Thứ Sáu,  24/11/2017, 07:06 
Đặt báo in

Mặt trái việc dùng chung xe đạp ở Trung Quốc

Chánh Tài
Thứ Năm,  7/9/2017, 17:20 

Mặt trái việc dùng chung xe đạp ở Trung Quốc

Chánh Tài

10.000 chiếc xe đạp dùng chung đỗ sai chỗ bị tịch thu và gom về tập kết ở một sân vận động tại thành phố Hợp Phì, tỉnh An Huy, Trung Quốc. Ảnh: China Daily

(TBKTSG Online) - Dịch vụ kinh doanh dùng chung xe đạp đang phát triển bùng nổ ở Trung Quốc nhờ chi phí rẻ và tính tiện lợi nhưng kèm theo đó là những hành động xấu xí như nạn ăn cắp, phá hoại xe đạp; dựng xe đạp lung tung, choán vỉa hè, trạm xe buýt, các quảng trường, theo New York Times.

Xe đạp dùng chung tràn ngập thành phố

Liu Lijing, một thợ máy ở Bắc Kinh, thường không chú ý nhiều đến những gì người khác làm xung quanh, thậm chí anh chẳng phiền lòng nếu hàng xóm mở nhạc to. Nhưng khi một người lạ vứt bỏ một chiếc xe đạp trong bụi cây ngoài cổng nhà anh, Liu cảm thấy bực bội.

Anh than vãn về tình trạng hàng triệu xe đạp dùng chung của các công ty khởi nghiệp đang tràn ngập thành phố. Sau khi sử dụng, mọi người vứt chúng bất kỳ nơi đâu họ muốn mà không nghĩ đến những người dân khác. “Không cần phải lịch sự nữa”, Liu càu nhàu túm lấy chiếc xe đạp và liệng nó.

Có hơn 16 triệu chiếc xe đạp dùng chung đang có mặt ở các thành phố lớn ở Trung Quốc, những nơi thường xuyên xảy ra nạn kẹt xe. Số lượng xe đạp khổng lồ này xuất hiện nhờ cuộc chiến khốc liệt để giành thị phần của 70 công ty khởi nghiệp kinh doanh dịch vụ dùng chung xe đạp.

Các công ty này bố trí các xe đạp có trang bị GPS và ổ khóa kỹ thuật số hầu như ở mọi góc phố. Song sự phổ biến của chúng kéo theo một loạt hành vi xấu. Các công ty khởi nghiệp không có các bãi đỗ xe đạp cố định nên khách thuê thường vứt bỏ xe đạp bừa bãi dọc theo các đường phố và các quảng trường, gây tắc nghẽn giao thông và choán lối đi trên các vỉa hè. Bọn trộm đã lấy cắp hàng chục ngàn chiếc xe đạp dùng chung để mang về sử dụng hoặc tháo phụ tùng đem bán. Những kẻ phá hoại hoặc những người dân tức giận thì đem chúng treo trên cây, chôn vùi chúng ở các công trường xây dựng hoặc ném chúng xuống sông, hồ.

Các vấn đề như vậy đặt ra những câu hỏi về tính bền vững của cơn bùng nổ dịch vụ xe đạp dùng chung ở Trung Quốc.

Không chỉ thế, chúng còn khiến nhiều người Trung Quốc tìm kiếm các lời giải thích sâu xa hơn và tự hỏi liệu có phải dịch vụ dùng chung xe đạp đang bộc lộ khiếm khuyết nghiêm trọng trong tính cách dân tộc. Chúng cũng khơi mào cho một cuộc tranh luận xa hơn về sự sa sút đạo đức ở Trung Quốc. “Chúng tôi đang tự soi lại mình và đặt câu hỏi: Có vấn đề gì đang xảy ra người dân Trung Quốc?”, Xu Qinduo, cây bút bình luận chính trị của Đài phát thanh quốc tế Trung Quốc (CRI), nói.

Qinduo cho biết nhiều người dân đang tự hào về các thành tựu kinh tế của đất nước cũng như sức mạnh ngày càng tăng của Trung Quốc trên toàn cầu nhưng lo ngại Trung Quốc vẫn còn thiếu các ý thức mạnh mẽ về đạo đức. Một số ý kiến cho rằng những hành vi xấu liên quan đến xe đạp dùng chung phản ánh tính cách ích kỷ, chỉ biết chăm lo cho lợi ích riêng của nhiều người do họ trải qua thời kỳ nghèo khó cùng cực của Trung Quốc trong thế kỷ trước. Một số người khác cảm thấy bực bội trước hiện tượng thiếu quan tâm đến người khác và các tài nguyên công cộng.

