Bài viết phân tích khoa học, khách quan, Bộ Công Thương nên nghiên cứu, phúc đáp để người tiêu dùng biết còn kiện hãng độc quyền bán xăng E 5 vi phạm luật cạnh tranh.

 


15/05/2018 - Le Truong

Việt Nam nên chấm dứt sử dụng xăng sinh học thế hệ thứ nhất làm nhiên liệu


Một thông tin liên quan mới đây về việc kiến nghị dừng sử dụng xăng Ron 95 hoàn toàn để chuyển sang sử dụng xăng E5. Xăng E5 là xăng Ron92 pha 5% cồn ethanol do các nhà máy của Bộ Công Thương (BCT) quản lý.


Toàn bộ các nhà máy này đều áp dụng công nghệ của Trung Quốc và sử dụng một nguyên liệu chính là khoai mì (sắn) để sản xuất ethanol mà không chuyển đổi được các nguyên liệu khác để sản xuất ehtanol. Nó cũng giống như nhà máy lọc dầu Dung Quất chỉ sản xuất được từ nguyên liệu dầu thô duy nhất là từ mỏ Bạch Hổ đang trong quá trình cạn kiệt và đi đến kết thúc tronng thời gian ngắn nữa.


Điều đó cho thấy nếu trong tương lai gần Việt Nam phải nhập dầu thô có cùng phẩm chất tương đương mỏ Bạch Hổ để sản xuất nhiên liệu thay vì sử dụng dầu thô khai thác tại Việt Nam. Câu hỏi đặt ra vì sao BCT lại đồng tình kiến nghị Chính phủ dừng lưu thông xăng A95 để thay thế xăng E5?


Câu trả lời luôn đó là sử dụng xăng E5 là để bảo vệ môi trường của Việt Nam. Tuy nhiên có thể thấy, đây là câu trả lời không thỏa đáng. Nếu không muốn nói là câu trả lời lấp liếm của BCT. Và là câu trả lời gây hoang mang nhất cho người tiêu dùng khi không có lựa chọn nào khác ngoài xăng E5 mà BCT ép người tiêu dùng phải lựa chọn trên một sản phẩm duy nhất đang lưu thông trên thị trường trong tương lai.


Và điều nữa là nó cho thấy BCT tước đi quyền lựa chọn sản phẩm họ phải trả tiền cho một nhóm lợi ích, để mua một sản phẩm mà họ không an tâm sử dụng như khả năng cháy nổ, an toàn và làm ảnh hưởng đến tuổi thọ tài sản của người tiêu dùng.


Những lo lắng này là xuất phát từ sự thiếu minh bạch của một nhóm quản lý nằm dưới sự chi phối của những tay tiên tri giả, phục vụ cho lợi ích nhóm đứng đằng sau tổ chức hành pháp mới là những kẻ thực sự điều hành guồng máy này.


Trở lại câu trả lời việc dùng xăng sinh học E5 là bảo vệ môi trường có thực sự như BCT nói không? Chúng ta hãy cùng nhau đi tìm hiểu xăng sinh học là gì và vì sao có khá nhiều nước sản xuất và dùng nó như Mỹ, Thái Lan, Brazil, Việt Nam, Trung Quốc…


Xăng sinh học hiện nay trên thế giới nghiên cứu sản xuất đến thế hệ thứ tư. Thế hệ xăng sinh học thế hệ thứ nhất là sử dụng nguyên liệu cây lương thực hoặc cây công nghiệp trên đất trồng trọt. Và thế hệ sản xuất xăng này gây nhiều tranh cãi nhất hiện nay do cạnh tranh với nguồn đất đai sản xuất lương thực nuôi sống con người thay vì trồng nó để làm xăng. Nông sản phổ biến đó là bắp, sắn,…


Xăng sinh học thứ hai là sử dụng biomass khác nhau tức là sinh khối. Biomass từ lignocellulosic sản phẩm phế thải nông nghiệp và không sử dụng đất trồng trọt. Hoặc nếu có thì họ sử dụng các vùng đất không phù hợp sản xuất lương thực để trồng gỗ, cỏ,…


Ngoài ra xăng sinh học thế hệ thứ hai có thể sử dụng chất thải rắn đô thị, dầu thực vật thải,…


Xăng sinh học thế hệ thứ ba là sản xuất từ tảo được nhóm nhà khoa học Mỹ và Israel nghiên cứu từ thập niên 70. Tảo thường phát triển sinh khối khổng lồ không cạnh tranh với đất trồng lương thực và nguồn nước sạch cho tiêu dùng và tưới tiêu.


