành pháp luôn là nhánh có nguy cơ lạm dụng quyền lực lớn nhất.

Lập pháp, mặc dù được coi là có quyền lớn nhất, nhưng lại rất khó bị lạm dụng do bất kỳ quyết định nào được đưa ra cũng phải do đa số thông qua tranh luận công khai. Thử tưởng tượng bạn là giám đốc một công ty luật và bạn muốn Quốc hội sửa luật để miễn thuế giá trị gia tăng cho dịch vụ tư vấn pháp lý, bạn sẽ phải thuyết phục bao nhiêu người? Chính vì thế mà nguy cơ lạm dụng quyền lực lập pháp là thấp nhất.

Tư pháp được quyền ra các quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, tự do và tài sản của người dân. Thế nhưng, quyền lực tư pháp luôn bị kiềm tỏa bởi một trình tự thủ tục kín kẽ, phức tạp và có sự tham gia của nhiều bên. Ví dụ, cha của đứa trẻ muốn hối lộ thẩm phán để đòi được quyền nuôi con trong vụ án ly hôn. Nhưng mẹ của đứa trẻ có thể đưa vụ án lên phúc thẩm, thậm chí giám đốc thẩm hoặc đưa ra báo chí với sự tham gia của tòa án cấp cao hơn. Vì vậy, nguy cơ lạm quyền là có, nhưng bị giám sát tương đối chặt bởi cơ chế ba bên (bên nguyên - bên bị - tòa án).

Hành pháp là nhánh quyền lực có phạm vi rất rộng, nhiều nội dung lại đòi hỏi chuyên môn sâu. Các quyết định hành chính được đưa ra chủ yếu chỉ có hai bên (bên quản lý-bên bị quản lý), thủ tục đơn giản, tính công khai thông tin thấp. Đơn cử như khi bạn bị cảnh sát giao thông xử phạt, bạn rất dễ dàng đạt được thỏa thuận với anh cảnh sát vì cả hai biết rằng sẽ chẳng có người thứ ba nào có lợi ích muốn giám sát. Chính những điều này khiến cho nguy cơ lạm dụng quyền lực ở nhánh hành pháp luôn là cao nhất.

Nhìn vào bảng tổng hợp các vấn đề về pháp luật hành chính này, dễ thấy vấn đề hoạt động của các cơ quan hành chính chưa được giải quyết trọn vẹn trong hệ thống pháp luật.

Nhìn vào thực trạng hiện nay của nước ta, dễ thấy chúng ta cũng gặp những vấn đề tương tự trong hoạt động của các cơ quan hành chính. Tình trạng chính sách một đằng nhưng bị biến tướng qua quá trình thực thi của các cơ quan hành chính nhà nước diễn ra phổ biến. Điều này đòi hỏi bộ máy hành chính phải được chuẩn hóa, bị giám sát bằng các nguyên tắc pháp quyền.

Nhìn vào bảng tổng hợp các vấn đề về pháp luật hành chính này, dễ thấy vấn đề hoạt động của các cơ quan hành chính chưa được giải quyết trọn vẹn trong hệ thống pháp luật. Các vấn đề về thủ tục hành chính, hợp đồng hành chính, kiểm tra hành chính, ra các quyết định hành chính, cung cấp dịch vụ hành chính mới chỉ có quy định chuyên biệt trong từng lĩnh vực mà chưa có nguyên tắc chung. Đi vào thực trạng cụ thể hơn, ta có thể thấy có bốn điểm bất cập nổi lên như sau:

