SỰ KIỆN & VẤN ĐỀ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG DIỄN ĐÀN KINH DOANH VĂN HÓA XÃ HỘI HẠ TẦNG - ĐỊA ỐC THẾ GIỚI
Thứ Tư,  29/3/2017, 14:29 (GMT+7)
Đặt báo in

Hạ lưu sông Mississippi ký sự

Lê Anh Tuấn (*)
Chủ Nhật,  19/3/2017, 09:20 (GMT+7)
Chia sẻ:




Hạ lưu sông Mississippi ký sự

Lê Anh Tuấn (*)

Sông Mississippi. Ảnh: Internet

(TBKTSG) - Trong nhóm các nhà khoa học Mêkông, chúng tôi được Bộ Ngoại giao Mỹ tổ chức một chuyến làm việc ở Mỹ vào tháng 2-2017. Chuyến đi này nằm trong khuôn khổ Chương trình Trao đổi quốc tế các nhà quản lý (IVLP), hoạt động theo đạo luật Fulbright-Hays. Nhóm Mêkông được lựa chọn theo Dự án Sáng kiến hợp tác nghiên cứu hạ lưu sông Mêkông. Đây là cơ hội để các nhà khoa học hai nước Việt Nam và Mỹ có cơ hội gặp gỡ và trao đổi chuyên môn, kinh nghiệm qua các chuyến viếng thăm đến các cơ quan chuyên môn, nghiên cứu khoa học và trường đại học lớn ở một số bang của Mỹ.

Sau một số buổi làm việc ở Washington DC, theo yêu cầu của nhóm, phía Mỹ đã sắp xếp cho chúng tôi đến thăm vùng hạ lưu sông Mississippi, đặc biệt ở vùng đất ngập nước ven biển của ba bang Arkansas, Mississippi và Louisiana.

Hạ lưu sông Mississippi giống ĐBSCL

Sở dĩ chúng tôi lưu ý đến vùng đất ngập nước thuộc hạ lưu đồng bằng sông Mississippi vì nơi này có khá nhiều đặc điểm tự nhiên và hệ sinh thái tương tự như vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), cũng có những khu vực trồng lúa, trồng màu và đánh bắt thủy sản ở vùng ven biển thuộc vịnh Mexico.

Đầu tiên, nhóm Mêkông đến thành phố New Orlearns, thuộc bang Louisiana, là vùng đô thị pha trộn các văn hóa và kiến trúc cổ của Pháp và Tây Ban Nha. Vùng đô thị New Orleans nằm cách vịnh Mexico khoảng 100 ki lô mét, là một vùng có khí hậu ẩm kiểu bán nhiệt đới, thành phố được hình thành từ sự cải tạo các đầm lầy ngập nước thường xuyên và nằm thấp hơn mực nước biển. Hoạt động kinh tế chính ở vùng này là công nghiệp hóa dầu và vận tải biển, du lịch cũng là một nguồn thu đáng kể, ngoài ra còn có canh tác nông nghiệp với các đại điền chủ người Mỹ và nghề đánh bắt thủy sản ở vịnh Mexico mà người Việt Nam nhập cư hành nghề phổ biến.

Chúng tôi sử dụng canô máy để đi thăm một vùng tên là Honey Island Swamp. Vùng đầm lầy rất hoang sơ này hiện diện rất nhiều cây cypress (cây hoàng hà hay cây bách?) với các rễ khí sinh rất đặc trưng ở vùng đất ngập nước, mà người Mỹ gọi là cypress knees (gối cây bách), giống như rễ cây bần ở vùng châu thổ sông Cửu Long vậy. Đi quanh co trong các rạch nhỏ, chúng tôi bắt gặp rất nhiều cá sấu, rùa, rắn, gấu mèo, ngoài ra người hướng dẫn cho biết trong rừng còn có heo rừng, đại bàng đầu trắng, cú mèo, hải ly, và gấu đen,...

