Thứ Hai,  26/2/2018, 00:42 
Đặt báo in

Biến đổi khí hậu và sự tiếp lửa của giới tài chính

Võ Đình Trí (*)
Chủ Nhật,  21/1/2018, 13:19 

Biến đổi khí hậu và sự tiếp lửa của giới tài chính

Võ Đình Trí (*)

(TBKTSG) - Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rút khỏi thỏa thuận COP21 Paris 2015 vào mùa hè vừa qua, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đưa ra sáng kiến Hội nghị Thượng đỉnh One Planet (One Planet Summit), đồng tổ chức với Liên hiệp quốc (UN) và Ngân hàng Thế giới (WB). Chủ đề của hội nghị này đi thẳng vào vấn đề cốt lõi liên quan đến nguồn tài chính: làm sao hướng các nguồn lực tài chính quốc tế vào các dự án đầu tư “xanh”.

Biến đổi khí hậu tác động thế nào đến đời sống, kinh tế ĐBSCL?

Việt Nam cần vốn lớn để giảm phát thải khí nhà kính

Giai đoạn 2016-2030, mỗi năm thế giới cần khoảng 6.900 tỉ đô la Mỹ đầu tư, để đạt được mục tiêu đề ra là giữ cho nhiệt độ không tăng quá 2 độ C vào năm 2100. Ảnh: TRUNG CHÁNH

Sau thỏa thuận COP21, nhiều chuyên gia và nhà khoa học dự tính rằng giai đoạn 2016-2030, mỗi năm thế giới cần khoảng 6.900 tỉ đô la Mỹ đầu tư, để đạt được mục tiêu đề ra là giữ cho nhiệt độ không tăng quá 2 độ C vào năm 2100. Nhu cầu vốn rất lớn này là để đầu tư chủ yếu vào các cơ sở hạ tầng sạch, thông minh, hiện đại vì đây là những yếu tố quan trọng cho tăng trưởng bền vững trong những thập kỷ tới. Do đó, các dự án liên quan đến giảm khí thải, thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ được ưu tiên.

Nhưng thực tế cho thấy lời kêu gọi suông của các chính trị gia là chưa đủ. Trong bối cảnh ngân sách của các quốc gia, kể cả nhóm G20, phải chịu nhiều sức ép với các mục tiêu ngân sách ngắn hạn khác, thì “chìa khóa” cho vấn đề này là cần có sự phối hợp, điều phối giữa chính sách và các nguồn lực tài chính khác nhau, đặc biệt là sự tham gia của các ngân hàng phát triển, các định chế tài chính quốc tế, trong các thỏa thuận song phương, đa phương, hay khu vực (supranational).

Giới tài chính đã có nhiều hành động cụ thể hơn

Qua Hội nghị One Planet, nhiều hành động cụ thể đã được giới tài chính quốc tế cam kết và tiếp tục triển khai một cách mạnh mẽ. Hơn 200 nhà đầu tư tổ chức với lượng tài sản đang quản lý (AUM) là 26.000 tỉ đô la Mỹ cam kết sẽ gia tăng áp lực với các tập đoàn sản xuất có lượng khí thải lớn, với “cây gậy” rằng, nếu các tập đoàn này không hợp tác, họ sẽ rút vốn đầu tư, sau khi đã sử dụng các quyền của cổ đông, hay không tiếp vốn cho các tập đoàn này.

WB cam kết kể từ sau năm 2019 sẽ không tài trợ cho các dự án khai thác khí và gas, trừ những trường hợp ngoại lệ ở những nước rất nghèo. WB thông qua Công ty Tài chính quốc tế (IFC) đã hình thành các quỹ đầu tư “xanh” với Amundi, AXA; cùng với UN và các đối tác khác tiếp tục thực hiện dự án Invest4Climate, kêu gọi vốn đầu tư cho các dự án liên quan đến biến đổi khí hậu.

Riêng với nước Pháp, tập đoàn Bảo hiểm AXA sẽ tăng các dự án đầu tư xanh của mình lên gấp 4 lần vào năm 2020, với tổng giá trị khoảng 10,6 tỉ đô la Mỹ. Tập đoàn điện lực EDF và tập đoàn gas Engie cũng tăng các khoản đầu tư vào năng lượng tái tạo, với cam kết hàng tỉ đô la Mỹ.