Đối với thủ tục hành chính

Mặc dù đã có Nghị định 63 về kiểm soát thủ tục hành chính, song trên thực tế, vẫn còn rất nhiều thủ tục hành chính được ban hành mà không rõ về thời gian xử lý, thành phần hồ sơ, tiêu chí cho phép/không cho phép. Nhưng ở phía ngược lại, cũng đã có nhiều thủ tục hành chính đạt đến mức độ minh bạch cao như liên thông thủ tục hành chính, không cho phép yêu cầu thêm hồ sơ ngoài luật, không cho phép hướng dẫn thủ tục thành nhiều lần, áp dụng nguyên tắc im lặng là đồng ý hay nguyên tắc tiền lệ, nguyên tắc đồng bộ. (Nguyên tắc im lặng là đồng ý là khi cơ quan nhà nước chậm trả lời thì coi như đồng ý với tổ chức, cá nhân; nguyên tắc tiền lệ yêu cầu hồ sơ sau mà có nội dung giống hồ sơ trước thì kết quả giải quyết thủ tục hành chính phải giống nhau; nguyên tắc đồng bộ yêu cầu hồ sơ nộp tại cơ quan thuộc tỉnh này thì phải giải quyết tương tự với cơ quan tương đương tại tỉnh khác).

Như vậy, rất cần phải phân loại và xây dựng chuẩn mực cho việc thực hiện các thủ tục hành chính tại tất cả các lĩnh vực.

Đối với thanh tra, kiểm tra hành chính

Việt Nam đã có Luật Thanh tra đưa ra các nguyên tắc chung của việc thanh tra hành chính, mặc dù các nguyên tắc trong luật chưa thực sự hoàn thiện. Nhưng chúng ta chưa có quy định nguyên tắc về kiểm tra hành chính. Chính vì điều này nên hoạt động thanh tra, kiểm tra bị lợi dụng để gây nhũng nhiễu, tiêu cực.

Nhưng ở phía ngược lại, một số hoạt động thanh tra, kiểm tra đã được áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro. Đó là việc xác định tần suất thanh kiểm tra phụ thuộc vào mức độ rủi ro vi phạm của đối tượng và được chấm điểm một cách khách quan, chứ không phải dựa vào ý muốn chủ quan của cơ quan nhà nước. Một số hoạt động thanh kiểm tra khác đã có cơ chế phối hợp liên ngành để giảm số lượt thanh kiểm tra cho doanh nghiệp và người dân. Một số hoạt động thanh kiểm tra khác đã có cơ chế cho phép người tố cáo, người bị ảnh hưởng quyền lợi được cùng tham gia thay vì chỉ giữa cơ quan nhà nước và người vi phạm.

Như vậy, việc hoàn thiện lại mảng pháp luật về thanh tra, kiểm tra là rất quan trọng.

Đối với hợp đồng hành chính

Hợp đồng hành chính là một khái niệm khá mới tại Việt Nam, nhưng trên thực tế, chúng ta đã có nhiều hợp đồng hành chính, thậm chí đã được thể chế hóa như hợp đồng đối tác công - tư, hợp đồng dầu khí. Tuy nhiên, cũng có nhiều loại hợp đồng hành chính chưa được quy định như cam kết của chủ tịch tỉnh tại cuộc đối thoại với người dân, hay như các hợp đồng đầu tư giữa chủ đầu tư và chính quyền.

Hình thức quản lý xã hội bằng hợp đồng hành chính có nhiều ưu điểm, nhưng cũng có nguy cơ phát sinh tiêu cực nên cần được ghi nhận và quản lý.

Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan hành chính và hiện đại hóa việc quản lý

Đây cũng là những nội dung quan trọng mà Luật Hành chính công nên đề cập. Thực tế có những trường hợp các cơ quan hành chính không chịu phối hợp với nhau mà đẩy cái khó về cho người dân. Ví dụ, doanh nghiệp khoáng sản phải nộp “Đề án đóng cửa mỏ” cho Tổng cục Khoáng sản và “Đề án cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác” cho Tổng cục Môi trường, dù hai văn bản này có nội dung giống hệt nhau. Hai cơ quan này cùng một bộ chứ nếu khác bộ thì không biết còn khó khăn cỡ nào?

Nhưng lại cũng có trường hợp tiến bộ như quy định doanh nghiệp không phải nộp lại các giấy tờ mà các cơ quan nhà nước đã có trong hệ thống thông tin của ngành tài chính.

In bài Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI-DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
BLOG
BẠN ĐỌC VIẾT
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
HẠ TẦNG - ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
HẠ TẦNG
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH - BÌNH LUẬN
GHI NHẬN
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó thư ký tòa soạn: Hồng Văn, Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294.
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của website này. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế
Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.