TÀI CHÍNH DIỄN ĐÀN KINH DOANH ĐÔ THỊ CÔNG NGHỆ XÃ HỘI NÔNG NGHIỆP VĂN HÓA GIẢI TRÍ
Chủ Nhật,  23/11/2014, 21:23 (GMT+7)
Đặt báo in

Hiệu quả bảo hộ thực tế giảm nhanh - vì sao?

Bùi Trinh (*)
Thứ Năm,  15/4/2010, 09:24 (GMT+7)
Phóng to

Thu nhỏ

Add to Favorites

In bài

Gửi cho bạn bè

Hiệu quả bảo hộ thực tế giảm nhanh - vì sao?

Bùi Trinh (*)

(TBKTSG) - Từ khi chính thức là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Việt Nam phải thực hiện những cam kết khi tham gia hội nhập. Theo một số đánh giá, mức thuế suất cuối cùng phải giảm 23% so với mức thuế suất bình quân hiện hành. Thông thường mức thuế suất đối với hàng hóa nhập khẩu được xem như sự bảo hộ danh nghĩa cho các sản phẩm sản xuất trong nước. Như vậy, một vấn đề đặt ra là mức bảo hộ hữu hiệu cho sản xuất trong nước sẽ như thế nào?

Điều cần được tính đến là phải xác định mức thuế suất phù hợp để những ngành có sức cạnh tranh và có độ lan tỏa cao đến nền kinh tế vẫn được bảo hộ ở mức hữu hiệu.

Việc tính toán hệ số bảo hộ hữu hiệu cho sản xuất được hầu hết các quốc gia áp dụng nhằm xem xét và phân tích hiệu quả của việc bảo hộ sản xuất.

Hình 1. Xu hướng chung của ERP và NRP.
Các số liệu được tính toán trong bài viết này dựa trên cấu trúc kinh tế của bảng I-O 2005 và 2007 và thuế suất danh nghĩa của các năm 2005-2009. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bảo hộ danh nghĩa (NRP - nominal rate of protection) và tỷ lệ bảo hộ hữu hiệu (Effective rate of protection - ERP) của Việt Nam giảm một cách nhanh chóng sau ba năm là thành viên của WTO.

Và điều cần suy nghĩ là tỷ lệ bảo hộ hữu hiệu cho sản xuất giảm nhanh hơn tỷ lệ bảo hộ danh nghĩa. Tỷ lệ ERP giảm từ 21,4% trong năm 2005 xuống chỉ còn 4% vào năm 2009, trong khi bảo hộ danh nghĩa giảm từ 10% trong năm 2005 xuống 3,88% trong năm 2009 (hình 1).

Hình 2. Sự thay đổi tỷ lệ giá trị tăng thêm trên giá trị sản xuất (VA/GO) và tỷ lệ giá trị tăng thêm trên chi phí trung gian (VA/IC). Nguồn: TCTK và tính toán của ông Phí Vĩnh Tường (Viện Kinh tế Việt Nam) cùng tác giả.
Điều này cho thấy Việt Nam hội nhập nhanh hơn mức cần thiết. Tỷ lệ bảo hộ hữu hiệu của Việt Nam giảm nhanh do các nguyên nhân sau:

- Khi ấn định thuế suất các mặt hàng nhập khẩu, các cơ quan chức năng đã không chú ý đến vấn đề bảo hộ sản xuất.

- Quan trọng hơn là do sản xuất của Việt Nam trong những năm gần đây tạo được ít giá trị gia tăng hơn, điều này đồng nghĩa với tỷ lệ giá trị tăng thêm trên giá trị sản xuất giảm liên tục qua các năm (hình 2) và đầu vào chủ yếu trong chi phí trung gian hầu hết phải nhập khẩu.

Tuy nhiên, nếu so sánh với một số nước trong giai đoạn 1995-1997 thì tỷ lệ bảo hộ hữu hiệu của Việt Nam vẫn cao hơn, như Hàn Quốc tỷ lệ ERP là -27%; Malaysia -13%; Philippines -10% và Thái Lan -72%.