Sông Mississippi dài 3.730 ki lô mét là con sông lớn nhất lục địa Bắc Mỹ và được xếp hạng là con sông có dòng chính dài thứ tư trên thế giới và thứ 15 về lưu lượng dòng chảy. Tổng diện tích lưu vực của sông Mississippi trải rộng ra ở một vùng đất rộng lớn lên đến 2.981.076 ki lô mét vuông, gồm một phần Canada và phần lớn ở trong lòng nước Mỹ. Dòng chính của sông Mississippi chảy qua 10 bang nước Mỹ, từ bang Minnesota, rồi đi qua các bang Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi và cuối cùng đến bang Louisiana trước khi đổ ra vịnh Mexico. Riêng vùng đồng bằng sông Mississippi là vùng đất hạ lưu rộng thứ bảy ở nước Mỹ, rộng xấp xỉ 12.000 ki lô mét vuông, phần đất ngập nước ven biển của đồng bằng này khoảng 10.000 ki lô mét vuông, tương đương khoảng một phần tư diện tích vùng ĐBSCL của Việt Nam.

Thăm vùng này, tôi chợt nhớ đến những vùng đất ngập nước nổi tiếng ở miền Nam như Tràm Chim, Trà Sư, mũi Cà Mau... So sánh với vùng này dễ thấy tính đa dạng sinh học của xứ mình cao hơn nhưng việc đầu tư cho quản lý và bảo tồn kém hơn nên chưa sử dụng hiệu quả các dịch vụ hệ sinh thái.

Sự hủy diệt và bức tranh phục hồi

Sau đó, nhóm Mêkông được đưa đến thăm khu phức hợp di trú cho các loài hoang dã Bayou Saugave vùng Đông Nam Louisiana (Southeast Louisiana Bayou Saugave National Wildlife Refuges Complex). Vùng này có địa hình thấp và phẳng, điển hình cho hệ sinh thái đất ngập nước ven biển. Nơi đây hiện diện nhiều sinh cảnh đầm lầy, các loại thông, rừng cây bụi, hồ, cù lao, đầu doi của các nhánh sông rạch, thuận lợi cho các loài chim và các động vật hoang khác di trú. Trận siêu bão Katrina đã càn quét và phá hoại vùng này, gây hiện tượng nước biển dâng do bão làm ngập mặn 6-8 feet (trên dưới 1,5 mét), cộng thêm sức gió mạnh đến 132 mph (xấp xỉ hơn 220 ki lô mét/giờ) làm hàng trăm mẫu đất bị nhiễm mặn nặng nề, làm gãy đổ và chết nhiều cây rừng cả mấy chục, hoặc cả hơn trăm năm tuổi.

Chúng tôi cũng đã được các nhà khoa học Mỹ ở đây cho thấy các hiện tượng sạt lở, lún sụt đồng bằng do hoạt động của con người như làm quá nhiều công trình lớn trên vùng đồng bằng yếu về địa chất, hạn chế phù sa bồi lắng...

Theo các số liệu đã kiểm chứng, vùng ven biển đồng bằng hạ lưu sông Mississippi đã bị xói mòn liên tục trong nhiều năm qua, nguyên dân chính là do mực nước biển dâng như một hệ quả của hiện tượng nóng lên toàn cầu, nước tràn do bão tố và sự gián đoạn hệ thống vận chuyển bùn đất do quá trình nạo vét tạo luồng lạch giao thông cho các tàu thuyền và sà lan cỡ lớn. Sự mất phù sa tự nhiên đã làm giảm khả năng bù lún của các vùng đất thấp, đất ngập nước, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Từ thập niên 1950 cho tới thập niên 1990, đầm lầy ven biển ở Mississippi đã mất khoảng 9.000 mẫu Anh do sạt lở và sụt lún. Tốc độ tan rã này có thể diễn ra nhanh hơn do sự mở rộng các công trình công nghiệp, cũng như dân dụng và và sự gia tăng tốc độ của hiện tượng nước biển dâng.

Một trong các chương trình phục hồi hệ sinh thái đồng bằng của lưu vực Mississippi là phục hồi vùng hải đảo và đầm lầy trong vùng vịnh và kế hoạch quản trị bùn đất để có thể tận dụng vật liệu bùn cát nạo vét từ các vùng khác để bồi đắp cho những vùng đất có nguy cơ sạt lở song song với thiết lập các dự án bảo tồn và tăng cường môi trường sống của các loại thủy hải sản ở các các đầm lầy, bãi cỏ biển và giồng cát.

Nhiều nỗ lực tái tạo, trồng lại cây xanh đã diễn ra nhiều năm qua ở đây, nhưng tiến trình phục hồi tự nhiên rất chậm mặc dầu nguồn tài chính và kỹ thuật của Chính phủ Mỹ rất lớn. Đến vùng này mới thấy sự bất lực của con người và công trình khi phải đối phó với sự giận dữ của thiên nhiên.