Ngoài ba thế hệ trên còn thế hệ thứ tư cũng tương tự như thế hệ thứ ba không sử dụng đất trồng trọt. Tuy nhiên không giống như thế hệ thứ ba là không cần phân hủy sinh khối. Nhóm nhiên liệu này bao gồm electrofuels - nhiên liệu sinh học vi sinh và photobiological solar fuels-nhiên liệu quang điện sinh học.


Cả hai hình thức này do năng lượng mặt trời tái tạo để chuyển đổi từ carbon dioxit và thường không gây hiệu ứng nhà kính do carbon trung tính. Như vậy có thể thấy ethanol do Việt Nam sản xuất nằm trong nhóm nhiên liệu sinh học thuộc thế hệ thứ nhất. Tức là nhóm nhiên liệu cạnh tranh đất trồng trọt, nguồn nước, dinh dưỡng… với cây lương thực và cây trồng khác nghiêm trọng nhất. Điều đáng nói là nguyên liệu mà Việt Nam sử dụng cho các nhà máy xăng sinh học điều làm từ sắn. Và phần lớn các nhà máy áp dụng cộng nghệ này là không thể chuyển đổi nguyên liệu. Tức chỉ có nguyên liệu đầu vào là sắn.


Sắn là loại cây trồng ở các quốc gia nghèo. Phần lớn người nông dân trồng sắn là dân nghèo. Do đặc tính dễ trồng, không đòi hỏi kỹ thuật cao, không chăm sóc trong suốt quá trình sinh trưởng. Điều đáng nói là đất sau khi khai hoang ở các cánh rừng nhiệt đới, sườn đồi, núi… là thích hợp cho trồng sắn nhất.


Ở phía Bắc Việt Nam khoảng 68 % diện tích đất đồi có đá dùng cho trồng sắn, Khoảng 12 - 18% đất sét và cát. Sắn được trồng chủ yếu ở các khu vực có địa hình trung du và đồi núi. Khoảng 89% sắn ở phía Bắc Việt Nam được trồng trên các loại đất nói trên.


Ở phía Nam Việt Nam sắn trồng chiếm ưu thế ở Gia Lai - Kon Turn và Đắc Lắc. Các vùng trồng sắn ở các tỉnh Tây Nguyên có địa hình tương tự nhau. Sắn khi trồng bắt buộc phải cày lật đất. Chính quá trình cày lật đất trước khi trồng sắn vào đầu mùa mưa sẽ khiến cho sự rửa trôi diễn ra rất nhanh. Đẩy nhanh quá trình đất bạc màu, thay đổi cơ học đất. Đặc điểm đất rừng đồi núi nước ta có địa hình rất dốc. Do đó mùa mưa với vũ lượng lớn khi không có thảm thực vật che phủ sẽ khiến quá trình rửa trôi diễn ra nhanh chóng.


Và quan trọng là mạch nước ngầm ngày càng tụt do nạn phá rừng gây ra. Do giá sắn rất rẻ nên nếu đầu tư lớn như hệ thống tưới tiêu, phân bón sẽ đội giá thành lên rất lớn. Sắn trồng một thời gian sẽ làm biến đổi vi sinh vật đất rất lớn theo hướng biến mất do đất bị nhiễm HCN. Sắn có hàm lượng chất này rất lớn do đó khi ăn tươi có thể bị ngộ độc dẫn đến tử vong. Lượng HCN này tích lũy trong đất sẽ sinh ra môi trường đất bị nhiễm độc và giết toàn bộ các sinh vật có ích cho đất như một số vi khuẩn cố định đạm, nấm Tricoderma, các loại giun tròn sống trong đất,…


Đất trồng sắn nhiều vụ đòi hỏi lượng phân hóa học lớn gia tăng theo thời gian để duy trì năng suất. Đất càng bón nhiều phân hóa học thì càng nhanh chóng bạc màu! Ba nhược điểm của nghề sắn là: trồng sắn làm kiệt đất; củ và lá sắn có độc tố HCN; chế biến sắn gây ô nhiễm môi trường.


