Thứ Ba,  25/9/2018, 10:30 
Đặt báo in

Chưa rõ mô hình, sao thành lập?

Phan Minh Ngọc
Thứ Sáu,  12/1/2018, 13:47 

Chưa rõ mô hình, sao thành lập?

Phan Minh Ngọc

Việc áp dụng mô hình theo hình mẫu Temasek cần một môi trường văn hóa quản trị minh bạch; hoàn toàn độc lập với các can thiệp chính trị... Ảnh: Internet

(TBKTSG) - Bằng việc cử người giữ chức tại Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp (sau đây gọi tắt là Ủy ban), các cơ quan có thẩm quyền đang tiến gần hơn mục tiêu thành lập một “siêu ủy ban” quản lý vốn nhà nước trong năm 2018, theo Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 12/2017 về tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN).

Ủy ban không phải là lời giải phù hợp

Ngay trong Nghị quyết 01 của Chính phủ, được ban hành đúng ngày đầu năm 2018, cũng đề cập đến việc thành lập ủy ban quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, như một nhiệm vụ của Chính phủ trong năm nay.

Tuy nhiên, điều rất đáng bàn ở đây là ủy ban này được quyết định thành lập khi chưa định hình cụ thể mô hình hoạt động của nó, hoặc là theo mô hình của Quỹ Đầu tư Temasek (Singapore), hoặc mô hình của Ủy ban Giám sát và Quản lý tài sản nhà nước (SASAC, Trung Quốc), hoặc một mô hình nào khác(1).

Trừ khi nhà chức trách đã có sẵn một kế hoạch hoạt động cụ thể trên bàn nghị sự nhưng chưa công bố, sự thành lập ủy ban khi chưa rõ mô hình hoạt động có thể tạo thêm tổn phí cho xã hội một cách không cần thiết.

Điểm đáng bàn khác là dường như các cơ quan thiết kế, tham mưu thành lập ủy ban đã không tiếp thu, xem xét thấu đáo các ý kiến đóng góp xây dựng và phản biện từ phía công luận để vận dụng vào chương trình xây dựng ủy ban. Cụ thể là những gì công luận được biết cho đến thời điểm này liên quan đến “hình hài”, chức năng và sứ mệnh của ủy ban vẫn chỉ là dự thảo thành lập ủy ban do Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình Chính phủ trước đây và đã nhận không ít phản biện trái chiều từ công luận.

Quay trở lại với hai mô hình tiêu biểu làm hình mẫu tham khảo cho ủy ban là Temasek và SASAC. Với mô hình Temasek, như người viết đã phân tích trước đây (xem bài Ủy ban không phải là lời giải phù hợp trên TBKTSG Online http://www.thesaigontimes.vn/149048/Uy-ban-khong-phai-la-loi-giai-phu-hop.html), Việt Nam không có đủ điều kiện để thực hiện và mô hình này cũng không tương thích với Việt Nam.

Trừ khi nhà chức trách đã có sẵn một kế hoạch hoạt động cụ thể trên bàn nghị sự nhưng chưa công bố, sự thành lập ủy ban quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp khi chưa rõ mô hình hoạt động có thể tạo thêm tổn phí cho xã hội một cách không cần thiết.

Cụ thể hơn, việc áp dụng mô hình này cần một môi trường văn hóa quản trị minh bạch; hoàn toàn độc lập với các can thiệp chính trị; có phương hướng hoạt động rõ ràng (hoạt động thuần túy trên góc độ thương mại, theo đuổi lợi nhuận và tạo giá trị gia tăng tối đa cho các cổ đông) mà không “kiêm nhiệm” các sứ mệnh khác như tái cơ cấu, thoái vốn, sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của các DNNN. Nhân sự của ủy ban là những nhà quản lý doanh nghiệp chuyên nghiệp chứ không phải các công chức bàn giấy từ các bộ chuyển sang...

Còn với mô hình SASAC, thì bản thân cơ quan này cũng đã và đang trải qua nhiều lần thay đổi, lột xác, được cải cách liên tục suốt từ lúc ra đời vào năm 2003 để theo kịp thực tiễn thay đổi nhanh chóng ở Trung Quốc, mặc dù ban đầu SASAC được thành lập cũng là dựa trên mô hình Temasek(2).

