Thứ Hai,  18/12/2017, 23:30 
Đặt báo in

Vi phạm điều cấm của “luật” hay “pháp luật”?

LS. Kiều Anh Vũ
Thứ Bảy,  23/9/2017, 19:18 

Vi phạm điều cấm của “luật” hay “pháp luật”?

LS. Kiều Anh Vũ

LTS: Sau khi mục Tòa soạn & bạn đọc đăng tải ý kiến của bạn đọc Nguyễn Kiên Bích Tuyền đặt vấn đề hợp đồng vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật hay điều cấm của luật? (bài Trái pháp lệnh nhưng không trái luật!, TBKTSG ngày 7-9), tòa soạn nhận được bài viết dưới đây của LS. Kiều Anh Vũ (KAV Lawyers) phân tích và bàn luận thêm về vấn đề này. Xin giới thiệu đến bạn đọc.

Trong bài viết của mình, tác giả Nguyễn Kiên Bích Tuyền đã chỉ ra một điểm mới rất chính xác của Bộ luật Dân sự 2015 (BLDS 2015) so với Bộ luật Dân sự 2005 (BLDS 2005), đó là BLDS 2015 quy định một trong những điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự là có nội dung, mục đích không vi phạm điều cấm của “luật”, trong khi BLDS 2005 quy định không vi phạm điều cấm của “pháp luật”. Từ đó, tác giả nhận định vụ tranh chấp hợp đồng dịch vụ (được thỏa thuận thanh toán bằng đô la Mỹ) giữa nguyên đơn là ông Lê Văn Năm và bị đơn là ông Võ Đại Hoài An (nhạc sĩ Hoài An) như sau: “So với quy định hiện hành, hợp đồng giữa các bên nêu trên chỉ vi phạm quy định trong “pháp lệnh” quản lý ngoại hối chứ không vi phạm quy định của “luật” nên việc tuyên hợp đồng vô hiệu xem chừng chưa thỏa đáng”. Tuy vậy, trong vụ này, cần căn cứ vào thời điểm xác lập hợp đồng và việc thực hiện giao dịch.

Áp dụng bộ luật dân sự nào?

Theo thông tin đã được công bố, hợp đồng tranh chấp đã được giao kết và thực hiện từ năm 2012. Thời điểm đó BLDS 2005 đang có hiệu lực và BLDS 2015 chưa được ban hành. BLDS 2015 chỉ có hiệu lực từ ngày 1-1-2017 và theo điều 688 của bộ luật này về điều khoản chuyển tiếp thì được áp dụng BLDS 2015 đối với giao dịch dân sự xác lập trước đó trong trường hợp “giao dịch dân sự chưa được thực hiện hoặc đang được thực hiện mà có nội dung và hình thức phù hợp với quy định của bộ luật này”. Cũng theo điều này của BLDS 2015, những giao dịch đang thực hiện mà có nội dung, hình thức khác với quy định của bộ luật này; những giao dịch được thực hiện xong trước ngày bộ luật này có hiệu lực mà có tranh chấp thì áp dụng quy định của BLDS 2005 và các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết BLDS 2005 để giải quyết.

Khoản 1 điều 156 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 quy định về việc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật cũng nêu rõ: “Văn bản quy phạm pháp luật được áp dụng đối với hành vi xảy ra tại thời điểm mà văn bản đó đang có hiệu lực. Trong trường hợp quy định của văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực trở về trước thì áp dụng theo quy định đó”.

Với các quy định như vậy, có lẽ, đối với hợp đồng tranh chấp nêu trên, việc áp dụng BLDS 2005 sẽ phù hợp hơn, và việc tòa án căn cứ BLDS 2005 cho rằng hợp đồng thỏa thuận thanh toán bằng đô la Mỹ là vi phạm pháp lệnh về quản lý ngoại hối, vi phạm điều cấm của pháp luật và tuyên hợp đồng vô hiệu là có cơ sở.

Điều cấm của “luật” hay “pháp luật”?

Cũng theo tác giả Nguyễn Kiên Bích Tuyền, “hiện có rất nhiều quy định cấm thực hiện một số giao dịch được thể hiện dưới hình thức văn bản dưới luật như pháp lệnh, nghị định, thông tư... Để giải quyết những vấn đề tương tự, nên chăng thay cụm từ “vi phạm điều cấm của luật” trong điều 117 BLDS 2015 thành “vi phạm điều cấm của pháp luật” như trong BLDS 2005?”.

Rõ ràng, quy định “điều cấm của pháp luật” có phạm vi điều chỉnh rộng hơn so với quy định “điều cấm của luật”. “Luật” là văn bản quy phạm pháp luật do Quốc hội ban hành, còn “pháp luật” là toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm cả luật và các văn bản dưới luật (nghị định, thông tư...). Do đó, nếu quy định “điều cấm của pháp luật” như BLDS 2005 thì rủi ro giao dịch dân sự bị vô hiệu, hợp đồng bị tuyên vô hiệu sẽ rất cao và có thể dẫn đến sự tùy tiện. Chưa kể, nhiều văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn chi tiết thi hành luật lại quy định nhiều điều cấm hơn cả luật, thậm chí “đá” luật, vượt luật.

Hậu quả của giao dịch dân sự hay hợp đồng vô hiệu cũng ảnh hưởng rất lớn đến các bên. Giao dịch dân sự bị vô hiệu thì xem giao dịch đó chưa hề được xác lập và các bên phải khôi phục tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận...

Với tinh thần tôn trọng thỏa thuận tự nguyện giữa các bên, hạn chế việc tuyên bố hợp đồng vô hiệu quá nhiều, tùy tiện... BLDS 2015 đã sửa đổi theo hướng chỉ yêu cầu một trong những điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự là nội dung, mục đích không vi phạm điều cấm của “luật”. Đây là sửa đổi có tính tiến bộ nên được giữ nguyên và cần được áp dụng thống nhất trong thực tiễn.

In bài Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI-DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
BLOG
BẠN ĐỌC VIẾT
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
HẠ TẦNG - ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
HẠ TẦNG
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH - BÌNH LUẬN
GHI NHẬN
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó thư ký tòa soạn: Hồng Văn, Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294.
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của website này. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế
Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.