Kết quả nghiên cứu phải phản ánh đúng thực tế!
Diệp Thành Kiệt (*)
(TBKTSG) - Gần đây một số báo có đưa ra kết quả khảo sát do Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM công bố là bình quân chung giữa nhóm người có thu nhập cao nhất và nhóm người có thu nhập thấp nhất chênh nhau 6,9 lần. Trong một vài phát biểu của các quan chức thành phố, con số này cũng đã được trích dẫn. Dù các nhà nghiên cứu đề tài này chưa đưa ra kết luận rằng con số 6,9 là cao hay thấp, nhưng có một số vấn đề cần bàn và làm rõ thêm.
Trước hết, con số 6,9 chưa thực sự thuyết phục. Theo dõi thực tế và qua các thông tin trên báo chí về người nghèo đô thị, sẽ thấy hầu hết thu nhập hàng ngày chỉ khoảng 50.000-60.000 đồng/người. Có nghĩa là nếu làm việc cật lực 30 ngày mỗi tháng thì thu nhập của họ cũng chỉ ở mức dưới 2 triệu đồng/tháng.
Trong khi đó, một số lượng không nhỏ các chuyên viên tài chính, chứng khoán, ngân hàng, các chuyên viên làm việc tại các văn phòng nước ngoài... ở thành phố này đã hưởng mức lương không dưới 20 triệu đồng/tháng. Như vậy, mức chênh lệch về thu nhập ít nhất phải là 10 lần. Nếu thống kê đầy đủ những người cực giàu với mức thu nhập có thể lên đến hàng trăm triệu đồng/tháng thì con số chênh lệch chắc chắn sẽ còn xa hơn nữa.
Kế đến, việc lấy mẫu chỉ với 720 phiếu điều tra ở một thành phố có trên 8 triệu dân (số liệu chính thức) liệu có phản ảnh được chính xác nội dung cần nghiên cứu không? Tôi không hiểu biết sâu về cách lấy số liệu thống kê xã hội học, nhưng thiết nghĩ con số khảo sát dưới 1 phần 10.000 tại một thành phố quá phức tạp và dân cư đa dạng như TPHCM thì khó mà tin rằng 720 phiếu này sẽ nói lên được điều gì đó đủ sức gọi là “đại diện”!
Cuối cùng, có thể chia sẻ với các nhà nghiên cứu có lẽ vì kinh phí có giới hạn nên khó mà thực hiện điều tra thêm. Còn nhớ cách đây hơn một năm, khi tham gia xét duyệt một đề tài đánh giá về trình độ kỹ thuật công nghệ của doanh nghiệp ở TPHCM, tất cả thành viên hội đồng thẩm định đã phải yêu cầu thực hiện điều tra lại vì việc khảo sát chỉ thực hiện với chưa đến 100 doanh nghiệp, trong đó có ngành công nghiệp chỉ điều tra năm doanh nghiệp!
Việc đưa ra một đề tài nghiên cứu khoa học có ý nghĩa hết sức quan trọng để đưa ra những đối sách phù hợp. Với một địa phương đông dân như TPHCM thì 720 phiếu khảo sát sẽ không có một ý nghĩa gì và con số chênh lệch thu nhập giữa nhóm cao nhất và thấp nhất là 6,9 là chưa ổn vì chưa phản ảnh được thực tế.
Thử lấy trong phạm vi một doanh nghiệp có quy mô khoảng 1.000 lao động đang hoạt động trong các ngành như dệt may, thủy sản, da giày, đồ gỗ…, mức chênh lệch về thu nhập giữa nhóm cao nhất là ban giám đốc với nhóm nhân viên có lương vào loại thấp như tạp vụ, bảo vệ thì mức chênh lệch đã trên dưới 10 lần. Đó là chưa kể ngay trong các tập đoàn có hàng chục ngàn lao động, thì thu nhập của nhóm đứng đầu với nhóm thấp nhất còn cách biệt hơn nhiều.
Tóm lại, khi thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học thì phải làm cho tới và kết quả đưa ra phải thực sự thuyết phục, giúp ích cho việc soạn thảo những chính sách vĩ mô.
_____________________________________________
(*) Chủ tịch Công ty cổ phần Đào tạo dệt may Quốc tế.