Trên hết, bản thân SASAC là một cơ quan hoạch định chính sách về DNNN, có chức năng và quyền hạn cải cách DNNN (như bổ nhiệm nhân sự chủ chốt DNNN, phê chuẩn kế hoạch sáp nhập hoặc bán tài sản DNNN, soạn thảo luật liên quan đến DNNN...) và trực thuộc Ủy ban Nhà nước của chính quyền Trung Quốc (tức là có vị thế tương đương với các bộ).

Ngoài ra, có một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng mô hình SASAC cũng chẳng phải là một mô hình ưu việt vì các DNNN được ủy ban này quản lý vẫn có kết quả hoạt động kém cỏi so với các công ty được Temasek quản lý(2). Lý do là vì SASAC quản lý các DNNN mà không thực hiện quyền của chủ sở hữu trong việc giám sát hoạt động của DNNN dưới sự quản lý của nó như Temasek trực tiếp thực hiện với các doanh nghiệp mà tổ chức này quản lý.

Ví dụ, SASAC sở hữu và quản lý 100% vốn của tập đoàn China Hi-Tech Group Corporation. Đến lượt nó, tập đoàn này lại sở hữu và quản lý những doanh nghiệp như China Garments Co. Ltd, CHTC Helon Co. Ltd... Theo cơ cấu này, mặc dù SASAC là chủ sở hữu cuối cùng (đại diện nhà nước) của các doanh nghiệp này nhưng nó chỉ giám sát các hoạt động của các doanh nghiệp gián tiếp thông qua tập đoàn China Hi-Tech.

Thực tế này dẫn đến hàm ý chính sách là việc tập trung các DNNN vào một mối, dưới sự quản lý của SASAC ở Trung Quốc (hay ủy ban ở Việt Nam) không nhất thiết dẫn đến sự cải thiện đáng kể về chất lượng hoạt động của DNNN. Nếu ủy ban thực hiện chức năng quản lý, giám sát vốn nhà nước thông qua các tổ chức trung gian như SCCI (theo dự thảo thì thuộc sự quản lý của ủy ban) thì chất lượng quản lý giám sát hoạt động của DNNN sẽ bị suy giảm.

Tóm lại, trong lúc chưa có một mô hình tham khảo nào khác ngoài Temasek và SASAC, và trong bối cảnh hai mô hình này hoặc không thể áp dụng được ở Việt Nam hoặc bản thân chúng (SASAC) vẫn còn phải được cải cách, thay đổi cho phù hợp với thực tiễn, thì việc thành lập ủy ban ở Việt Nam sẽ chỉ có tác dụng rất hạn chế trong việc quản lý vốn nhà nước.

(1) http://cafef.vn/sieu-uy-ban-quan-ly-von-nha-nuoc-da-duoc-chuan-bi-den-dau-20171228093515474.chn

(2) https://bschool.nus.edu.sg/Portals/0/docs/CGIO/soe-china-research-report-2016.pdf

In bài Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI - DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
KHUYẾN MÃI
WEB GIÁ RẺ
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
GHI NHẬN
BẠN ĐỌC VIẾT
BLOG
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
QUẢN TRỊ SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
MỘT VÒNG DOANH NGHIỆP
DỮ LIỆU DOANH NGHIỆP
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
VIỆC GÌ? Ở ĐÂU?
ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
QUY HOẠCH - HẠ TẦNG
DỰ ÁN
GÓC TƯ VẤN
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH - BÌNH LUẬN
THỊ TRƯỜNG - DOANH NGHIỆP
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web www.thesaigontimes.vn. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.
Chưa rõ mô hình, sao thành lập?
Thứ Sáu,  12/1/2018, 13:47 
Phan Minh Ngọc

Chưa rõ mô hình, sao thành lập?

Phan Minh Ngọc

Việc áp dụng mô hình theo hình mẫu Temasek cần một môi trường văn hóa quản trị minh bạch; hoàn toàn độc lập với các can thiệp chính trị... Ảnh: Internet

(TBKTSG) - Bằng việc cử người giữ chức tại Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp (sau đây gọi tắt là Ủy ban), các cơ quan có thẩm quyền đang tiến gần hơn mục tiêu thành lập một “siêu ủy ban” quản lý vốn nhà nước trong năm 2018, theo Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 12/2017 về tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN).

Ủy ban không phải là lời giải phù hợp

Ngay trong Nghị quyết 01 của Chính phủ, được ban hành đúng ngày đầu năm 2018, cũng đề cập đến việc thành lập ủy ban quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, như một nhiệm vụ của Chính phủ trong năm nay.

