Thứ Tư,  18/7/2018, 02:32 
Đặt báo in

Chấm điểm các công nghệ được sử dụng tại World Cup

Chánh Tài
Thứ Năm,  12/7/2018, 10:21 

Chấm điểm các công nghệ được sử dụng tại World Cup

Chánh Tài

(TBVTSG) - Vòng chung kết bóng đá thế giới (World Cup 2018) đã chứng kiến nhiều công nghệ hỗ trợ đắc lực cho các quyết định của trọng tài. Trong khi công nghệ Goal-Line tiếp tục phát huy tính hữu dụng của nó thì công nghệ trợ lý trọng tài video (VAR), lần đầu tiên được áp dụng tại một kỳ World Cup, đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều.

Cảnh làm việc bên trong phòng điều hành VAR phục vụ cho các trận đấu bóng đá tại World Cup 2018 ở Nga.

Bóng đá là môn thể thao được hâm mộ nhất thế giới song không giống như nhiều môn thể thao khác, bóng đá chưa bao giờ nhanh chóng đón nhận công nghệ mới. Trong nhiều thập kỷ, Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) phản đối các công nghệ hiện đại giúp trọng tài tránh được các quyết định sai.

Công nghệ lần đầu được sử dụng tại World Cup

“Chúng ta phải dựa vào con người. Các cầu thủ phạm sai lầm, các huấn luyện viên phạm sai làm và đôi khi, trọng tài cũng phạm sai lầm. Nhưng bóng đá là đam mê, bóng đá là cảm xúc. Chừng nào tôi còn lãnh đạo FIFA, tôi bảo đảm rằng sự hỗ trợ công nghệ sẽ không được triển khai ”, cựu chủ tịch FIFA Sepp Blatter nói vào năm 2002. Tuy nhiên, về sau này, ông dường như thay đổi quan điểm và bật đèn xanh cho hai dự án mà FIFA hy vọng sẽ đưa bóng đá vào kỷ nguyên mới đó là công nghệ Goal-Line (GLT), giúp xác định bóng đã đi qua vạch vôi ở cầu môn hay chưa, và công nghệ Trợ lý trọng tài video (Video Assistant Referee - VAR).

VAR là một hệ thống giám sát trận đấu liên quan đến các máy ghi hình (camera) có độ phân giải cao, các máy tính có hiệu năng cao và mạng lưới đường truyền tín hiệu tốc độ cao, được sử dụng lần đầu tiên tại World Cup 2018 tại Nga. Trong khi các trận đấu trong khuôn khổ World Cup 2018 diễn ra tại 12 sân bóng trên khắp nước Nga, một tổ trọng tài sẽ giám sát và kiểm tra lại các tình huống trên sân bằng công nghệ VAR ở phòng điều hành VAR (VAR Room) của FIFA đặt tại Moscow. Tổ trọng tài này, trong đó có một tổ trưởng VAR, sẽ tiếp cận hình ảnh phát sóng của 33 camera được lắp đặt trong các sân vận động, trong đó, gồm có 12 camera quay chậm và siêu chậm. Ngoài ra, còn có hai camera khác chuyên giám sát các tình huống việt vị. Kể từ vòng knock-out, sẽ có thêm một camera quay chuyển động cực chậm được lắp đặt đằng sau mỗi cầu môn.

Tổ trọng tài VAR không chỉ kiểm tra hình ảnh video theo yêu cầu của trọng tài chính trên sân, mà còn liên tục giám sát các tình huống phạm lỗi rõ ràng trên sân. VAR được sử dụng trong những tình huống có thể thay đổi cục diện trận đấu liên quan đến bàn thắng, quyết định phạt penalty, thẻ đỏ trực tiếp và nhận diện nhầm cầu thủ (như trường hợp phạt thẻ nhầm người). Liên lạc giữa trọng tài chính trên sân và tổ trọng tài ở Phòng VAR diễn ra theo hai chiều. Nếu tổ trọng tài VAR tin rằng trọng tài đã sai lầm rõ ràng trong quyết định, họ có thể tư vấn ngay lập tức thông qua tai nghe của trọng tài. Nếu không chắc trước khi ra một quyết định nào đó, trọng tài chính điều khiển trận đấu có thể liên lạc với tổ trọng tài VAR để xin ý kiến tư vấn.

Liệu trọng tài chính có chấp nhận thông tin tư vấn từ Phòng VAR hoặc đích thân xem lại video trên hay không tùy thuộc vào kiểu tình huống trên sân. Trọng tài chính sẽ đích thân xem lại video trên một màn hình VAR đặt bên lề sân bóng trong các tình huống có thể thay đổi cục diện trận đấu chẳng hạn một cầu thủ phạm lỗi hoặc ở tình huống việt vị trước khi ghi bàn vào khung thành đối phương.

Mang lại sự công bằng

Công nghệ Hawk-Eye cho môn quần vợt

Hệ thống mắt diều hâu (Hawk-Eye System) đang được sử dụng rộng rãi trong các giải thi đấu quần vợt kể từ sau trận đấu tứ kết ở giải US Open 2004 giữa Serena Williams và Jennifer Capriati. Trong trận đấu đó, trọng tài Mariana Alves nhiều lần hô bóng “ngoài” ở những cú đánh trong sân của Serena. Các tình huống quay chậm cho thấy rõ bóng nằm trong sân và cả hệ thống Hawk-Eye thử nghiệm phục vụ khán giả truyền hình cũng cho kết quả tương tự. Kết quả là Serena hứng chịu thất bại chung cuộc với tỷ số 2-6, 6-4, 4-6 trong trạng thái phẫn uất.

Chính vì những sai sót của trọng tài trong trận đấu đó,  Hawk-Eye bắt đầu được sử dụng nhiều hơn trong quần vợt. Đến cuối năm 2015, Liên đoàn quần vợt quốc tế chính thức cho phép áp dụng hệ thống Hawk-Eye cho các trận thi đấu và mỗi tay vợt được hai lần yêu cầu sử dụng  Hawk-Eye để xác định vị trí quả bóng nếu như không đồng tình với kết luận của trọng tài.