Bị vứt bỏ lung tung

Xe đạp dùng chung bị hư hỏng nằm chất đống ở một vỉa hè ở Bắc Kinh. Ảnh: Getty Images

Tại nhiều thành phố ở Trung Quốc, lượng xe đạp dùng chung vượt xa nhu cầu, dẫn đến những cảnh xe đạp bị vứt bỏ lộn xộn ở các vỉa hè, các trạm chờ xe buýt, các giao lộ. Tại Thượng Hải, nơi nhà chức trách đang xoay sở duy trì trật tự, có trung bình một xe đạp dùng chung trên mỗi 16 người dân.

Ở một số thành phố khác, nhà chức trách đã tịch thu hàng chục ngàn chiếc xe đạp dùng chung bị vứt bỏ lung tung. Mới đây, báo chí ở Trung Quốc đã ghi lại hình ảnh 10.000 chiếc xe đạp dùng chung nhiều màu sắc bị tịch thu và chất đống ở một sân vận động ở thành phố Hợp Phì, tỉnh An Huy.

Các quan chức ở các thành phố Trung Quốc cũng đang xoay sở đối phó với nạn phá hoại xe đạp với nhiều mức độ khác nhau từ phá khóa cho đến châm lửa đốt. Một số hành vi phá hoại này xuất phát từ cơn tức giận của người dân trước cảnh xe đạp chất đống ở khu vực của họ.

Tuy nhiên, cảnh sát ở nhiều thành phố cũng ghi nhận nhiều trường hợp tài xế taxi, xe ba bánh đập phá xe đạp dùng chung vì họ cho rằng chúng cướp đi miếng cơm của họ.

“Đó là cuộc chiến hàng ngày của tôi”, Ke Jin, nhân viên bảo vệ một khu chưng cư ở Bắc Kinh, nói khi anh giải tỏa một con đường bị cả đống xe đạp màu vàng và màu xanh da trời nằm ngổn ngăng chắn lối.

“Tấm gương chiếu yêu”

Một xe đạp dùng chung của công ty Ofo bị treo lên cây ở thành phố Thanh Đảo, Trung Quốc.

Trên các mạng xã hội và trong các cuộc trò chuyện hàng ngày, người dân thường mô tả dịch vụ dùng chung xe đạp như là “tấm gương chiếu yêu”, phơi bày bản chất thực sự của người Trung Quốc.

Hầu hết các cuộc thảo luận về tình trạng hỗn loạn của xe đạp dùng chung xoay quanh khái niệm shuzhi (tố chất), ám chỉ đến cách cư xử, trình độ văn hóa, đạo đức, sự hiểu biết của một con người. Người Trung Quốc thường nói “tố chất kém” để chỉ trích những thói hư tật xấu của người khác

Các lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ làm việc trong nền kinh tế chia sẻ và trông cậy vào thái độ tốt của khách hàng để kiếm lợi nhuận giờ đây là những người chỉ trích mạnh mẽ nhất những hành động xấu của người dân.

Công ty khởi nghiệp 3V Bike đã phải ngưng hoạt động vào tháng 6-2017 sau khi gần như tất cả 1.000 chiếc xe đạp của công ty này bị lấy trộm ở các thành phố nhỏ. Trong các cuộc trả lời phỏng vấn báo chí, Wu Shenghua, người sáng lập 3V Bike chỉ trích “tố chất kém” của công chúng đã góp phần đẩy công ty vào cảnh phá sản.

Những người khác cho rằng nạn trộm cắp và phá hoại xe đạp bị thổi phồng. Họ nói rằng các hành vi xấu như vậy sẽ tồi tệ hơn ở các nước khác.

Hu Weiwei, người sáng lập kiêm Chủ tịch của Mobike, một trong những ứng dụng dùng chung xe đạp phổ biến nhất Trung Quốc, cho rằng các lợi ích của xe đạp dùng chung như giảm khí thải carbon, cải thiện tình hình giao thông... quan trọng hơn bất cứ phiền phức nào do chúng gây ra.