Tuy nhiên, điều rất đáng bàn ở đây là ủy ban này được quyết định thành lập khi chưa định hình cụ thể mô hình hoạt động của nó, hoặc là theo mô hình của Quỹ Đầu tư Temasek (Singapore), hoặc mô hình của Ủy ban Giám sát và Quản lý tài sản nhà nước (SASAC, Trung Quốc), hoặc một mô hình nào khác(1).

Trừ khi nhà chức trách đã có sẵn một kế hoạch hoạt động cụ thể trên bàn nghị sự nhưng chưa công bố, sự thành lập ủy ban khi chưa rõ mô hình hoạt động có thể tạo thêm tổn phí cho xã hội một cách không cần thiết.

Điểm đáng bàn khác là dường như các cơ quan thiết kế, tham mưu thành lập ủy ban đã không tiếp thu, xem xét thấu đáo các ý kiến đóng góp xây dựng và phản biện từ phía công luận để vận dụng vào chương trình xây dựng ủy ban. Cụ thể là những gì công luận được biết cho đến thời điểm này liên quan đến “hình hài”, chức năng và sứ mệnh của ủy ban vẫn chỉ là dự thảo thành lập ủy ban do Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình Chính phủ trước đây và đã nhận không ít phản biện trái chiều từ công luận.

Quay trở lại với hai mô hình tiêu biểu làm hình mẫu tham khảo cho ủy ban là Temasek và SASAC. Với mô hình Temasek, như người viết đã phân tích trước đây (xem bài Ủy ban không phải là lời giải phù hợp trên TBKTSG Online http://www.thesaigontimes.vn/149048/Uy-ban-khong-phai-la-loi-giai-phu-hop.html), Việt Nam không có đủ điều kiện để thực hiện và mô hình này cũng không tương thích với Việt Nam.

Trừ khi nhà chức trách đã có sẵn một kế hoạch hoạt động cụ thể trên bàn nghị sự nhưng chưa công bố, sự thành lập ủy ban quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp khi chưa rõ mô hình hoạt động có thể tạo thêm tổn phí cho xã hội một cách không cần thiết.

Cụ thể hơn, việc áp dụng mô hình này cần một môi trường văn hóa quản trị minh bạch; hoàn toàn độc lập với các can thiệp chính trị; có phương hướng hoạt động rõ ràng (hoạt động thuần túy trên góc độ thương mại, theo đuổi lợi nhuận và tạo giá trị gia tăng tối đa cho các cổ đông) mà không “kiêm nhiệm” các sứ mệnh khác như tái cơ cấu, thoái vốn, sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của các DNNN. Nhân sự của ủy ban là những nhà quản lý doanh nghiệp chuyên nghiệp chứ không phải các công chức bàn giấy từ các bộ chuyển sang...

Còn với mô hình SASAC, thì bản thân cơ quan này cũng đã và đang trải qua nhiều lần thay đổi, lột xác, được cải cách liên tục suốt từ lúc ra đời vào năm 2003 để theo kịp thực tiễn thay đổi nhanh chóng ở Trung Quốc, mặc dù ban đầu SASAC được thành lập cũng là dựa trên mô hình Temasek(2).

Trên hết, bản thân SASAC là một cơ quan hoạch định chính sách về DNNN, có chức năng và quyền hạn cải cách DNNN (như bổ nhiệm nhân sự chủ chốt DNNN, phê chuẩn kế hoạch sáp nhập hoặc bán tài sản DNNN, soạn thảo luật liên quan đến DNNN...) và trực thuộc Ủy ban Nhà nước của chính quyền Trung Quốc (tức là có vị thế tương đương với các bộ).

Ngoài ra, có một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng mô hình SASAC cũng chẳng phải là một mô hình ưu việt vì các DNNN được ủy ban này quản lý vẫn có kết quả hoạt động kém cỏi so với các công ty được Temasek quản lý(2). Lý do là vì SASAC quản lý các DNNN mà không thực hiện quyền của chủ sở hữu trong việc giám sát hoạt động của DNNN dưới sự quản lý của nó như Temasek trực tiếp thực hiện với các doanh nghiệp mà tổ chức này quản lý.

