SỰ KIỆN & VẤN ĐỀ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG DIỄN ĐÀN KINH DOANH VĂN HÓA XÃ HỘI THỊ TRƯỜNG ĐỊA ỐC THẾ GIỚI
Thứ Ba,  27/6/2017, 05:29 (GMT+7)
Đặt báo in

Bài học về minh bạch thông tin

Thứ Bảy,  21/6/2008, 20:13 (GMT+7)
Chia sẻ:




Bài học về minh bạch thông tin

Cảnh chen chen chúc nhau để mua được gạo trong siêu thị Co.op Mart Lý Thường Kiệt, quận 10 trưa 27-4 - Ảnh: Hữu Thắng.
(TBKTSG) - Cơn sốt giá gạo mới tạm lắng xuống, cơn sốt tỷ giá đô la Mỹ - đồng Việt Nam trên thị trường chợ đen lại nổi lên trong một thời gian ngắn.

Về giá gạo, sốt có thể do người dân không có đủ thông tin chính xác để ứng xử hợp lý và, do đó, chỉ hành động như một hiệu ứng phản xạ tự nhiên, theo sự thôi thúc của bản năng tự bảo vệ. Còn trong câu chuyện tỷ giá ngoại tệ - nội tệ, dường như sốt bắt nguồn từ việc một số người có thói quen hiểu ngược lại đối với những thông tin mang ý nghĩa khuyến cáo, cam kết do nhà chức trách đưa ra và đã dựa vào cách hiểu độc đáo đó mà hành động.

Vị trí đặt quảng cáoCả hai nguyên nhân của các cơn sốt, thiếu hiểu biết và hiểu ngược, suy cho cùng, đều gắn liền với môi trường xã hội mà trong đó các mối quan hệ giữa các chủ thể không dựa vào sự minh bạch và lòng tin.

Trong một xã hội được tổ chức tốt, công dân, trên nguyên tắc, có quyền được biết về tất cả những yếu tố có tác động đến đời sống xã hội, dù là tích cực hay tiêu cực. Nguyên tắc này là hệ quả của quyền được sống trong không gian chung, một trong những quyền cơ bản của con người. Nó tạo điều kiện cho con người thực hiện hành vi sống trong tư thế của một chủ thể nhận thức đúng, tường tận về bản thân cũng như về khung cảnh xung quanh và được tự do hành động trên cơ sở nhận thức đó.

Hệ quả tất yếu của việc sống trong môi trường thông tin nhiễu loạn là sự trỗi dậy của bản năng ứng xử theo bầy đàn: người này trông người kia làm, rồi bắt chước làm theo.
Với tư cách là người tổ chức và quản lý xã hội, nhà chức trách có nghĩa vụ, một mặt, bảo đảm cho công dân thực hiện quyền được biết đó và, mặt khác, hướng dẫn xử lý thông tin và định hướng hành vi ứng xử của công dân cho phù hợp với các yêu cầu dung hòa các lợi ích xã hội khác biệt.

Cũng vì quyền được biết của công dân về cuộc sống xã hội mang tính nguyên tắc mà quyền của nhà chức trách giữ bí mật thông tin về cuộc sống đó chỉ có thể là ngoại lệ. Rõ hơn, những giới hạn đối với quyền được biết phải được minh định trong luật: ngoài những loại thông tin được ghi nhận rõ trong các văn bản quy phạm pháp luật, không có gì được gọi là bí mật và không thể tiếp cận đối với công dân.

Theo đúng logic suy nghĩ đó, thì từ chối cung cấp hoặc bưng bít, cản trở lưu thông thông tin phải được coi là hành vi vi phạm pháp luật và phải bị chế tài. Trong trường hợp từ chối hoặc bưng bít, cản trở lưu thông thông tin mà gây thiệt hại vật chất cho xã hội, thì người thực hiện hành vi đó phải có trách nhiệm bồi thường.