Hệ thống Hawk-Eye do công ty Hawk-Eye Innovations (Anh) phát triển. Và cũng giống như công nghệ Goal-Line, hệ thống này sử dụng các camera tốc độ cao được lắp đặt xung quanh sân đấu để giám sát vị trí và quỹ đạo của trái bóng để xác định nó nằm trong hay ngoài sân sau một cú đánh.

Sau khi nhận được các dữ liệu từ các camera, hệ thống này sẽ phân tích và ngay lập tức tạo ra hình ảnh đồ họa đường đi của trái bóng trên sân đấu, cho phép trọng tài, người xem truyền hình và ban huấn luyện xem các tình huống chiếu chậm kèm đồ họa gần như theo thời gian thực.

Cả hai tay vợt nổi tiếng Roger Federer và Rafael Nadal từng chỉ trích tính chính xác của công nghệ Hawk-Eye nhưng giờ đây Federer ủng hộ sử dụng công nghệ này cho môn bóng đá. Trong trận chung kết Wimbledon 2007 giữa Federer và Nadal, trong nhiều tình huống, Hawk-Eye xác định bóng trong sân nhưng nếu nhìn những hình ảnh quay chậm bằng mắt thường, mọi người thấy bóng đã đi ra ngoài. Song sự chính xác và công bằng mà hệ thống Hawk-Eye mang lại trong các trận thi đấu quần vợt vượt trội so với những kết luận sai sót của nó nên hệ thống này tiếp tục được cộng đồng vận động viên quần vợt ủng hộ.

Dù còn gây nhiều tranh cãi, song nhìn chung VAR đã có màn ra mắt ấn tượng, góp phần cải thiện tính công bằng cho các trận thi đấu, đặc biệt loại bỏ được những màn kịch ăn vạ vụng về trong khu vực 16m50.

Trong trận Brazil-Costa Rica ở vòng bảng hôm 22-6, tiền đạo Neymar bị hậu vệ Giancarlo Gonzalez của Costa Rica truy cản khi đang dẫn bóng trong vòng 16m50. Ngay lập tức, Neymar ngã ngửa rất đẹp mắt. Pha quay chậm lại cho thấy tay của Gonzalez có chạm nhẹ vào ngực Neymar nhưng lực chưa đủ mạnh khiến Neymar như thể đã bị kéo ngã. Ban đầu, trọng tài xác định Gonzalez phạm lỗi và cho Brazil hưởng phạt đền. Trước sự khiếu nại của các cầu thủ Costa Rica, trọng tài đã xem lại tình huống bằng công nghệ VAR và nhận thấy lực tác động của Gonzalez chưa đủ mạnh để có thể khiến Neymar ngã lăn ra trong vòng cấm. Vậy nên, ông đã hủy quyết định ban đầu và cho đội tuyển Costa Rica phát bóng lên. Trong tình huống này, VAR đã mang lại sự công bằng cho trận đấu.

Dù vậy, VAR vẫn là một hệ thống mới nên cả cầu thủ lẫn người hâm mộ có thể bối rối về cách nó thực sự được sử dụng như thế nào. Trong bóng đá, thật khó để biết được khi nào một quyết định của trọng tài cần phải được thẩm định lại bởi VAR. Một lo ngại nữa là VAR sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của các cầu thủ và cách mà họ ăn mừng bàn thắng.

Mark Clattenburg, cựu trọng tài giải Ngoại hạng Anh, nói: “Mối quan tâm duy nhất của tôi với tư cách là người hâm mộ bóng đá là khi một cầu thủ ghi bàn, tôi không muốn anh ta lo ngại về VAR. Tôi muốn anh ta ăn mừng và bạn cần chứng khiến khoảnh khắc vui sướng của họ”.

Ngoài ra, mọi người có cách hiểu khác nhau về “sai lầm rõ ràng” của trọng tài. Nhiều khi các chuyên gia bóng đá và người hâm mộ cảm thấy rằng một số tình huống xảy ra trên sân có thể làm thay đổi cục diện trận đấu nhưng bị trọng tài bỏ qua là “sai lầm rõ ràng”. Họ chờ đợi tổ trọng tài VAR tư vấn trọng tài chính xem lại các tình huống này qua VAR để đưa ra quyết định cuối cùng. Song trong thực tế, điều này lại không diễn ra. Mặc dù công nghệ này gây ra những phản ứng trái chiều nhưng sau khi vòng bảng World Cup kết thúc, cộng đồng bóng đá bắt đầu nồng nhiệt đón nhận VAR hơn.

Làm gián đoạn trận đấu

Có những tình huống trọng tài xem lại băng hình từ VAR quá lâu, khiến trận đấu bị gián đoạn. Chẳng hạn, trong trận Iran-Bồ Đào Nha ở vòng bảng vào hôm 25-6, tiền đạo Cristiano Ronaldo bị phát hiện quơ cùi chỏ vào hậu vệ Morteza Pouraliganji của Iran khi đang cố vượt qua cầu thủ này để lấy bóng và tổ trọng tài VAR đã đề nghị trọng tài chính xem lại tình huống trên màn hình của VAR. Vị vua áo đen đã xem đi xem lại rất nhiều lần, khiến trận đấu gián đoạn hơn hai phút trong sự sốt ruột của cổ động viên lẫn cầu thủ trên sân. Cuối cùng, ông chỉ rút thẻ vàng phạt Ronaldo, thay vì thẻ đỏ như kỳ vọng của các cầu thủ Iran. Có thể ông đánh giá pha quơ cùi chỏ của Ronaldo chỉ là một va chạm vô tình. Tuy nhiên, sau trận đấu, HLV Iran Carlos Queiroz quả quyết Ronaldo đã có hành động ác ý và xứng đáng nhận thẻ đỏ. Cũng trong trận đấu này, ở phút 90 +2, trọng tài đã cho Iran hưởng trái phạt đền sau khi xác định hậu vệ đội tuyển Bồ Đào Nha Cedric Soares để bóng chạm tay trong vòng cấm. Iran thực hiện pha đá thành công, mang lại kết quả chung cuộc 1-1. Điều đáng nói trước đó, các cầu thủ Iran không yêu cầu phạt đền và pha quay chậm lại cho thấy bóng sợt qua tay Soares nhưng cầu thủ này không phải cố ý dùng tay chơi bóng và do vậy, theo ý kiến của các chuyên gia, đây là quả phạt đền không đáng có.