Ví dụ, SASAC sở hữu và quản lý 100% vốn của tập đoàn China Hi-Tech Group Corporation. Đến lượt nó, tập đoàn này lại sở hữu và quản lý những doanh nghiệp như China Garments Co. Ltd, CHTC Helon Co. Ltd... Theo cơ cấu này, mặc dù SASAC là chủ sở hữu cuối cùng (đại diện nhà nước) của các doanh nghiệp này nhưng nó chỉ giám sát các hoạt động của các doanh nghiệp gián tiếp thông qua tập đoàn China Hi-Tech.

Thực tế này dẫn đến hàm ý chính sách là việc tập trung các DNNN vào một mối, dưới sự quản lý của SASAC ở Trung Quốc (hay ủy ban ở Việt Nam) không nhất thiết dẫn đến sự cải thiện đáng kể về chất lượng hoạt động của DNNN. Nếu ủy ban thực hiện chức năng quản lý, giám sát vốn nhà nước thông qua các tổ chức trung gian như SCCI (theo dự thảo thì thuộc sự quản lý của ủy ban) thì chất lượng quản lý giám sát hoạt động của DNNN sẽ bị suy giảm.

Tóm lại, trong lúc chưa có một mô hình tham khảo nào khác ngoài Temasek và SASAC, và trong bối cảnh hai mô hình này hoặc không thể áp dụng được ở Việt Nam hoặc bản thân chúng (SASAC) vẫn còn phải được cải cách, thay đổi cho phù hợp với thực tiễn, thì việc thành lập ủy ban ở Việt Nam sẽ chỉ có tác dụng rất hạn chế trong việc quản lý vốn nhà nước.

(1) http://cafef.vn/sieu-uy-ban-quan-ly-von-nha-nuoc-da-duoc-chuan-bi-den-dau-20171228093515474.chn

(2) https://bschool.nus.edu.sg/Portals/0/docs/CGIO/soe-china-research-report-2016.pdf

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC

Mobile

Chưa rõ mô hình, sao thành lập?
Thứ Sáu,  12/1/2018, 13:47 
Phan Minh Ngọc

Chưa rõ mô hình, sao thành lập?

Phan Minh Ngọc

Việc áp dụng mô hình theo hình mẫu Temasek cần một môi trường văn hóa quản trị minh bạch; hoàn toàn độc lập với các can thiệp chính trị... Ảnh: Internet

(TBKTSG) - Bằng việc cử người giữ chức tại Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp (sau đây gọi tắt là Ủy ban), các cơ quan có thẩm quyền đang tiến gần hơn mục tiêu thành lập một “siêu ủy ban” quản lý vốn nhà nước trong năm 2018, theo Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 12/2017 về tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN).

Ủy ban không phải là lời giải phù hợp

Ngay trong Nghị quyết 01 của Chính phủ, được ban hành đúng ngày đầu năm 2018, cũng đề cập đến việc thành lập ủy ban quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, như một nhiệm vụ của Chính phủ trong năm nay.

Tuy nhiên, điều rất đáng bàn ở đây là ủy ban này được quyết định thành lập khi chưa định hình cụ thể mô hình hoạt động của nó, hoặc là theo mô hình của Quỹ Đầu tư Temasek (Singapore), hoặc mô hình của Ủy ban Giám sát và Quản lý tài sản nhà nước (SASAC, Trung Quốc), hoặc một mô hình nào khác(1).

Trừ khi nhà chức trách đã có sẵn một kế hoạch hoạt động cụ thể trên bàn nghị sự nhưng chưa công bố, sự thành lập ủy ban khi chưa rõ mô hình hoạt động có thể tạo thêm tổn phí cho xã hội một cách không cần thiết.

Điểm đáng bàn khác là dường như các cơ quan thiết kế, tham mưu thành lập ủy ban đã không tiếp thu, xem xét thấu đáo các ý kiến đóng góp xây dựng và phản biện từ phía công luận để vận dụng vào chương trình xây dựng ủy ban. Cụ thể là những gì công luận được biết cho đến thời điểm này liên quan đến “hình hài”, chức năng và sứ mệnh của ủy ban vẫn chỉ là dự thảo thành lập ủy ban do Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình Chính phủ trước đây và đã nhận không ít phản biện trái chiều từ công luận.

Quay trở lại với hai mô hình tiêu biểu làm hình mẫu tham khảo cho ủy ban là Temasek và SASAC. Với mô hình Temasek, như người viết đã phân tích trước đây (xem bài Ủy ban không phải là lời giải phù hợp trên TBKTSG Online http://www.thesaigontimes.vn/149048/Uy-ban-khong-phai-la-loi-giai-phu-hop.html), Việt Nam không có đủ điều kiện để thực hiện và mô hình này cũng không tương thích với Việt Nam.

Trừ khi nhà chức trách đã có sẵn một kế hoạch hoạt động cụ thể trên bàn nghị sự nhưng chưa công bố, sự thành lập ủy ban quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp khi chưa rõ mô hình hoạt động có thể tạo thêm tổn phí cho xã hội một cách không cần thiết.

Cụ thể hơn, việc áp dụng mô hình này cần một môi trường văn hóa quản trị minh bạch; hoàn toàn độc lập với các can thiệp chính trị; có phương hướng hoạt động rõ ràng (hoạt động thuần túy trên góc độ thương mại, theo đuổi lợi nhuận và tạo giá trị gia tăng tối đa cho các cổ đông) mà không “kiêm nhiệm” các sứ mệnh khác như tái cơ cấu, thoái vốn, sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của các DNNN. Nhân sự của ủy ban là những nhà quản lý doanh nghiệp chuyên nghiệp chứ không phải các công chức bàn giấy từ các bộ chuyển sang...

Còn với mô hình SASAC, thì bản thân cơ quan này cũng đã và đang trải qua nhiều lần thay đổi, lột xác, được cải cách liên tục suốt từ lúc ra đời vào năm 2003 để theo kịp thực tiễn thay đổi nhanh chóng ở Trung Quốc, mặc dù ban đầu SASAC được thành lập cũng là dựa trên mô hình Temasek(2).

Trên hết, bản thân SASAC là một cơ quan hoạch định chính sách về DNNN, có chức năng và quyền hạn cải cách DNNN (như bổ nhiệm nhân sự chủ chốt DNNN, phê chuẩn kế hoạch sáp nhập hoặc bán tài sản DNNN, soạn thảo luật liên quan đến DNNN...) và trực thuộc Ủy ban Nhà nước của chính quyền Trung Quốc (tức là có vị thế tương đương với các bộ).

Ngoài ra, có một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng mô hình SASAC cũng chẳng phải là một mô hình ưu việt vì các DNNN được ủy ban này quản lý vẫn có kết quả hoạt động kém cỏi so với các công ty được Temasek quản lý(2). Lý do là vì SASAC quản lý các DNNN mà không thực hiện quyền của chủ sở hữu trong việc giám sát hoạt động của DNNN dưới sự quản lý của nó như Temasek trực tiếp thực hiện với các doanh nghiệp mà tổ chức này quản lý.

Ví dụ, SASAC sở hữu và quản lý 100% vốn của tập đoàn China Hi-Tech Group Corporation. Đến lượt nó, tập đoàn này lại sở hữu và quản lý những doanh nghiệp như China Garments Co. Ltd, CHTC Helon Co. Ltd... Theo cơ cấu này, mặc dù SASAC là chủ sở hữu cuối cùng (đại diện nhà nước) của các doanh nghiệp này nhưng nó chỉ giám sát các hoạt động của các doanh nghiệp gián tiếp thông qua tập đoàn China Hi-Tech.

Thực tế này dẫn đến hàm ý chính sách là việc tập trung các DNNN vào một mối, dưới sự quản lý của SASAC ở Trung Quốc (hay ủy ban ở Việt Nam) không nhất thiết dẫn đến sự cải thiện đáng kể về chất lượng hoạt động của DNNN. Nếu ủy ban thực hiện chức năng quản lý, giám sát vốn nhà nước thông qua các tổ chức trung gian như SCCI (theo dự thảo thì thuộc sự quản lý của ủy ban) thì chất lượng quản lý giám sát hoạt động của DNNN sẽ bị suy giảm.

Tóm lại, trong lúc chưa có một mô hình tham khảo nào khác ngoài Temasek và SASAC, và trong bối cảnh hai mô hình này hoặc không thể áp dụng được ở Việt Nam hoặc bản thân chúng (SASAC) vẫn còn phải được cải cách, thay đổi cho phù hợp với thực tiễn, thì việc thành lập ủy ban ở Việt Nam sẽ chỉ có tác dụng rất hạn chế trong việc quản lý vốn nhà nước.

(1) http://cafef.vn/sieu-uy-ban-quan-ly-von-nha-nuoc-da-duoc-chuan-bi-den-dau-20171228093515474.chn

(2) https://bschool.nus.edu.sg/Portals/0/docs/CGIO/soe-china-research-report-2016.pdf

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC