Thứ Ba,  22/5/2018, 20:55 
Đặt báo in

Cuộc chiến trên thị trường bán lẻ trực tuyến Trung Quốc

Chánh Tài
Thứ Hai,  22/1/2018, 07:02 

Cuộc chiến trên thị trường bán lẻ trực tuyến Trung Quốc

Chánh Tài

JD.com bắt tay với Walmart để thành lập liên minh chiến lược vào năm 2016 trong nỗ lực chống lại Alibaba.

(TBVTSG) - Thị trường bán lẻ trực tuyến khổng lồ của Trung Quốc đang chứng kiến cuộc cạnh tranh khốc liệt và ngày càng leo thang giữa hai ông lớn Tencent và Alibaba.

Tencent và Alibaba đang đối đầu trực tiếp trong hàng chục lĩnh vực từ các dịch vụ thanh toán di động, điện toán đám mây cho đến giải trí, xe đạp dùng chung, giao đồ ăn và đặc biệt là mảng bán lẻ trực tuyến.

Hợp lực chống Alibaba

Hôm 18-12, tập đoàn Tencent cùng công ty thương mại điện tử lớn thứ 2 Trung Quốc JD.com, một đối tác lâu năm của Tencent đã đồng ý rót tổng cộng 863 triệu đô la để nắm giữ 12,5% số cổ phần của công ty thương mại trực tuyến lớn thứ 3 Trung Quốc Vipshop. Cả hai công ty này chấp nhận mua cổ phiếu mới của Vipshop với mức giá cao hơn 55% so với mức giá đang được giao dịch trên thị trường chứng khoán New York. Động thái nói trên của Tencent được ví như việc chiếm lĩnh một “tiền đồn” quan trọng khác trên mặt trận thương mại điện tử chống lại Alibaba.

Vipshop nổi tiếng là nhà bán lẻ trực tuyến các mặt hàng giảm giá cho nhiều thương hiệu chủ yếu là lĩnh vực thời trang. Công ty này niêm yết cổ phiếu vào năm 2012 và được giới phân tích xem là đồng minh chiến lược của Tencent và JD.com trong cuộc chiến tranh giành thị phần bán lẻ đang diễn ra với Alibaba. Tencent đang là cổ đông lớn nhất của JD.com với 18% cổ phần.

“Thương vụ này giúp củng cố các nguồn lực thương mại điện tử của JD.com nhằm chống lại Alibaba”, nhà phân tích Muzhi Li từ công ty nghiên cứu thị trường Arete Research nhận định.

Việc đầu tư vào Vipshop của Tencent và JD.com là bước đi phù hợp với mối quan hệ đồng minh chiến lược.

Tencent và JD.com sẽ dành cho Vipshop một vị trí nổi bật trên trang chủ của ứng dụng JD.com và ứng dụng mạng xã hội WeChat của Tencent. “Chúng tôi sẽ cung cấp cho Vipshop lượng người sử dụng, các giải pháp tiếp thị và dịch vụ thanh toán di động của chúng tôi để hỗ trợ công ty này đưa các thương hiệu thời trang và các chủng loại sản phẩm khác đến cho tầng lớp trung lưu đang gia tăng ở Trung Quốc... Chúng tôi tin rằng việc kết nối người dùng của chúng tôi đến các sản phẩm trên nền tảng của Vipshop sẽ nâng cao trải nghiệm trực tuyến của họ đồng thời mang lại lợi ích cho Vipshop”, Martin Lau, Chủ tịch của Tencent, nói.

Nền tảng thương mại trực tuyến Tmall của Alibaba đang chiếm 60% thị phần mảng bán lẻ trực tuyến từ doanh nghiệp đến khách hàng trị giá 149 tỉ đô la mỗi năm của Trung Quốc. Trong khi đó, JD.com và Vipshop chiếm lần lượt 27% và 3% thị phần.

Từ lâu, Tencent thống lĩnh mảng game và mạng xã hội ở Trung Quốc nhưng gần đây, tập đoàn này đang dấn sâu vào mảng thương mại điện tử. Tencent đã tiến hàng loạt vụ thâu tóm và thiết lập quan hệ đối tác với nhiều công ty bán lẻ và giúp họ bán sản phẩm và dịch vụ thông qua ứng dụng mạng xã hội WeChat.

Cuộc bám đuổi quyết liệt

Alibaba đã xây dựng sự kiện mua sắm lớn nhất Trung Quốc: đó là lễ hội mua sắm Ngày Độc thân 11-11 (Singles’ Day) hằng năm. Tổng giá trị giao dịch hàng hóa (GMV) thông qua các nền tảng thương mại điện tử của Alibaba vào ngày này tăng kỷ lục từ năm này sang năm khác. Song đối thủ JD.com cũng không hề kém cạnh khi nỗ lực bám sát nút Alibaba. GMV thông qua các nền tảng thương mại điện tử của Alibaba đạt mức kỷ lục 163,8 tỉ nhân dân tệ (25,3 tỉ đô la) trong ngày 11-11-2017 thì GMV của JD.com trong mùa mua sắm Ngày Độc thân cũng leo lên mức 127,1 tỉ nhân dân tệ (19,14 tỉ đô la Mỹ). GMV của Alibaba chỉ tính trong 24 giờ của ngày Độc thân, còn GMV của JD.com trong mùa mua sắm Ngày độc thân được tính từ ngày 1-11 đến ngày 12-11.