Nói gì thì nói, VAR không thể bảo đảm mang lại công bằng 100%, nó chỉ là công cụ hỗ trợ và quyết định cuối cùng dựa vào đánh giá của trọng tài sau khi xem lại VAR. Trong bóng đá, gần như không thể đòi hỏi tất cả các quyết định của trọng tài, đặc biệt liên quan đến bàn thắng, phạt penalty luôn công bằng. Song, với sự hỗ trợ của công nghệ VAR, ít nhất sai số trong các quyết định của trọng tài giảm đáng kể.

Giám đốc trọng tài FIFA Massimo Busacca thừa nhận VAR không hoàn hảo nhưng có còn hơn không. Ông nói: “Đứng trước một video của công nghệ VAR là một trọng tài, người phải đưa ra đánh giá về tình huống trên sân. VAR không giống như công nghệ Goal-Line gửi tín hiệu rung đến đồng hồ đeo tay của trọng tài để giúp đưa ra quyết định công nhận bàn thắng hay không”.

Tính hữu dụng của Goal-Line

Công nghệ Goal-Line (GLT) được sử dụng lần đầu tiên tại World Cup 2014 ở Brazil và tiền đạo đội tuyển Pháp Karim Benzema là người đầu tiên được hưởng lợi từ công nghệ này. Trong trận Pháp-Honduras, Benzema có pha sút bóng trúng xà dọc của khung thành đội tuyển Honduras, sau đó, bóng dội ra và chạm nhẹ vào tay thủ môn trước khi lăn qua vạch vôi chỉ vài milimét. Nhờ sự hỗ trợ của GLT, trọng tài đã nhanh chóng công nhận bàn thắng.

GLT xử lý thông tin dựa vào 14 camera tốc độ cao với mỗi cầu môn được bảy camera giám sát. Chỉ trong vòng một giây, tín hiệu sẽ được gửi đến đồng hồ của trọng tài để thông báo bóng đã vượt qua vạch vôi của cầu môn hay chưa.

World Cup 2018 sử dụng GLT do hãng GoalControl của Đức cung cấp. Thực tế cho thấy tại World Cup 2018, GLT đã làm rất tốt nhiệm vụ của nó. Trong trận Pháp nhọc nhằn thắng Úc 2-1 ở vòng bảng, có một bàn thắng của Pháp được xác định nhờ GLT. Cú lốp bóng kỹ thuật của tiền vệ đội tuyển Pháp Paul Pogba đã đưa bóng chạm mép dưới của xà ngang của khung thành đội tuyển Úc, rồi sau đó đập xuống đất. Tình huống xảy ra rất nhanh và nhờ GLT, trọng tài đã xác định bóng đã qua vạch gôn chỉ vài milimét và công nhận bàn thắng cho đội tuyển Pháp.

Trong trận Nhật Bản-Ba Lan ở vòng bảng, GLT đã giúp trọng tài xác định bóng chưa qua vạch vôi khung thành của thủ môn Nhật Bản Eiji Kawashima trong một tình huống tấn công của đội tuyển Ba Lan. Tiền đạo Kamil Grosicki của Ba Lan đã thực hiện cú đánh đầu hiểm hóc vào góc xa của khung thành nhưng Kawashima đã đổ người “nhanh như điện” để cản phá bóng trên đầu mút các ngón tay. Hình ảnh giám sát của GLT cho thấy trái bóng chỉ mới bay qua khoảng 75% vạch vôi thì bị thủ thành của Nhật Bản đẩy ra.

In bài Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI-DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
KHUYẾN MÃI
WEB GIÁ RẺ
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
GHI NHẬN
BẠN ĐỌC VIẾT
BLOG
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
QUẢN TRỊ SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
MỘT VÒNG DOANH NGHIỆP
DỮ LIỆU DOANH NGHIỆP
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
VIỆC GÌ? Ở ĐÂU?
THỊ TRƯỜNG ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
HẠ TẦNG
DỰ ÁN
CHUYỂN ĐỘNG DOANH NGHIỆP
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH-BÌNH LUẬN
THỊ TRƯỜNG-DOANH NGHIỆP
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web www.thesaigontimes.vn. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.
Chấm điểm các công nghệ được sử dụng tại World Cup
Thứ Năm,  12/7/2018, 10:21 
Chánh Tài

Chấm điểm các công nghệ được sử dụng tại World Cup

Chánh Tài

(TBVTSG) - Vòng chung kết bóng đá thế giới (World Cup 2018) đã chứng kiến nhiều công nghệ hỗ trợ đắc lực cho các quyết định của trọng tài. Trong khi công nghệ Goal-Line tiếp tục phát huy tính hữu dụng của nó thì công nghệ trợ lý trọng tài video (VAR), lần đầu tiên được áp dụng tại một kỳ World Cup, đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều.

Cảnh làm việc bên trong phòng điều hành VAR phục vụ cho các trận đấu bóng đá tại World Cup 2018 ở Nga.

Bóng đá là môn thể thao được hâm mộ nhất thế giới song không giống như nhiều môn thể thao khác, bóng đá chưa bao giờ nhanh chóng đón nhận công nghệ mới. Trong nhiều thập kỷ, Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) phản đối các công nghệ hiện đại giúp trọng tài tránh được các quyết định sai.