Do đó đất sau khi trồng sắn chỉ có cỏ tranh là mọc nhiều nhất. Cỏ tranh là thực vật chỉ thị cho thấy nơi nào nó mọc dày đặc là nơi đó đất bị bạc màu.


Vấn đề thứ hai nữa đó là công nghệ dùng nguyên liệu sắn để làm ethanol thường là công nghệ thấp và lạc hậu. Các nhà máy này có hệ suất tiêu thụ nước rất lớn, Nước trong quá trình chế biến thường rất khó tái sử dụng do nhiễm nhiều hóa chất hữu cơ cũng như vô cơ. Để có thể làm sạch nước sau quá trình chế biến sắn thải ra môi trường đòi hỏi công nghệ cực kỳ tốn kém. Vì vậy mà nước thải từ nhà máy xăng sinh học thường gây ô nhiễm môi trường đất, nước bao gồm nước mặt và nước ngầm rất nghiêm trọng.


Một vấn đề kế tiếp nữa đó là việc BCT đại diện cổ phần nhà nước ở Petrolimex rất lớn. Vậy câu hỏi đặt ra, việc kiến nghị khai tử xăng A 95 được BCT đánh giá cao và đồng tình khi anh vừa đá bóng vừa thổi còi, liệu có công bằng, vô tư?


Một vấn đề không thể không đặt ra đó là việc quản lý yếu kém và chồng chéo, như hiện nay thì việc dân ta đang xài xăng E nào mới là điều đáng nói. Vì lợi nhuận thay vì pha 5% thì họ pha tỉ lệ 6, 7 hoặc 10% ai sẽ kiểm tra? Và kiểm tra đó liệu có minh bạch và đáng tin cậy hay không?


Như đã nói ở trên, phần lớn các nhà máy xăng sinh học hiện nay là lựa chọn công nghệ thấp và lạc hậu. Do đó chất lượng ethanol dùng để pha trộn với xăng hóa thạch liệu có đảm bảo?


Một vấn đề nổi cộm hơn nữa đó là Việt Nam có khá nhiều dòng động cơ khác nhau. Ví dụ như động cơ cao tốc chạy bằng nhiên liệu hóa thạch đặt trên các xuồng cao tốc,… liệu có an toàn khi mà chỉ số cháy của nhóm nhiên liệu nhiều cacrbon khác xa với nhóm nhiên liệu chỉ có hai carbon!? Ngoài ra động cơ đốt trong được thiết kế chạy bằng nhiên liệu hóa thạch có cả đời cũ và đời mới thì với một lựa chọn duy nhất E5 có phù hợp cho tất cả!?
Một câu hỏi cũng không thể không đặt ra là vì sao cho tới thời điểm này chúng ta chưa thấy có bất kỳ nhà đại diện phân phối hay lắp ráp xe máy, xe ô tô nào ở Việt Nam phát ngôn về việc xe của họ sản xuất có phù hợp để dùng chay xăng sinh học như Harley Davidson, Ducati, Honda, Toyota,…


Đây quả là điều khó hiểu. Ngoại trừ cảnh báo không chính thức của kỹ sư Lê Văn Tạch về việc sử dụng xăng E5 là không phù hợp cho tất cả động cơ.


Điều cuối cùng muốn đặt ra là vì sau các vụ cháy xe liên tiếp gần đây chưa được làm sáng tỏ, có hay không có liên quan gì đến việc dùng xăng E5 cũng như bí ẩn vụ cháy chung cư Carina?


Kết thúc cho bài viết này là một loạt câu hỏi, việc sử dụng xăng sinh học E5 có thực sự bảo vệ môi trường như khuyến cáo của BTC hay không!? Và có thực sự an toàn cho tuổi thọ động cơ và người sử dụng hay không? Cần lắm những phản biện độc lập và vào cuộc của các nhà khoa học chân chính, các đại diện hãng sản xuất và phân phối xe ô tô và xe máy ở Việt Nam. Đó cũng chính là nghĩa vụ và trách nhiệm của các ông đối với người tiêu dùng Việt Nam.


15/05/2018 - Người SG