Mobike đã thiết kế một hệ thống chấm điểm để xử phạt những hành vi xấu chẳng hạn như vứt bỏ xe đạp giữa đường. Hu Weiwei nói cô kỳ vọng các hành vi như vậy biến mất khi các công ty làm tốt hơn trong nỗ lực khuyến khích cách cư xử tốt.

Các nhóm tình nguyện nhắc nhở ý thức

Nhà nhân chủng học Yunxiang Yan, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Trung Quốc ở Đại học California tại Los Angeles (U.C.L.A) cho rằng gốc tích Trung Quốc là một xã hội nông nghiệp do vậy, người dân thường dựa dẫm vào một nhóm nhỏ người bà con, bạn bè và ít tin tưởng người lạ. Vì thế, nhiều người dân không nhận ra mục đích của tài sản công và nghi ngờ các phép tắc công cộng. “Tài sản công được xem là vô chủ, vì thế, người dân cho rằng họ có thể tận dụng chúng thoải mái”, ông nói khi ám chỉ đến các hành vi dựng xe đạp bừa bãi ở những khu vực công cộng

Song ông cũng cho rằng sự thành công của dịch vụ xe đạp dùng chung cho thấy sự tin tưởng lẫn nhau đang phát triển ở Trung Quốc.

Một số người dân đã thành lập những nhóm tình nguyện để nhắc nhở ý thức của mọi người. Zhao Qi, một kiến trúc sư 23 tuổi, dành phần lớn thời gian rãnh của anh để săn tìm các xe đạp bị phá hoại cũng như người đạp xe có những hành vi xấu trên các đường phố Bắc Kinh. Anh cho biết việc làm của anh xuất phát từ lòng yêu nước.

Trung Quốc đã nỗ lực trong nhiều năm để phát triển các sản phẩm công nghệ được yêu chuộng ở nước ngoài. Giờ đây, nhiều người nhìn thấy triển vọng phát triển dịch vụ dùng chung xe đạp ra toàn cầu. Báo chí Trung Quốc ca ngợi dịch vụ dùng chung xe đạp là "một trong bốn phát kiến vĩ đại” của Trung Quốc đương đại. “Đây là biểu tượng của lòng tự hào dân tộc, một món quà Trung Quốc gửi tặng thế giới. Chúng ta không thể làm hỏng nó được”, Zhao Qi nói.

Cheng Xiaofeng, 46 tuổi, một người tình nguyện khác, đang làm việc cho một công ty đầu tư nhà nước, nói rằng cô đã báo cáo cho nhà chức trách hơn 4.000 trường hợp xe đạp đỗ sai chỗ. “Tôi tin rằng mọi người đều tử tế và bản chất con người là tốt. Nhưng đôi khi họ chịu những ảnh hưởng xấu và cần phải được chấn chỉnh”.

Tuy nhiên, vào một buổi tối gần đây, Cheng Xiaofeng tiếp cận một phụ nữ đang dựng xe đạp trái phép bên trong một khu chung cư gần Chùa Lạt Ma ở Bắc Kinh. Cô đã thuyết phục người phụ nữ này không dựng xe ở đây song bà ta nhìn cô với ánh mắt khó hiểu, rồi để bỏ mặc chiếc đạp và rời đi.

Tân Hoa xã ngày 4-9 đưa tin chính quyền thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc) vừa quyết định cấm các công ty triển khai thêm xe đạp dùng chung vì số lượng của chúng đã vượt mức dung nạp của thành phố này. Số lượng xe đạp dùng chung ở các quận trung tâm ở Vũ Hán đã lên đến gần 700.000 chiếc, vượt sức chứa 400.000 chiếc của thành phố này.

Trước đó, nhiều thành phố khác của Trung Quốc gồm Thượng Hải, Thâm Quyến, Hàng Châu, Quảng Châu, Phúc Châu, Lan Châu, Trịnh Châu, Nam Kinh đã ban hành lệnh cấm tương tự.

 

In bài Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI-DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
BLOG
BẠN ĐỌC VIẾT
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
HẠ TẦNG - ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
HẠ TẦNG
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH - BÌNH LUẬN
GHI NHẬN
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó thư ký tòa soạn: Hồng Văn, Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294.
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của website này. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế
Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.