Thứ Sáu,  24/11/2017, 07:10 
Đặt báo in

Hy vọng cho môi trường chính sách công

Nguyễn Quang Đồng
Thứ Hai,  11/9/2017, 14:32 

Hy vọng cho môi trường chính sách công

Nguyễn Quang Đồng

Nếu các chính sách trong tương lai đi theo những tiến trình được cải tiến liên tục như việc xây dựng “chính sách thuế GTGT”, môi trường chính sách công ở Việt Nam chắc chắn sẽ trở nên tích cực hơn. Ảnh: TL

(TBKTSG) - Những tranh luận về việc nên hay không nên tăng thuế giá trị gia tăng (GTGT) nóng trở lại trong tuần qua. Sau khi vấp phải nhiều ý kiến không đồng tình, dựa trên quan ngại rằng việc tăng thuế có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế, đặc biệt là tác động xấu đến đời sống người nghèo, Thứ trưởng Bộ Tài chính và Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế của bộ này đã tiếp xúc với báo chí để bảo vệ cho đề xuất của mình.

Tiếp đó, đại diện Ngân hàng Thế giới (WB), đơn vị giúp Bộ Tài chính thực hiện đánh giá tác động của các phương án tăng thuế, lên tiếng ủng hộ đề xuất của Bộ Tài chính. Trong khi đó, một bộ phận giới chuyên gia, tiêu biểu là Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh - thành viên Tổ tư vấn chính sách kinh tế của Thủ tướng - tiếp tục phản bác lập luận của WB, bằng cách đưa ra các lập luận và bằng chứng công khai trên truyền thông.

Kết quả là, từ những thông tin ít ỏi ban đầu (mức tăng thuế GTGT chung và mức tăng với các nhóm hàng hóa cụ thể), dần dà mới hé lộ rằng một dự thảo luật về điều chỉnh các sắc thuế đã được Bộ Tài chính soạn thảo. Và ngay cả giới chuyên gia, dù chưa tiếp xúc một cách chính thức với dự thảo nhưng qua những thông tin rò rỉ cũng bị bất ngờ khi nhận thấy Bộ Tài chính đã xây dựng một kế hoạch cải tổ hệ thống thuế khá toàn diện, với nhiều phương án chính sách khác nhau - chứ không chỉ đơn thuần là điều chỉnh thuế GTGT. Cũng như chỉ đến khi đại diện WB đăng đàn trên báo chí, dư luận mới dần được biết, Bộ không phải không có những bước đi thận trọng khi yêu cầu tổ chức quốc tế có vị thế này hỗ trợ kỹ thuật về phân tích tác động chính sách.

Sự tích cực của giới truyền thông, sự quan tâm và lên tiếng sát sao của người dân, nỗ lực phản biện của giới chuyên gia, thái độ cởi mở của Bộ Tài chính và sự thẳng thắn của cơ quan tư vấn chính sách (WB), rốt cuộc đã thúc đẩy tiến trình cởi mở thông tin. Một bức tranh càng lúc càng rõ ràng hơn với một vấn đề chính sách quan trọng đã dần rõ nét hơn sau hai tuần tương tác tích cực của các bên liên quan.

Và dù chưa biết các đại biểu dân cử nắm trọng trách đưa ra quyết sách cuối cùng sẽ quyết định thế nào, từ góc độ đóng góp cho môi trường chính sách công, “trường hợp chính sách GTGT” thực sự là đáng mừng. Bởi tiến trình tranh luận thẳng thắn, cởi mở và công khai xoay quanh đề xuất chính sách thực sự mang lại nhiều thông tin bổ ích. Việc một chính sách được mổ xẻ kỹ lưỡng, được thảo luận rộng rãi bởi các bên liên quan cuối cùng sẽ giúp cải thiện chất lượng hoạch định và thực thi chính sách sau này.

Một “căn bệnh” kinh niên của xây dựng chính sách ở Việt Nam là thiếu minh bạch, trách nhiệm giải trình thấp và thiếu vắng sự tham gia của người dân. Nhận định này được thừa nhận rộng rãi trong các nghiên cứu về quản trị quốc gia và chính sách công ở Việt Nam và từ cả những người có trách nhiệm trong bộ máy nhà nước. Nhiều quyết định chính sách tác động đến hàng triệu người dân nhưng quyết định chỉ được đưa ra bởi một nhóm nhỏ những nhà chính trị và chỉ được công bố khi chính sách đã được “quyết”. Quyền nói lên tiếng nói của mình, của những người bị chính sách tác động đến; quyền được phản biện để đóng góp ý kiến mang tính xây dựng của giới chuyên gia, dù được quy định chính thức trong các văn bản pháp luật, nhưng trên thực tế, cơ hội thực thi không phải lúc nào cũng rộng mở.

Có thể không dễ nhìn thấy những hệ quả dài hạn của “căn bệnh” nói trên với sự phát triển của quốc gia, nhưng trong ngắn hạn, sự phản ứng tiêu cực tức thì của người dân với một chính sách mà họ không được thông tin, không được tham vấn và thảo luận kỹ lưỡng có thể dễ dàng tìm thấy trong thực tế. Những phản ứng dữ dội của người dân với các dự án BOT giao thông là ví dụ gần nhất. Chính sách về hợp tác công tư - về việc các doanh nghiệp tham gia đầu tư kinh doanh hạ tầng giao thông - chưa được nghiên cứu, xây dựng và thông tin rộng rãi. Hệ thống pháp luật áp dụng cho các dự án BOT chưa được hoàn thiện, quy hoạch hệ thống hạ tầng mà BOT là một phần trong đó chưa rõ ràng, nhưng các trạm BOT lại mọc lên nhan nhản và xâm phạm thô bạo đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. BOT có thể nói là một trường hợp điển hình cho căn bệnh xây dựng và thực thi chính sách tù mù như đã nói trên đây.

Quay trở lại với diễn tiến của việc xây dựng “chính sách thuế GTGT”, nếu các chính sách trong tương lai đi theo những tiến trình được cải tiến liên tục từ câu chuyện này, môi trường chính sách công ở Việt Nam chắc chắn sẽ trở nên tích cực hơn.

In bài Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI-DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
BLOG
BẠN ĐỌC VIẾT
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
HẠ TẦNG - ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
HẠ TẦNG
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH - BÌNH LUẬN
GHI NHẬN
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó thư ký tòa soạn: Hồng Văn, Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294.
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của website này. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế
Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.