Hình 3. ERP và NRP của nhóm ngành công nghiệp chế tạo.
Xét về các nhóm ngành, có thể thấy nhóm ngành công nghiệp chế tạo có tỷ lệ bảo hộ hữu hiệu giảm nhanh nhất từ 40% trong năm 2005 xuống còn 2,1% trong năm 2009. Nhóm ngành này dường như không có sức cạnh tranh nên việc hệ số bảo hộ cao hay thấp hầu như không có ý nghĩa (hình 3).

Với nhóm ngành nông lâm thủy sản, tỷ lệ bảo hộ hữu hiệu giảm từ 7,4% trong năm 2005 xuống 0,52% trong năm 2009 (xem hình 4). Có lẽ ở Việt Nam chỉ có duy nhất nhóm ngành này là có thể cạnh tranh, mà tỷ lệ bảo hộ hữu hiệu giảm là một thiệt thòi cho Việt Nam.

Do tỷ lệ bảo hộ danh nghĩa không hợp lý đối với sản phẩm đầu vào lẫn đầu ra, cụ thể là thuế nhập nguyên liệu cao hơn nhập sản phẩm hoàn chỉnh, nên khả năng cạnh tranh của nhóm này trên thị trường thế giới là thua kém.

Hình 4. ERP và NRP của nhóm ngành nông lâm thủy sản.
Điều quan trọng hơn cả là một số ngành có hệ số lan tỏa cao đến nền kinh tế nhưng tỷ lệ bảo hộ hữu hiệu lại âm (tức là không được bảo hộ gì về mặt sản xuất), dẫn đến những ngành này không thể cạnh tranh với hàng nhập khẩu. Mặt khác, vì hệ số lan tỏa của những ngành này cao hơn mức bình quân nên đó cũng là một nguyên nhân khiến nhập siêu gia tăng. Bảng dưới đây chỉ ra những ngành có hệ số lan tỏa cao nhưng bảo hộ hữu hiệu cho sản xuất âm:

Để hạn chế tình trạng này, Chính phủ cần xây dựng chính sách thuế nhập khẩu phù hợp để bảo hộ sản xuất trong nước, hạn chế nhập siêu, nhất là với nhóm ngành chăn nuôi và những ngành có hệ số lan tỏa lớn. Ngoài ra, việc nhanh chóng tái cấu trúc kinh tế để làm tăng phần giá trị gia tăng trong nước cũng là một trong những cách thức hữu hiệu để việc bảo hộ sản xuất trong nước đạt hiệu quả nhưng vẫn không vi phạm các cam kết với WTO.

ERP được tính như thế nào?

Tỷ lệ bảo hộ hữu hiệu (ERP) là tiêu chí để đánh giá mức độ bảo hộ mậu dịch đối với các nhà sản xuất trong nước. ERP là tỷ lệ giữa phần chênh lệch của giá trị gia tăng tính theo giá trong nước với giá thế giới (có tính đến tự do hóa thương mại). Phần chênh lệch này có được nhờ cơ cấu thuế của từng quốc gia. Công thức tính ERP như sau : ERP = (V* - V)/V, trong đó V* là giá trị gia tăng tính theo giá trong nước ; V là giá trị gia tăng tính theo giá thế giới.

___________________________________________________

(*) Tác giả xin cám ơn GS.Kobayash, Đại học Kyoto Nhật bản, ông Francisco T. Secretario thuộc hiệp hội khoa học về vùng, GS. Nguyễn Quang Thái và GS. Kwang Moon Kim, Đại học Kyoto, đã góp ý cho bài viết này.

Chia sẻ với bạn bè:
     
Mời bạn đóng góp ý kiến
Tên(*)
Địa chỉ E-mail(*)
Địa chỉ
Tiêu đề(*)
Nội dung(*)
Lưu ý : (*) là những thông tin bắt buộc.
Mã xác nhận 
 
 
* Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu.
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Thị Ngọc Huệ; Tổng thư ký tòa soạn: Nguyễn Vạn Phú.
Thư ký tòa soạn: Hoàng Lang, Thục Đoan, Huỳnh Hoa.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Điện thoại: (84.8) 3829 5936; Fax: (84.8) 3829 4294.
Ghi rõ nguồn "Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup. Phát triển bởi Công ty Mắt Bão.