Thị trường hàng không: buồn nhiều hơn vui!
Bình Nguyên
|
| Các hãng hàng không đang phải cạnh tranh về giá vé để thu hút khách nhằm cải thiện doanh thu để có thể duy trì được tuần suất bay - Ảnh: Mộng Bình |
(TBKTSG Online) - Ngày 24-12, Tổng công ty hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) dự báo tổng doanh thu năm 2009 của hãng ước đạt gần 23.740 tỉ đồng; trong đó lợi nhuận trước thuế là 150 tỉ đồng. Tuy nhiên, các con số này thấp hơn khoảng 26.600 tỉ đồng và 240 tỉ đồng tương ứng với số doanh thu và lợi nhuận năm 2008 mà Tổng công ty đã từng công bố.
Việc đạt 101 % kế hoạch doanh thu năm 2009 được xem là thành công của Vietnam Airlines nhưng sự sụt giảm về số doanh thu và lợi nhuận trước thuế của Vietnam Airlines cũng phần nào cho thấy một năm vui buồn lẫn lộn của ngành hàng không Việt Nam.
Bỏ đường bay, giảm chuyến
Theo các chuyên gia hàng không, cơn bão tài chính toàn cầu thậm chí còn gây ảnh hưởng nặng hơn cho ngành hàng không toàn cầu năm 2009 so với năm 2008, khiến nhiều hãng hàng không phải cắt giảm đường bay để bớt lỗ và vượt qua khủng hoảng.
Đã có ít nhất 3 hãng nước ngoài ngưng bay đến Việt Nam vì phải tập trung nguồn lực cho các đường bay mang lại doanh thu cao hơn. PB Air (Thái Lan) rời sân bay Đà Nẵng vào đầu quý 2-2009 rồi đến Bangkok Airways (Thái Lan) rời Tân Sơn Nhất ngày 25-10 và Garuda Indonesia cũng phải nói lời tạm biệt TPHCM vào ngày 25-11.
Ông Syamsul Adnan, Tổng giám đốc của Garuda Indonesia tại Việt Nam, nói với Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online trước khi rời thị trường này rằng doanh thu sụt giảm là nguyên nhân chính khiến hãng hàng không 60 tuổi này phải bỏ đường bay Jakarta-Singapore-TPHCM. Garuda rời Việt Nam lần thứ 2 sau khoảng 6 năm khôi phục đường bay đến thị trường này.
Trong kế hoạch tái cơ cấu lại mạng đường bay thì Bangkok Airways cũng đã phải tạm dừng các chuyến bay hàng ngày giữa Bangkok và TPHCM sau hơn 2 năm khai thác.
Ông Ekkaphon Nanta-o-sot, phụ trách quan hệ báo chí quốc tế của hãng đã từng giải thích với Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online là công suất ghế khai thác trên đường bay Bangkok-TPHCM là 65% không đủ để bù đắp cho chi phí hoạt động tăng cao. “Do vậy, chúng tôi phải ngừng các đường bay mà lợi nhuận thấp hơn các đường bay khác để tránh lỗ”, ông nói.
Từ ngày 12-1-2010, Hãng hàng không Japan Airlines sẽ tạm dừng khai thác chuyến bay hàng ngày giữa Hà Nội và Osaka (Nhật) theo như kế hoạch cơ cấu mạng đường bay quốc tế để đối phó với khó khăn. Tuy nhiên, hãng vẫn sẽ duy trì các chuyến bay từ Tokyo và Osaka đến TPHCM và từ Tokyo đến Hà Nội.
Nếu năm 2008 các hãng hàng không nước ngoài phải giảm chuyến, bỏ đường bay chủ yếu do giá dầu tăng cao và vượt 147 đô la Mỹ/thùng vào tháng 7-2008, thì khó khăn chủ yếu của năm 2009 là nhu cầu đi lại bằng đường hàng không giảm khiến các hãng phải cạnh tranh nhau giảm giá vé để kéo khách.
Ông Adnan của Garuda nói giá vé của hãng trước lúc ngừng bay chỉ còn 80 đô la Mỹ cho chặng TPHCM-Singapore, thấp hơn nhiều mức vé thông thường là 200 đô la Mỹ cho chặng bay mà hàng tuần có khoảng 70 chuyến bay được thực hiện bởi các hãng Singapore Airlines, Vietnam Airlines, Jetstar Asia và Tiger Airways.
Hàng không trong nước cũng gặp khó
Mặc dù doanh thu và lợi nhuận có giảm so với 2008 khi vận chuyển được nhiều khách hơn (9,3 triệu khách so với 8,8 triệu của năm 2008), nhưng có lẽ Vietnam Airlines may mắn hơn Jetstar Pacific và Đông Dương (Indochina Airlines-ICA) - là các hãng mà doanh thu của họ chỉ được tạo ra từ vận chuyển hàng không.
Số phận của ICA đang được đến ngược từng ngày, đã gần đến thời hạn bị rút thương quyền bay từ 1-1-2010 nhưng đến nay hãng hàng không tư nhân này vẫn chưa hoàn tất đủ các thủ tục và các bước chuẩn bị để cất cánh trở lại sau khoảng 2 tháng dừng bay vì khó khăn tài chính.
Ông Võ Huy Cường, Trưởng phòng vận tải hàng không của Cục hàng không Việt Nam, nói với Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online rằng ICA đang tích cực chuẩn bị và đã đạt được thỏa thuận với công ty cho thuê máy bay, và hầu hết với các nhà cung cấp dịch vụ trong nước. Tuy nhiên, khả năng ICA bay trở lại trong các ngày sắp tới vẫn còn là dấu hỏi vì trang web của hãng tại www.indochinaairlines.vn vẫn chưa mở trở lại để bán vé. Trước đó, ICA đã gửi văn bản đến Cục hàng không để đề nghị lịch bay từ ngày 25-12, với tần suất khai thác 5 chuyến/ngày giữa Hà Nội và TPHCM và 1 chuyến/ngày giữa TPHCM-Đà Nẵng bằng hai máy bay Boeing 737-800.
Tình hình cũng chẳng dễ dàng đối với hãng hàng không lớn thứ 2 của Việt Nam, Jetstar Pacific. Ngoài việc phải làm rõ trách nhiệm các cá nhân liên quan đến khoản lỗ 31 triệu đô la Mỹ từ các hợp đồng bảo hiểm giá xăng dầu, hãng cũng đã phải xin lùi thời hạn nộp phản biện đối với dự thảo kết luận thanh tra kỹ thuật liên quan đến thư tố cáo sai phạm trong công tác bảo dưỡng máy bay của hãng để có thêm thời gian để dịch văn bản sang tiếng Anh và thống nhất ý kiến của lãnh đạo.
Khoản lỗ trên được Kiểm toán Nhà nước công bố sau một thời gian hãng hàng không giá rẻ này bị tố có sai phạm trong công tác bảo dưỡng máy bay và sau khi hãng thông báo tháng 7-2009 là tháng đầu tiên và duy nhất có lãi.
Tín hiệu vui cuối năm
Một trong các tín hiệu vui mà ngành hàng không nhận được trong tháng cuối của năm 2009 là Cục hàng không đã cấp phép cho hãng hàng không TransAsia Airways bắt đầu khai thác chuyến bay giữa Đài Loan và Đà Nẵng từ ngày 26-12, với tần suất 2 chuyến/tuần vào các ngày thứ tư và thứ bảy.
Ông Hồ Quốc Cường, Phó phòng vận tải hàng không của Cục hàng không, nói với Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online rằng TransAsia đăng ký sử dụng máy bay Airbus A321 và A320 với số ghế tương ứng là 182 và 150 ghế để thực hiện chuyến bay tới sân bay Đà Nẵng.
TransAsia đến cũng là tin vui cho Đà Nẵng vì sân bay quốc tế này chỉ còn phục vụ các chuyến bay quốc tế thường xuyên theo lịch của SilkAir (Singapore) sau khi PB Air ngừng các chuyến bay đến đây.
Hãng hàng không Viva Macau cũng vừa thông báo sẽ bay đến Hà Nội từ ngày 13-2-2010, với tần suất 3 chuyến/tuần vào các ngày thứ ba, thứ năm và thứ bảy.
Ông Reginald Macdonald, Tổng giám đốc của Viva Macau, nói hãng quyết định khai thác đường bay giữa Macau và Hà Hội sau khi hãng tăng chuyến bay trên đường bay Macau-TPHCM từ 4 chuyến/tuần lên hàng ngày từ tháng tháng 7 vừa qua là vì năm 2009 là năm rất tốt của hãng tại thị trường Việt Nam.
Vào ngày 3-12-2009, Hãng hàng không giá rẻ Thai AirAsia đã bắt đầu khai thác đường bay thẳng hàng ngày giữa TPHCM và đảo du lịch nổi tiếng Phuket (Thái Lan) sau gần 3 tháng Hãng hàng không giá rẻ Indonesia AirAsia thực hiện chuyếnbay thẳng giữa Jakarta và TPHCM với tuần suất 4 chuyến/tuần vào các ngày thứ hai, tư, sáu và chủ nhật.
Khi được hỏi về dự báo mức tăng trưởng của thị trường hàng không Việt Nam, ông Võ Huy Cường cho biết cơ quan này hy vọng thị trường sẽ tăng trưởng ở mức một con số và có thể sẽ tăng trưởng cao hơn vào năm sau vì kinh tế Việt Nam được dự báo là sẽ tăng trưởng tốt hơn vào năm 2010.
Ông Cường nói thị trường hàng không của Việt Nam trong năm 2009 tăng trưởng là nhờ tăng trưởng mạnh của khu thị trường nội địa còn phần thị trường khách quốc tế bị giảm. Theo Vietnam Airlines, hãng dự kiến vận chuyển trên 6,16 triệu lượt khách trên đường bay nội địa trong tổng số 9,3 triệu lượt khách trên các đường bay nội địa và quốc tế, tăng 16% so với năm 2008.