Trước đây, JD.com khá kín tiếng về dữ liệu mua bán vào lễ hội mua sắm Ngày Độc thân. Việc JD.com công bố GMV của sự kiện này trong năm 2017 nhằm nhắc nhở mọi người rằng công ty này thực sự là một đối thủ đang trỗi dậy đáng gờm đối với Alibaba. Tuy nhiên, JD.com còn có lễ hội hội mua sắm giảm giá đáng chú ý khác kéo dài 18 ngày vào tháng 6 hằng năm để đánh dấu kỷ niệm ngày thành lập của công ty này (18-6). JD.com đạt GMV 17,6 tỉ đô la trong lễ hội mua sắm này trong năm 2017. Tuy nhiên, điểm khác biệt giữa hai công ty này là Alibaba hoạt động như là nền tảng trực tuyến xử lý các giao dịch giữa các doanh nghiệp và khách hàng, trong khi đó, JD.com có mô hình kinh doanh tương tự như Amazon là mua hàng hóa từ các nhà sản xuất, lưu trữ và sau đó, bán cho khách hàng.

Xét về vốn hóa thị trường, Alibaba vượt xa JD.com. Alibaba niêm yết cổ phiếu trên Sàn chứng khoán New York và đang có mức vốn hóa 441 tỉ đô la (tính đến cuối tháng 12-2017). Trong khi đó, JD.com niêm yết cổ phiếu trên sàn giao dịch Nasdaq cũng ở New York và kết thúc năm 2017, công ty này đạt mức vốn hóa 59 tỉ đô la.

Dù vậy, người sáng lập kiêm chủ tịch Alibaba Jack Ma từ lâu đã nhận diện được đối thủ tiềm năng JD.com. Ngay từ năm 2011, ông Ma đã đề nghị người sáng lập JD.com Richard Liu mở cửa hàng trên nền tảng trực tuyến của Alibaba để tránh nguy cơ cạnh tranh đối đầu nhau. Tuy nhiên, ông Liu đã từ chối và chọn đi con đường thương mại điện tử riêng đồng thời đi trước Alibaba một bước trong việc phát triển các công nghệ như máy bay không người lái và robot để hỗ trợ thương mại điện tử.

Liên minh tay ba

Trong những năm hoạt động đầu tiên, JD.com được biết đến như là nhà bán lẻ đồ điện tử. Về sau, JD.com mở rộng sang bán mọi thứ từ thực phẩm nhập khẩu cho đến mỹ phẩm cao cấp và iPhone. JD.com đã xây dựng liên minh chiến lược với hai cổ đông lớn là Tencent và Walmart (có cửa hàng trực tuyến nằm trên trang chủ của JD.com). Walmart đang nắm giữ 12% lượng cổ phần của JD.com và quản lý 400 siêu thị ở Trung Quốc. JD.com cũng được tích hợp vào ứng dụng mạng xã hội WeChat của Tencent, cho phép tiếp cận lượng người sử dụng hơn 900 triệu người.

Hồi tháng 10-2017, JD.com tuyên bố sẽ chia sẻ dữ liệu khách hàng với Tencent và sẽ hợp tác với Walmart để hoàn thiện các đơn hàng trực tuyến. JD.com sẽ kết hợp lịch sử mua hàng của khách với dữ liệu người sử dụng từ ứng dụng WeChat của Tencent, rồi sau đó, sử dụng trí tuệ nhân tạo để dự đoán họ muốn mua mặt hàng nào. Thông tin này sẽ được sử dụng để giúp JD.com quảng cáo giới thiệu sản phẩm cũng như phát triển những sản phẩm mới.

JD.com và Walmart cũng quyết định hợp nhất hệ thống thành viên ở Trung Quốc để họ có thể mua hàng giảm giá và nhận được các khuyến mãi khác từ hai nhà bán lẻ này. Mối quan hệ đối tác với Walmart cho phép JD.com sử dụng các kho hàng của Walmart ở Trung Quốc để hoàn thiện các đơn hàng trực tuyến. Mark Tanner, người sáng lập hãng nghiên cứu thị trường China Skinny, nhận định: “Họ (JD.com) có sự hỗ trợ từ WeChat và Walmart, nhà bán lẻ lớn nhất thế giới và đó là sự kết hợp cực kỳ lợi hại. Nếu bất kỳ đối thủ nào có thể đánh gục Alibaba, đó sẽ là họ”.

Tencent và Alibaba xem các công cụ thanh toán di động của họ WeChat Pay và Alipay là lãnh địa quan trọng nhất cần phải mở rộng nên họ ra sức thâu tóm càng nhiều điểm bán hàng (các nhà bán lẻ) càng tốt. Nền tảng thương mại trực tuyến của Alibaba và ứng dụng nhắn tin WeChat của Tencent chặn đường link của nhau.

Khách hàng không thể sử dụng WeChat Pay trên các nền tảng mua sắm của Alibaba, ngược lại JD.com không chấp thanh toán qua Alipay.

Tất cả đối thủ nhỏ hơn từ các công ty khởi nghiệp cho đến các công ty đại chúng, các chuỗi siêu thị ở Trung Quốc đang đứng trước áp lực phải chọn ngả về Tencent hoặc Alibaba nếu không muốn bị đè bẹp bởi cuộc đại chiến giữa hai ông lớn này.

Cuộc chiến lan sang mảng truyền thống

Tại Trung Quốc, 85% doanh thu bán lẻ đến từ các cửa hàng thực tế, do vậy, cả Tencent lẫn Alibaba cũng đang chạy đua mở rộng thị phần trong lĩnh vực này.

Trong tháng 12, Tencent thông báo mua 5% cổ phần của công ty bán lẻ Yonghui Superstores với giá 638 triệu đô la. Yonghui Superstores đang quản lý các chuỗi siêu thị hoạt động theo mô hình siêu thị cao cấp + nhà hàng thực phẩm tươi + O2O (từ online đến offline). Chẳng hạn chuỗi siêu thị thực phẩm tươi Super Species của Yonghui Superstores cho phép khách hàng mua thực phẩm và yêu cầu đội ngũ nhà bếp của siêu thị này chế biến và phục vụ khách ngay tại chỗ. Khách hàng cư trú trong bán kính 3km của siêu thị Super Species có thể đặt mua hàng trực tuyến và nhận hàng trong vòng 30 phút. Yonghui Superstores còn sở hữu các chuỗi cửa hàng tiện lợi như YH Life, YH Selects và YH Membership Store.

Thương vụ đầu tư của Tencent vào Yonghui Superstores là đòn tấn công trực diện vào mô hình bán hàng O2O của Alibaba thông qua chuỗi siêu thị thực phẩm Hema Supermarkets mà tập đoàn này ra mắt từ năm 2015.

Cũng giống như Super Species, khách hàng có thể mua thực phẩm rồi yêu cầu bộ phận nhà bếp của siêu thị Hema chế biến để ăn ngay tại chỗ. Khách hàng sống gần siêu thị Hema mua hàng trực tuyến nhất rồi nhận hàng trong vòng 30 phút.

Tháng trước, Alibaba quyết định thâm nhập sâu vào mảng bán lẻ truyền thống (offline) với quyết định chi 2,9 tỉ đô la để mua 36,16% số cổ phần của Sun Art Retail, tập đoàn bán lẻ đang quản lý chuỗi siêu thị lớn thứ hai Trung Quốc. Trong hai năm vừa qua, Alibaba đã chi hơn 10 tỉ đô la để mua cổ phần của các chuỗi siêu thị lớn ở Trung Quốc như Suning Commerce, Lianhua Supermarket và Intime Retail.

Giới phân tích nhận định kết quả của cuộc chiến bán lẻ giữa Tencent và Alibaba sẽ tái định dạng môi trường kinh doanh của Trung Quốc và gây tác động đến đời sống của hơn một tỉ người dân Trung Quốc cũng như vận mệnh của các công ty nhỏ hơn.

Người phát ngôn của Alibaba xem cuộc đối đầu với Tencent là điều tích cực vì “sự cạnh tranh khiến chúng tôi tốt hơn và cuối cùng sẽ mang các lợi ích đên cho người tiêu dùng”. Trong khi đó, người phát ngôn Tencent nói công ty này hướng đến mục tiêu nuôi dưỡng một môi trường kinh doanh lành mạnh có lợi cho người sử dụng và các công khác trong hệ sinh thái của Tencent.

In bài Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI-DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
KHUYẾN MÃI
WEB GIÁ RẺ
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
GHI NHẬN
BẠN ĐỌC VIẾT
BLOG
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
QUẢN TRỊ SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
MỘT VÒNG DOANH NGHIỆP
DỮ LIỆU DOANH NGHIỆP
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
VIỆC GÌ? Ở ĐÂU?
THỊ TRƯỜNG ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
HẠ TẦNG
DỰ ÁN
CHUYỂN ĐỘNG DOANH NGHIỆP
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH-BÌNH LUẬN
THỊ TRƯỜNG-DOANH NGHIỆP
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web www.thesaigontimes.vn. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.