Sau cơn bão Katrina, cộng đồng người Việt ở New Orlearns là một trong những nhóm dân bị tổn thương nặng nhất. Đa số họ là dân đánh cá ở vịnh Mexico, có nhiều gia đình bị phá sản vì thuyền bè bị chìm hoặc hư hại nặng (mà phần lớn đã không mua bảo hiểm, như một thói quen của những người Việt Nam có thu nhập thấp). Tuy vậy, họ lại là nhóm dân có khả năng phục hồi nhanh nhất so với các sắc dân khác. Phải chăng vì người Việt Nam đã quá quen thuộc, có khả năng chịu đựng thiên tai, mất mát và thay đổi (?). Chúng tôi thấy tận mắt, nổi bật trong vùng là các khu dân cư người Việt rộn rịp, nhiều thương xá, trung tâm dịch vụ và văn phòng, nhà hàng, kể cả các chùa chiền, trung tâm sinh hoạt cộng đồng, dù đây là nhóm nhập cư thiểu số, hình thành chủ yếu từ sau năm 1975.

Nghĩ về giải pháp cho sông Mêkông

Đoàn cũng được đến Vicksburg, Mississippi thăm Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển kỹ thuật của Liên đoàn Kỹ sư quân đội Mỹ (USACE), đến các phòng thí nghiệm thủy lực, xem các nghiên cứu kỹ thuật về turbine phát điện và khả năng di chuyển của cá qua công trình nhà máy thủy điện. Các nhà khoa học Mỹ cho biết việc nghiên cứu các turbine thủy điện, được gọi là thân thiện cho cá di cư, rất hạn chế trong áp dụng thực tế. Việc nghiên cứu rất chuẩn mực cho thấy chỉ một số rất ít các loài cá vùng Bắc Mỹ có thể đi qua mà sống sót được, với điều kiện vận hành thủy điện giới hạn như điều kiện cột nước thấp, giảm tốc độ vòng quay của turbine kết hợp với các đường dẫn cá được thiết kế đặc biệt và tốn kém. Với sự phong phú của hàng trăm loại cá di cư với nhiều kích cỡ khác nhau ở lưu vực sông Mêkông và nhiều công trình đập thủy điện có cột nước rất cao, từ vài chục đến hơn một trăm mét trên sông Mêkông, chắc chắn các kỹ thuật này rất khó áp dụng.

Điều nhận định sau chuyến đi là có khá nhiều thông tin thực tế. Giữa hai vùng lưu vực sông Mississippi và sông Mêkông có những điểm tương đồng, cùng chịu những thay đổi về thiên nhiên, môi trường, chủ trương phát triển kinh tế. Qua trao đổi, phía các nhà khoa học Mỹ cũng nhận thấy là vấn đề ở vùng ĐBSCL của Việt Nam khó khăn hơn vấn đề của họ. Sông Mississippi chủ yếu chảy trong nước Mỹ nên sự thỏa thuận và bố trí quản lý thuận lợi hơn điều kiện sông Mêkông, dòng sông chảy qua sáu quốc gia khác nhau - vấn đề nước xuyên biên giới rất phức tạp. Đây là một thử thách nhưng cũng là điều đáng quan tâm cho các nhà khoa học giữa hai nước, có thể mở ra những cơ hội hợp tác các nghiên cứu từ thực tiễn để mang vào áp dụng.

(*) Đại học Cần Thơ

In bài viết In bài Gởi bài cho bạn bè Gửi bài cho bạn bè
Mời bạn đóng góp ý kiến
Tên(*)
Địa chỉ E-mail(*)
Nội dung(*)
Lưu ý : (*) là những thông tin bắt buộc.
* Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu.
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI-DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
BLOG
BẠN ĐỌC VIẾT
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
HẠ TẦNG - ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
HẠ TẦNG
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH - BÌNH LUẬN
GHI NHẬN
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Thị Ngọc Huệ; Tổng thư ký tòa soạn: Nguyễn Vạn Phú.
Thư ký tòa soạn: Hoàng Lang, Thục Đoan.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Điện thoại: (84.8) 3829 5936; Fax: (84.8) 3829 4294.
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của website này. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế
Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.