Trong xã hội mà quan hệ giữa chủ thể dựa vào cơ chế chỉ huy - phục tùng, thì bảo đảm ứng xử theo mệnh lệnh, chỉ đạo của nhà chức trách là yêu cầu số một. Bởi vậy, tiêu chí chủ yếu để công khai thông tin, nghĩa là để phát thông tin cho công chúng theo những kênh chính thức, là sự phù hợp giữa nội dung của thông tin đó với chủ trương, chính sách, chứ không phải là sự cần thiết, hữu ích của nó đối với công dân, với xã hội trong cuộc sống dân sự.

Không nhắm trực tiếp phục vụ cho nhu cầu hiểu biết của công dân, thông tin chính thức, dưới mắt công dân, thường là vô thưởng vô phạt và không sử dụng được một cách có ích. Muốn nắm bắt thông tin cụ thể, có giá trị và đáng tin cậy, người ta phải dựa vào những nguồn gọi là không chính thức, đặc biệt là dựa vào những mối quan hệ riêng tư với các vị trí xung yếu trong bộ máy cầm quyền và thông qua các hoạt động giao tiếp song phương tiến hành ở những nơi kín đáo.

Lưu thông theo những kênh không chính thức và không ổn định, thông tin trở nên khó kiểm soát, khó đánh giá; sự lẫn lộn giữa thông tin giả và thông tin thật là không thể tránh khỏi. Và hệ quả tất yếu của việc sống trong môi trường thông tin nhiễu loạn là sự trỗi dậy của bản năng ứng xử theo bầy đàn: người này trông người kia làm, rồi bắt chước làm theo. Một trong những biểu hiện của bản năng ứng xử đó là việc đổ xô đi mua gạo, đô la Mỹ hay thứ gì khác nữa, tạo nên các cơn sốt giá mà mọi người đã chứng kiến.

Trong bối cảnh chữ tín và sự minh bạch không được coi trọng, trách người dân nhẹ dạ tin vào những lời đồn đoán và hành động thiếu cân nhắc là không công bằng.

TS. NGUYỄN NGỌC ĐIỆN

In bài viết In bài Gởi bài cho bạn bè Gửi bài cho bạn bè
Trong thời đại mà chữ tín và sự minh bạch không được coi trọng như hiện nay; với vai trò là một công dân muốn sống theo đúng các chuẩn mực xã hội và đúng là không dễ chút nào. Và muốn bảo vệ được mình, chính người dân phải dựa vào những sự quen biết để nắm lấy những thông tin không chính thức. Chính điều này sẽ gây ra sự nhiễu loạn thông tin. Và người dân khi đó sẽ hành động theo bản năng, thiệt hại là không tránh khỏi.

Vì vậy, nhà nước cần có những kênh thông tin chính thức, nhằm hướng dẫn cho người dân có thể ứng xử đúng đắn hơn khi đứng trước một hiện tượng, một sự việc ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Chính nhà nước phải chịu trách nhiệm hay nói khác hơn là phải chịu một chế tài trước sự thiếu minh bạch thông tin dẫn đến thiệt hại cho người dân.

Khi nào nhà nước chưa phải chịu trách nhiệm về việc không cung cấp đủ thông tin cho người dân, thì vẫn sẽ còn hiện tượng cư xử theo bản năng khi đối mặt với những vấn đề liên quan đến cuộc sống của người dân.
Mời bạn đóng góp ý kiến
Tên(*)
Địa chỉ E-mail(*)
Nội dung(*)
Lưu ý : (*) là những thông tin bắt buộc.
* Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu.
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI-DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
BLOG
BẠN ĐỌC VIẾT
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
HẠ TẦNG - ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
HẠ TẦNG
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH - BÌNH LUẬN
GHI NHẬN
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Phó tổng biên tập: Trần Minh Hùng; Tổng thư ký tòa soạn: Nguyễn Vạn Phú.
Thư ký tòa soạn: Hoàng Lang, Thục Đoan.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Điện thoại: (84.8) 3829 5936; Fax: (84.8) 3829 4294.
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của website này. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế
Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.