Công nghệ lần đầu được sử dụng tại World Cup

“Chúng ta phải dựa vào con người. Các cầu thủ phạm sai lầm, các huấn luyện viên phạm sai làm và đôi khi, trọng tài cũng phạm sai lầm. Nhưng bóng đá là đam mê, bóng đá là cảm xúc. Chừng nào tôi còn lãnh đạo FIFA, tôi bảo đảm rằng sự hỗ trợ công nghệ sẽ không được triển khai ”, cựu chủ tịch FIFA Sepp Blatter nói vào năm 2002. Tuy nhiên, về sau này, ông dường như thay đổi quan điểm và bật đèn xanh cho hai dự án mà FIFA hy vọng sẽ đưa bóng đá vào kỷ nguyên mới đó là công nghệ Goal-Line (GLT), giúp xác định bóng đã đi qua vạch vôi ở cầu môn hay chưa, và công nghệ Trợ lý trọng tài video (Video Assistant Referee - VAR).

VAR là một hệ thống giám sát trận đấu liên quan đến các máy ghi hình (camera) có độ phân giải cao, các máy tính có hiệu năng cao và mạng lưới đường truyền tín hiệu tốc độ cao, được sử dụng lần đầu tiên tại World Cup 2018 tại Nga. Trong khi các trận đấu trong khuôn khổ World Cup 2018 diễn ra tại 12 sân bóng trên khắp nước Nga, một tổ trọng tài sẽ giám sát và kiểm tra lại các tình huống trên sân bằng công nghệ VAR ở phòng điều hành VAR (VAR Room) của FIFA đặt tại Moscow. Tổ trọng tài này, trong đó có một tổ trưởng VAR, sẽ tiếp cận hình ảnh phát sóng của 33 camera được lắp đặt trong các sân vận động, trong đó, gồm có 12 camera quay chậm và siêu chậm. Ngoài ra, còn có hai camera khác chuyên giám sát các tình huống việt vị. Kể từ vòng knock-out, sẽ có thêm một camera quay chuyển động cực chậm được lắp đặt đằng sau mỗi cầu môn.

Tổ trọng tài VAR không chỉ kiểm tra hình ảnh video theo yêu cầu của trọng tài chính trên sân, mà còn liên tục giám sát các tình huống phạm lỗi rõ ràng trên sân. VAR được sử dụng trong những tình huống có thể thay đổi cục diện trận đấu liên quan đến bàn thắng, quyết định phạt penalty, thẻ đỏ trực tiếp và nhận diện nhầm cầu thủ (như trường hợp phạt thẻ nhầm người). Liên lạc giữa trọng tài chính trên sân và tổ trọng tài ở Phòng VAR diễn ra theo hai chiều. Nếu tổ trọng tài VAR tin rằng trọng tài đã sai lầm rõ ràng trong quyết định, họ có thể tư vấn ngay lập tức thông qua tai nghe của trọng tài. Nếu không chắc trước khi ra một quyết định nào đó, trọng tài chính điều khiển trận đấu có thể liên lạc với tổ trọng tài VAR để xin ý kiến tư vấn.

Liệu trọng tài chính có chấp nhận thông tin tư vấn từ Phòng VAR hoặc đích thân xem lại video trên hay không tùy thuộc vào kiểu tình huống trên sân. Trọng tài chính sẽ đích thân xem lại video trên một màn hình VAR đặt bên lề sân bóng trong các tình huống có thể thay đổi cục diện trận đấu chẳng hạn một cầu thủ phạm lỗi hoặc ở tình huống việt vị trước khi ghi bàn vào khung thành đối phương.

Mang lại sự công bằng

Công nghệ Hawk-Eye cho môn quần vợt

Hệ thống mắt diều hâu (Hawk-Eye System) đang được sử dụng rộng rãi trong các giải thi đấu quần vợt kể từ sau trận đấu tứ kết ở giải US Open 2004 giữa Serena Williams và Jennifer Capriati. Trong trận đấu đó, trọng tài Mariana Alves nhiều lần hô bóng “ngoài” ở những cú đánh trong sân của Serena. Các tình huống quay chậm cho thấy rõ bóng nằm trong sân và cả hệ thống Hawk-Eye thử nghiệm phục vụ khán giả truyền hình cũng cho kết quả tương tự. Kết quả là Serena hứng chịu thất bại chung cuộc với tỷ số 2-6, 6-4, 4-6 trong trạng thái phẫn uất.

Chính vì những sai sót của trọng tài trong trận đấu đó,  Hawk-Eye bắt đầu được sử dụng nhiều hơn trong quần vợt. Đến cuối năm 2015, Liên đoàn quần vợt quốc tế chính thức cho phép áp dụng hệ thống Hawk-Eye cho các trận thi đấu và mỗi tay vợt được hai lần yêu cầu sử dụng  Hawk-Eye để xác định vị trí quả bóng nếu như không đồng tình với kết luận của trọng tài.

Hệ thống Hawk-Eye do công ty Hawk-Eye Innovations (Anh) phát triển. Và cũng giống như công nghệ Goal-Line, hệ thống này sử dụng các camera tốc độ cao được lắp đặt xung quanh sân đấu để giám sát vị trí và quỹ đạo của trái bóng để xác định nó nằm trong hay ngoài sân sau một cú đánh.

Sau khi nhận được các dữ liệu từ các camera, hệ thống này sẽ phân tích và ngay lập tức tạo ra hình ảnh đồ họa đường đi của trái bóng trên sân đấu, cho phép trọng tài, người xem truyền hình và ban huấn luyện xem các tình huống chiếu chậm kèm đồ họa gần như theo thời gian thực.

Cả hai tay vợt nổi tiếng Roger Federer và Rafael Nadal từng chỉ trích tính chính xác của công nghệ Hawk-Eye nhưng giờ đây Federer ủng hộ sử dụng công nghệ này cho môn bóng đá. Trong trận chung kết Wimbledon 2007 giữa Federer và Nadal, trong nhiều tình huống, Hawk-Eye xác định bóng trong sân nhưng nếu nhìn những hình ảnh quay chậm bằng mắt thường, mọi người thấy bóng đã đi ra ngoài. Song sự chính xác và công bằng mà hệ thống Hawk-Eye mang lại trong các trận thi đấu quần vợt vượt trội so với những kết luận sai sót của nó nên hệ thống này tiếp tục được cộng đồng vận động viên quần vợt ủng hộ.