Thị trường trái phiếu xanh: phát triển nhanh nhưng còn nhiều trở ngại

Trong số các kênh tài chính ứng phó với biến đổi khí hậu, trái phiếu là một công cụ có sự phát triển vượt bậc trong những năm gần đây. Về phân loại, trái phiếu biến đổi khí hậu (climate bond) bao gồm trái phiếu xanh (green bond). Hiện nay, lượng trái phiếu biến đổi khí hậu lưu hành có giá trị khoảng 130 tỉ đô la Mỹ, chiếm khoảng 3% thị trường trái phiếu thế giới, nhưng có tốc độ tăng trưởng rất nhanh, mục tiêu đến năm 2020 đạt 1.000 tỉ đô la Mỹ.

Từ tháng 9-2016, Luxembourg Green Exchange (LGX) là sàn giao dịch đầu tiên chuyên về các công cụ tài chính xanh, bền vững, có tác động tích cực đến xã hội. Hiện có 133 trái phiếu xanh niêm yết, giá trị 63 tỉ euro, Sở Giao dịch chứng khoán Luxembourg là nơi niêm yết của khoảng 50% trái phiếu xanh toàn cầu. Trong số các quốc gia đi đầu về trái phiếu xanh, có thể kể đến như Pháp, Trung Quốc, Mỹ, Đức, Hà Lan, Úc, Thụy Điển. Ngoài ra, còn có các định chế tài chính quốc tế như IFC, hay các ngân hàng lớn như Credit Agricole CIB, Morgan Stanley, Citi, HSBC, Barclays, BNP Paribas, BoAML, Societe Generale, JP Morgan, Natixis, SEB, Goldman Sachs, ICBC.

Trái phiếu xanh được phát hành không chỉ bởi chính phủ (hay chính phủ bảo lãnh) mà còn do các định chế tài chính hay các doanh nghiệp. Mặc dù thời gian gần đây thị trường trái phiếu xanh phát triển nhanh, nhưng vẫn còn một số trở ngại quan trọng.

Thứ nhất, để được chứng nhận là trái phiếu xanh, các trái phiếu này cần được chứng nhận bởi một tổ chức kiểm định độc lập, tương tự như các chứng chỉ ISO, GGAP hay HACCP. Đang có hàng chục tổ chức kiểm định như thế, từ “Big 4” cho đến các tổ chức quốc tế về môi trường hay tài chính. Các tổ chức này hiện vẫn chưa thống nhất được với nhau về các thuật ngữ, định nghĩa (taxonomy) nên việc định giá trái phiếu là khó đồng nhất.

Khó khăn thứ hai là quy mô thị trường còn quá nhỏ so với thị trường trái phiếu nói chung, bởi do hạn chế cả cầu lẫn cung. Lý do chính là đối với các nhà đầu tư, tỷ suất sinh lợi của trái phiếu xanh hiện nay thấp hơn trái phiếu thông thường cùng loại, nếu cùng mức độ rủi ro.

Để giải quyết các nút thắt này, ngoài nỗ lực của các chính phủ, cần có thêm nỗ lực của các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư tổ chức và các định chế tài chính.

Về phía chính phủ, các chính sách khuyến khích đầu tư xanh như khuyến khích về thuế, ưu đãi vay vốn, thủ tục sẽ là những tác nhân chính. Các nhà đầu tư cá nhân dần dần cũng yêu cầu nhiều hơn đối với doanh nghiệp, không chỉ yêu cầu đạt hiệu quả về kinh doanh mà còn phải có những tác động tích cực về môi trường và xã hội. Các nhà đầu tư tổ chức cũng tăng dần danh mục đầu tư của mình sang đầu tư có ảnh hưởng tích cực (impact investing), chia sẻ một phần lợi nhuận giữa các nhà đầu tư truyền thống với các nhà đầu tư “xanh” thông qua cơ chế bù đắp. Khi tăng được nguồn vốn đầu tư (phía cầu trái phiếu xanh), thì cũng cần có thêm nhiều dự án xanh tương ứng (phía cung trái phiếu xanh). Vì thực tế, phần lớn tài sản đầu tư là được ủy thác cho các nhà đầu tư tổ chức. Làm được như vậy, nguồn lực tài chính cho biến đối khí hậu sẽ ngày càng dồi dào, phát triển bền vững sẽ không còn là điều gì đó quá xa vời.

(*) Đại học Kinh tế TPHCM, AVSE Global

In bài Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI-DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
KHUYẾN MÃI
WEB GIÁ RẺ
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
GHI NHẬN
BẠN ĐỌC VIẾT
BLOG
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
MỘT VÒNG DOANH NGHIỆP
DỮ LIỆU DOANH NGHIỆP
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
VIỆC GÌ? Ở ĐÂU?
HẠ TẦNG - ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
HẠ TẦNG
DỰ ÁN
CHUYỂN ĐỘNG DOANH NGHIỆP
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH-BÌNH LUẬN
THỊ TRƯỜNG-DOANH NGHIỆP