Dù còn gây nhiều tranh cãi, song nhìn chung VAR đã có màn ra mắt ấn tượng, góp phần cải thiện tính công bằng cho các trận thi đấu, đặc biệt loại bỏ được những màn kịch ăn vạ vụng về trong khu vực 16m50.

Trong trận Brazil-Costa Rica ở vòng bảng hôm 22-6, tiền đạo Neymar bị hậu vệ Giancarlo Gonzalez của Costa Rica truy cản khi đang dẫn bóng trong vòng 16m50. Ngay lập tức, Neymar ngã ngửa rất đẹp mắt. Pha quay chậm lại cho thấy tay của Gonzalez có chạm nhẹ vào ngực Neymar nhưng lực chưa đủ mạnh khiến Neymar như thể đã bị kéo ngã. Ban đầu, trọng tài xác định Gonzalez phạm lỗi và cho Brazil hưởng phạt đền. Trước sự khiếu nại của các cầu thủ Costa Rica, trọng tài đã xem lại tình huống bằng công nghệ VAR và nhận thấy lực tác động của Gonzalez chưa đủ mạnh để có thể khiến Neymar ngã lăn ra trong vòng cấm. Vậy nên, ông đã hủy quyết định ban đầu và cho đội tuyển Costa Rica phát bóng lên. Trong tình huống này, VAR đã mang lại sự công bằng cho trận đấu.

Dù vậy, VAR vẫn là một hệ thống mới nên cả cầu thủ lẫn người hâm mộ có thể bối rối về cách nó thực sự được sử dụng như thế nào. Trong bóng đá, thật khó để biết được khi nào một quyết định của trọng tài cần phải được thẩm định lại bởi VAR. Một lo ngại nữa là VAR sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của các cầu thủ và cách mà họ ăn mừng bàn thắng.

Mark Clattenburg, cựu trọng tài giải Ngoại hạng Anh, nói: “Mối quan tâm duy nhất của tôi với tư cách là người hâm mộ bóng đá là khi một cầu thủ ghi bàn, tôi không muốn anh ta lo ngại về VAR. Tôi muốn anh ta ăn mừng và bạn cần chứng khiến khoảnh khắc vui sướng của họ”.

Ngoài ra, mọi người có cách hiểu khác nhau về “sai lầm rõ ràng” của trọng tài. Nhiều khi các chuyên gia bóng đá và người hâm mộ cảm thấy rằng một số tình huống xảy ra trên sân có thể làm thay đổi cục diện trận đấu nhưng bị trọng tài bỏ qua là “sai lầm rõ ràng”. Họ chờ đợi tổ trọng tài VAR tư vấn trọng tài chính xem lại các tình huống này qua VAR để đưa ra quyết định cuối cùng. Song trong thực tế, điều này lại không diễn ra. Mặc dù công nghệ này gây ra những phản ứng trái chiều nhưng sau khi vòng bảng World Cup kết thúc, cộng đồng bóng đá bắt đầu nồng nhiệt đón nhận VAR hơn.

Làm gián đoạn trận đấu

Có những tình huống trọng tài xem lại băng hình từ VAR quá lâu, khiến trận đấu bị gián đoạn. Chẳng hạn, trong trận Iran-Bồ Đào Nha ở vòng bảng vào hôm 25-6, tiền đạo Cristiano Ronaldo bị phát hiện quơ cùi chỏ vào hậu vệ Morteza Pouraliganji của Iran khi đang cố vượt qua cầu thủ này để lấy bóng và tổ trọng tài VAR đã đề nghị trọng tài chính xem lại tình huống trên màn hình của VAR. Vị vua áo đen đã xem đi xem lại rất nhiều lần, khiến trận đấu gián đoạn hơn hai phút trong sự sốt ruột của cổ động viên lẫn cầu thủ trên sân. Cuối cùng, ông chỉ rút thẻ vàng phạt Ronaldo, thay vì thẻ đỏ như kỳ vọng của các cầu thủ Iran. Có thể ông đánh giá pha quơ cùi chỏ của Ronaldo chỉ là một va chạm vô tình. Tuy nhiên, sau trận đấu, HLV Iran Carlos Queiroz quả quyết Ronaldo đã có hành động ác ý và xứng đáng nhận thẻ đỏ. Cũng trong trận đấu này, ở phút 90 +2, trọng tài đã cho Iran hưởng trái phạt đền sau khi xác định hậu vệ đội tuyển Bồ Đào Nha Cedric Soares để bóng chạm tay trong vòng cấm. Iran thực hiện pha đá thành công, mang lại kết quả chung cuộc 1-1. Điều đáng nói trước đó, các cầu thủ Iran không yêu cầu phạt đền và pha quay chậm lại cho thấy bóng sợt qua tay Soares nhưng cầu thủ này không phải cố ý dùng tay chơi bóng và do vậy, theo ý kiến của các chuyên gia, đây là quả phạt đền không đáng có.

Nói gì thì nói, VAR không thể bảo đảm mang lại công bằng 100%, nó chỉ là công cụ hỗ trợ và quyết định cuối cùng dựa vào đánh giá của trọng tài sau khi xem lại VAR. Trong bóng đá, gần như không thể đòi hỏi tất cả các quyết định của trọng tài, đặc biệt liên quan đến bàn thắng, phạt penalty luôn công bằng. Song, với sự hỗ trợ của công nghệ VAR, ít nhất sai số trong các quyết định của trọng tài giảm đáng kể.

Giám đốc trọng tài FIFA Massimo Busacca thừa nhận VAR không hoàn hảo nhưng có còn hơn không. Ông nói: “Đứng trước một video của công nghệ VAR là một trọng tài, người phải đưa ra đánh giá về tình huống trên sân. VAR không giống như công nghệ Goal-Line gửi tín hiệu rung đến đồng hồ đeo tay của trọng tài để giúp đưa ra quyết định công nhận bàn thắng hay không”.

Tính hữu dụng của Goal-Line

Công nghệ Goal-Line (GLT) được sử dụng lần đầu tiên tại World Cup 2014 ở Brazil và tiền đạo đội tuyển Pháp Karim Benzema là người đầu tiên được hưởng lợi từ công nghệ này. Trong trận Pháp-Honduras, Benzema có pha sút bóng trúng xà dọc của khung thành đội tuyển Honduras, sau đó, bóng dội ra và chạm nhẹ vào tay thủ môn trước khi lăn qua vạch vôi chỉ vài milimét. Nhờ sự hỗ trợ của GLT, trọng tài đã nhanh chóng công nhận bàn thắng.

GLT xử lý thông tin dựa vào 14 camera tốc độ cao với mỗi cầu môn được bảy camera giám sát. Chỉ trong vòng một giây, tín hiệu sẽ được gửi đến đồng hồ của trọng tài để thông báo bóng đã vượt qua vạch vôi của cầu môn hay chưa.

World Cup 2018 sử dụng GLT do hãng GoalControl của Đức cung cấp. Thực tế cho thấy tại World Cup 2018, GLT đã làm rất tốt nhiệm vụ của nó. Trong trận Pháp nhọc nhằn thắng Úc 2-1 ở vòng bảng, có một bàn thắng của Pháp được xác định nhờ GLT. Cú lốp bóng kỹ thuật của tiền vệ đội tuyển Pháp Paul Pogba đã đưa bóng chạm mép dưới của xà ngang của khung thành đội tuyển Úc, rồi sau đó đập xuống đất. Tình huống xảy ra rất nhanh và nhờ GLT, trọng tài đã xác định bóng đã qua vạch gôn chỉ vài milimét và công nhận bàn thắng cho đội tuyển Pháp.

Trong trận Nhật Bản-Ba Lan ở vòng bảng, GLT đã giúp trọng tài xác định bóng chưa qua vạch vôi khung thành của thủ môn Nhật Bản Eiji Kawashima trong một tình huống tấn công của đội tuyển Ba Lan. Tiền đạo Kamil Grosicki của Ba Lan đã thực hiện cú đánh đầu hiểm hóc vào góc xa của khung thành nhưng Kawashima đã đổ người “nhanh như điện” để cản phá bóng trên đầu mút các ngón tay. Hình ảnh giám sát của GLT cho thấy trái bóng chỉ mới bay qua khoảng 75% vạch vôi thì bị thủ thành của Nhật Bản đẩy ra.

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC

Mobile

Chấm điểm các công nghệ được sử dụng tại World Cup
Thứ Năm,  12/7/2018, 10:21 
Chánh Tài

Chấm điểm các công nghệ được sử dụng tại World Cup

Chánh Tài

(TBVTSG) - Vòng chung kết bóng đá thế giới (World Cup 2018) đã chứng kiến nhiều công nghệ hỗ trợ đắc lực cho các quyết định của trọng tài. Trong khi công nghệ Goal-Line tiếp tục phát huy tính hữu dụng của nó thì công nghệ trợ lý trọng tài video (VAR), lần đầu tiên được áp dụng tại một kỳ World Cup, đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều.

Cảnh làm việc bên trong phòng điều hành VAR phục vụ cho các trận đấu bóng đá tại World Cup 2018 ở Nga.

Bóng đá là môn thể thao được hâm mộ nhất thế giới song không giống như nhiều môn thể thao khác, bóng đá chưa bao giờ nhanh chóng đón nhận công nghệ mới. Trong nhiều thập kỷ, Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) phản đối các công nghệ hiện đại giúp trọng tài tránh được các quyết định sai.

Công nghệ lần đầu được sử dụng tại World Cup

“Chúng ta phải dựa vào con người. Các cầu thủ phạm sai lầm, các huấn luyện viên phạm sai làm và đôi khi, trọng tài cũng phạm sai lầm. Nhưng bóng đá là đam mê, bóng đá là cảm xúc. Chừng nào tôi còn lãnh đạo FIFA, tôi bảo đảm rằng sự hỗ trợ công nghệ sẽ không được triển khai ”, cựu chủ tịch FIFA Sepp Blatter nói vào năm 2002. Tuy nhiên, về sau này, ông dường như thay đổi quan điểm và bật đèn xanh cho hai dự án mà FIFA hy vọng sẽ đưa bóng đá vào kỷ nguyên mới đó là công nghệ Goal-Line (GLT), giúp xác định bóng đã đi qua vạch vôi ở cầu môn hay chưa, và công nghệ Trợ lý trọng tài video (Video Assistant Referee - VAR).

VAR là một hệ thống giám sát trận đấu liên quan đến các máy ghi hình (camera) có độ phân giải cao, các máy tính có hiệu năng cao và mạng lưới đường truyền tín hiệu tốc độ cao, được sử dụng lần đầu tiên tại World Cup 2018 tại Nga. Trong khi các trận đấu trong khuôn khổ World Cup 2018 diễn ra tại 12 sân bóng trên khắp nước Nga, một tổ trọng tài sẽ giám sát và kiểm tra lại các tình huống trên sân bằng công nghệ VAR ở phòng điều hành VAR (VAR Room) của FIFA đặt tại Moscow. Tổ trọng tài này, trong đó có một tổ trưởng VAR, sẽ tiếp cận hình ảnh phát sóng của 33 camera được lắp đặt trong các sân vận động, trong đó, gồm có 12 camera quay chậm và siêu chậm. Ngoài ra, còn có hai camera khác chuyên giám sát các tình huống việt vị. Kể từ vòng knock-out, sẽ có thêm một camera quay chuyển động cực chậm được lắp đặt đằng sau mỗi cầu môn.

Tổ trọng tài VAR không chỉ kiểm tra hình ảnh video theo yêu cầu của trọng tài chính trên sân, mà còn liên tục giám sát các tình huống phạm lỗi rõ ràng trên sân. VAR được sử dụng trong những tình huống có thể thay đổi cục diện trận đấu liên quan đến bàn thắng, quyết định phạt penalty, thẻ đỏ trực tiếp và nhận diện nhầm cầu thủ (như trường hợp phạt thẻ nhầm người). Liên lạc giữa trọng tài chính trên sân và tổ trọng tài ở Phòng VAR diễn ra theo hai chiều. Nếu tổ trọng tài VAR tin rằng trọng tài đã sai lầm rõ ràng trong quyết định, họ có thể tư vấn ngay lập tức thông qua tai nghe của trọng tài. Nếu không chắc trước khi ra một quyết định nào đó, trọng tài chính điều khiển trận đấu có thể liên lạc với tổ trọng tài VAR để xin ý kiến tư vấn.

Liệu trọng tài chính có chấp nhận thông tin tư vấn từ Phòng VAR hoặc đích thân xem lại video trên hay không tùy thuộc vào kiểu tình huống trên sân. Trọng tài chính sẽ đích thân xem lại video trên một màn hình VAR đặt bên lề sân bóng trong các tình huống có thể thay đổi cục diện trận đấu chẳng hạn một cầu thủ phạm lỗi hoặc ở tình huống việt vị trước khi ghi bàn vào khung thành đối phương.

Mang lại sự công bằng

Công nghệ Hawk-Eye cho môn quần vợt

Hệ thống mắt diều hâu (Hawk-Eye System) đang được sử dụng rộng rãi trong các giải thi đấu quần vợt kể từ sau trận đấu tứ kết ở giải US Open 2004 giữa Serena Williams và Jennifer Capriati. Trong trận đấu đó, trọng tài Mariana Alves nhiều lần hô bóng “ngoài” ở những cú đánh trong sân của Serena. Các tình huống quay chậm cho thấy rõ bóng nằm trong sân và cả hệ thống Hawk-Eye thử nghiệm phục vụ khán giả truyền hình cũng cho kết quả tương tự. Kết quả là Serena hứng chịu thất bại chung cuộc với tỷ số 2-6, 6-4, 4-6 trong trạng thái phẫn uất.

Chính vì những sai sót của trọng tài trong trận đấu đó,  Hawk-Eye bắt đầu được sử dụng nhiều hơn trong quần vợt. Đến cuối năm 2015, Liên đoàn quần vợt quốc tế chính thức cho phép áp dụng hệ thống Hawk-Eye cho các trận thi đấu và mỗi tay vợt được hai lần yêu cầu sử dụng  Hawk-Eye để xác định vị trí quả bóng nếu như không đồng tình với kết luận của trọng tài.

Hệ thống Hawk-Eye do công ty Hawk-Eye Innovations (Anh) phát triển. Và cũng giống như công nghệ Goal-Line, hệ thống này sử dụng các camera tốc độ cao được lắp đặt xung quanh sân đấu để giám sát vị trí và quỹ đạo của trái bóng để xác định nó nằm trong hay ngoài sân sau một cú đánh.

Sau khi nhận được các dữ liệu từ các camera, hệ thống này sẽ phân tích và ngay lập tức tạo ra hình ảnh đồ họa đường đi của trái bóng trên sân đấu, cho phép trọng tài, người xem truyền hình và ban huấn luyện xem các tình huống chiếu chậm kèm đồ họa gần như theo thời gian thực.

Cả hai tay vợt nổi tiếng Roger Federer và Rafael Nadal từng chỉ trích tính chính xác của công nghệ Hawk-Eye nhưng giờ đây Federer ủng hộ sử dụng công nghệ này cho môn bóng đá. Trong trận chung kết Wimbledon 2007 giữa Federer và Nadal, trong nhiều tình huống, Hawk-Eye xác định bóng trong sân nhưng nếu nhìn những hình ảnh quay chậm bằng mắt thường, mọi người thấy bóng đã đi ra ngoài. Song sự chính xác và công bằng mà hệ thống Hawk-Eye mang lại trong các trận thi đấu quần vợt vượt trội so với những kết luận sai sót của nó nên hệ thống này tiếp tục được cộng đồng vận động viên quần vợt ủng hộ.

Dù còn gây nhiều tranh cãi, song nhìn chung VAR đã có màn ra mắt ấn tượng, góp phần cải thiện tính công bằng cho các trận thi đấu, đặc biệt loại bỏ được những màn kịch ăn vạ vụng về trong khu vực 16m50.

Trong trận Brazil-Costa Rica ở vòng bảng hôm 22-6, tiền đạo Neymar bị hậu vệ Giancarlo Gonzalez của Costa Rica truy cản khi đang dẫn bóng trong vòng 16m50. Ngay lập tức, Neymar ngã ngửa rất đẹp mắt. Pha quay chậm lại cho thấy tay của Gonzalez có chạm nhẹ vào ngực Neymar nhưng lực chưa đủ mạnh khiến Neymar như thể đã bị kéo ngã. Ban đầu, trọng tài xác định Gonzalez phạm lỗi và cho Brazil hưởng phạt đền. Trước sự khiếu nại của các cầu thủ Costa Rica, trọng tài đã xem lại tình huống bằng công nghệ VAR và nhận thấy lực tác động của Gonzalez chưa đủ mạnh để có thể khiến Neymar ngã lăn ra trong vòng cấm. Vậy nên, ông đã hủy quyết định ban đầu và cho đội tuyển Costa Rica phát bóng lên. Trong tình huống này, VAR đã mang lại sự công bằng cho trận đấu.

Dù vậy, VAR vẫn là một hệ thống mới nên cả cầu thủ lẫn người hâm mộ có thể bối rối về cách nó thực sự được sử dụng như thế nào. Trong bóng đá, thật khó để biết được khi nào một quyết định của trọng tài cần phải được thẩm định lại bởi VAR. Một lo ngại nữa là VAR sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của các cầu thủ và cách mà họ ăn mừng bàn thắng.

Mark Clattenburg, cựu trọng tài giải Ngoại hạng Anh, nói: “Mối quan tâm duy nhất của tôi với tư cách là người hâm mộ bóng đá là khi một cầu thủ ghi bàn, tôi không muốn anh ta lo ngại về VAR. Tôi muốn anh ta ăn mừng và bạn cần chứng khiến khoảnh khắc vui sướng của họ”.

Ngoài ra, mọi người có cách hiểu khác nhau về “sai lầm rõ ràng” của trọng tài. Nhiều khi các chuyên gia bóng đá và người hâm mộ cảm thấy rằng một số tình huống xảy ra trên sân có thể làm thay đổi cục diện trận đấu nhưng bị trọng tài bỏ qua là “sai lầm rõ ràng”. Họ chờ đợi tổ trọng tài VAR tư vấn trọng tài chính xem lại các tình huống này qua VAR để đưa ra quyết định cuối cùng. Song trong thực tế, điều này lại không diễn ra. Mặc dù công nghệ này gây ra những phản ứng trái chiều nhưng sau khi vòng bảng World Cup kết thúc, cộng đồng bóng đá bắt đầu nồng nhiệt đón nhận VAR hơn.

Làm gián đoạn trận đấu

Có những tình huống trọng tài xem lại băng hình từ VAR quá lâu, khiến trận đấu bị gián đoạn. Chẳng hạn, trong trận Iran-Bồ Đào Nha ở vòng bảng vào hôm 25-6, tiền đạo Cristiano Ronaldo bị phát hiện quơ cùi chỏ vào hậu vệ Morteza Pouraliganji của Iran khi đang cố vượt qua cầu thủ này để lấy bóng và tổ trọng tài VAR đã đề nghị trọng tài chính xem lại tình huống trên màn hình của VAR. Vị vua áo đen đã xem đi xem lại rất nhiều lần, khiến trận đấu gián đoạn hơn hai phút trong sự sốt ruột của cổ động viên lẫn cầu thủ trên sân. Cuối cùng, ông chỉ rút thẻ vàng phạt Ronaldo, thay vì thẻ đỏ như kỳ vọng của các cầu thủ Iran. Có thể ông đánh giá pha quơ cùi chỏ của Ronaldo chỉ là một va chạm vô tình. Tuy nhiên, sau trận đấu, HLV Iran Carlos Queiroz quả quyết Ronaldo đã có hành động ác ý và xứng đáng nhận thẻ đỏ. Cũng trong trận đấu này, ở phút 90 +2, trọng tài đã cho Iran hưởng trái phạt đền sau khi xác định hậu vệ đội tuyển Bồ Đào Nha Cedric Soares để bóng chạm tay trong vòng cấm. Iran thực hiện pha đá thành công, mang lại kết quả chung cuộc 1-1. Điều đáng nói trước đó, các cầu thủ Iran không yêu cầu phạt đền và pha quay chậm lại cho thấy bóng sợt qua tay Soares nhưng cầu thủ này không phải cố ý dùng tay chơi bóng và do vậy, theo ý kiến của các chuyên gia, đây là quả phạt đền không đáng có.

Nói gì thì nói, VAR không thể bảo đảm mang lại công bằng 100%, nó chỉ là công cụ hỗ trợ và quyết định cuối cùng dựa vào đánh giá của trọng tài sau khi xem lại VAR. Trong bóng đá, gần như không thể đòi hỏi tất cả các quyết định của trọng tài, đặc biệt liên quan đến bàn thắng, phạt penalty luôn công bằng. Song, với sự hỗ trợ của công nghệ VAR, ít nhất sai số trong các quyết định của trọng tài giảm đáng kể.

Giám đốc trọng tài FIFA Massimo Busacca thừa nhận VAR không hoàn hảo nhưng có còn hơn không. Ông nói: “Đứng trước một video của công nghệ VAR là một trọng tài, người phải đưa ra đánh giá về tình huống trên sân. VAR không giống như công nghệ Goal-Line gửi tín hiệu rung đến đồng hồ đeo tay của trọng tài để giúp đưa ra quyết định công nhận bàn thắng hay không”.

Tính hữu dụng của Goal-Line

Công nghệ Goal-Line (GLT) được sử dụng lần đầu tiên tại World Cup 2014 ở Brazil và tiền đạo đội tuyển Pháp Karim Benzema là người đầu tiên được hưởng lợi từ công nghệ này. Trong trận Pháp-Honduras, Benzema có pha sút bóng trúng xà dọc của khung thành đội tuyển Honduras, sau đó, bóng dội ra và chạm nhẹ vào tay thủ môn trước khi lăn qua vạch vôi chỉ vài milimét. Nhờ sự hỗ trợ của GLT, trọng tài đã nhanh chóng công nhận bàn thắng.

GLT xử lý thông tin dựa vào 14 camera tốc độ cao với mỗi cầu môn được bảy camera giám sát. Chỉ trong vòng một giây, tín hiệu sẽ được gửi đến đồng hồ của trọng tài để thông báo bóng đã vượt qua vạch vôi của cầu môn hay chưa.

World Cup 2018 sử dụng GLT do hãng GoalControl của Đức cung cấp. Thực tế cho thấy tại World Cup 2018, GLT đã làm rất tốt nhiệm vụ của nó. Trong trận Pháp nhọc nhằn thắng Úc 2-1 ở vòng bảng, có một bàn thắng của Pháp được xác định nhờ GLT. Cú lốp bóng kỹ thuật của tiền vệ đội tuyển Pháp Paul Pogba đã đưa bóng chạm mép dưới của xà ngang của khung thành đội tuyển Úc, rồi sau đó đập xuống đất. Tình huống xảy ra rất nhanh và nhờ GLT, trọng tài đã xác định bóng đã qua vạch gôn chỉ vài milimét và công nhận bàn thắng cho đội tuyển Pháp.

Trong trận Nhật Bản-Ba Lan ở vòng bảng, GLT đã giúp trọng tài xác định bóng chưa qua vạch vôi khung thành của thủ môn Nhật Bản Eiji Kawashima trong một tình huống tấn công của đội tuyển Ba Lan. Tiền đạo Kamil Grosicki của Ba Lan đã thực hiện cú đánh đầu hiểm hóc vào góc xa của khung thành nhưng Kawashima đã đổ người “nhanh như điện” để cản phá bóng trên đầu mút các ngón tay. Hình ảnh giám sát của GLT cho thấy trái bóng chỉ mới bay qua khoảng 75% vạch vôi thì bị thủ thành của Nhật Bản đẩy ra.

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC