Thứ Tư,  15/8/2018, 05:03 
Đặt báo in

Sự bất lực của mạng xã hội

Hoàng Việt
Thứ Bảy,  12/5/2018, 07:02 

Sự bất lực của mạng xã hội

Hoàng Việt

Giám đốc điều hành Facebook Mark Zuckerberg tại phiên điều trần của Thượng viện Mỹ vào ngày 10-4-2018.

(TBVTSG) - Phát biểu tại buổi điều trần dài gần năm giờ đồng hồ ở Thượng viện Mỹ, nhà sáng lập đồng thời là Giám đốc điều hành mạng xã hội Facebook Mark Zuckerberg cho rằng việc quản lý các công ty mạng xã hội là điều chắc chắn xảy ra. Lời nhận định của người đứng đầu Facebook, cùng với lời thừa nhận sai lầm, xin lỗi người sử dụng liên quan bê bối lộ dữ liệu của 87 triệu tài khoản cá nhân, đang phần nào bộc lộ sự bất lực của mạng xã hội về trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người sử dụng.

Theo Mark Zuckerberg, Internet đang phát triển trên toàn thế giới và đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống của người dân. Do đó, ông cho rằng việc cần phải có một số quy định là điều chắc chắn xảy ra. Tuy nhiên, cần phải cẩn thận khi áp dụng các quy định này. Trên thực tế, an ninh mạng không chỉ liên quan đến những cuộc quấy rối, những cuộc đánh cắp thông tin hay phá hủy hệ thống, mà còn bao gồm thông tin giả (fake news), sự lạm dụng và trục lợi thông tin cá nhân của người sử dụng; nó không chỉ là vấn đề sử dụng hay không sử dụng các trang web đen, mà đang là vấn đề của cả những mạng xã hội phổ biến trên toàn cầu.

Vụ bê bối dữ liệu của Facebook, bắt nguồn từ đầu mối Cambridge Analytica, người sử dụng đang tự đặt ra câu hỏi là liệu mạng xã hội có bất lực, hay không muốn bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư của họ. Vấn đề bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư đối với các mạng xã hội được đặt ra từ nhiều năm trước, và cho đến nay, có thể nhận thấy một số công ty công nghệ khổng lồ đã không thực hiện được lời hứa của họ đối với người sử dụng.

Trong năm 2016, cuộc khủng hoảng tin tức giả mạo trên Facebook làm cộng đồng cư dân mạng lo âu, rồi sau đó cuộc khủng hoảng nội dung mang tính bạo lực và tình dục của YouTube khiến bao bậc phụ huynh phải tìm cách ngăn cản sự tiếp cận của con trẻ đối với các nội dung này trong năm 2017. Nay là tình trạng thu thập dữ liệu hợp pháp để rồi lạm dụng chúng vào những mục đích không hợp pháp của mạng xã hội lớn nhất hành tinh này.

Khủng hoảng quyền riêng tư

Người đứng đầu Facebook cho biết dữ liệu riêng tư của mạng xã hội lớn nhất trên thế giới đang bị khai thác và công ty đang xem xét đến việc kiện trường Đại học Cambridge, nơi từ nhiều năm trước nhà nghiên cứu Aleksandr Kogan thu thập các thông tin cá nhân trong cuộc khảo sát để bán cho công ty tư vấn dữ liệu Cambridge Analytica. Để thực hiện cuộc nghiên cứu của mình tại trường Đại học Cambridge, Kogan đã lập nên một ứng dụng phỏng vấn chạy trên nền Facebook gửi đến những người sử dụng mạng. Vị CEO này thừa nhận: “Chúng tôi biết rằng đã có những việc không tốt diễn ra ở đó buộc chúng tôi phải có hành động mạnh”.
Trường trường đại học đã phản ứng lại, họ lấy làm ngạc nhiên nếu Zuckerberg cho tới bây giờ mới quan tâm đến việc đó. “Các nhà nghiên cứu của chúng tôi đã công bố loại nghiên cứu như thế từ năm 2013 trong các tập san tham khảo khoa học, rồi những nghiên cứu đó được công bố rộng rãi trên truyền thông quốc tế”, thông cáo của trường Đại học Cambridge viết, “trong số những xuất bản loại này có nghiên cứu của Tiến sĩ Aleksandr Spectre (Kogan) ấn hành năm 2015 cùng hai đồng tác giả là người của Facebook. Chúng tôi không thấy có dấu hiệu các nhà nghiên cứu đã thu thập không chính đáng các dữ liệu cá nhân”.

Trước đó, vị tỉ phú 33 tuổi đã lên tiếng xin lỗi vì thất bại trong việc kiểm soát sự kiện trong năm 2015, và rằng Cambridge Analytica đã xóa thông tin thu thập từ hàng triệu người sử dụng Facebook. “Chúng tôi bảo đảm rằng những việc diễn ra với (nhà phát triển ứng dụng) Kogan và Cambridge Analytica sẽ không diễn ra một lần nữa”, ông Zuckerberg nói.

Câu chuyện Cambridge Analytica bắt đầu từ một cuộc khảo sát về lối sống cá nhân do Tiến sĩ Aleksandr Spectre tại trường Đại học Cambridge chủ biên. Ứng dụng mà nhóm nghiên cứu thiết lập để thực hiện cuộc nghiên cứu, một mặt ghi nhận dữ liệu trực tiếp từ những người tự nguyện tham gia, mặt khác qua đó âm thầm thu thập dữ liệu những bạn bè của họ. Khoảng 305.000 người đã cài đặt ứng dụng này vào máy mình, nhưng những thông tin cá nhân riêng tư mà ứng dụng này thu thập được lên tới hàng chục triệu người, lúc đầu dự báo là 50 triệu, nhưng nay Facebook cho biết đã lên đến 87 triệu “nạn nhân” bị thu thập, khai thác mà không được sự đồng ý của họ. Các dữ liệu sau đó lại được đem bán cho công ty tư vấn Cambridge Analytica để thực hiện các profile tâm lý cử tri, và câu chuyện vỡ lở trong cuộc điều tra đang diễn ra tại Mỹ. Cambridge Analytica cho rằng họ không phạm luật và nói rằng họ không dùng dữ liệu để chi phối cuộc bầu cử tổng thống. Nhưng Facebook đã chính thức xin lỗi, xác nhận sự thật đánh cắp thông tin và gửi thông báo xác nhận đến từng người bị hại vào máy tính của họ.

Ngay sau các phiên điều trần của CEO Facebook, tờ Washington Post đã thực hiện việc tổng hợp lại tất cả các lần xin lỗi của Mark Zuckerberg trước công chúng, kể từ thời điểm năm 2003, lúc nhà công nghệ này tạo ra Facemash, tiền thân của Facebook. Còn trang tin công nghệ Wired đã đặt câu hỏi rằng trải qua hành trình ‘14 năm, trăm lời xin lỗi’ của người đứng đầu Facebook tại sao lại không giúp điều chỉnh được những sai sót của mạng xã hội này. Đây cũng là câu hỏi của nhiều người sử dụng Facebook, trong đó có không ít người đã rời bỏ trang mạng ưa thích của họ. Nhà báo Essi Hempel của Wired đặt câu hỏi rằng phải chăng ông chủ Facebook đã không hiểu ‘quyền riêng tư cá nhân là gì!’. Cuộc khủng hoảng dữ liệu riêng tư tại Facebook nay đã đi quá xa và chắc chắn chưa thể dừng lại tại đây, cho dù thiệt hại 6 tỉ đô la Mỹ ngay ngày đầu tiên vụ Cambridge Analytica bị vỡ lở, và 58 tỉ đô la một tuần sau đó. Niềm tin vào Facebook cũng như các mạng xã hội khác đang bị xói mòn khi các tập đoàn công nghệ khổng lồ mải mê tăng doanh thu mà không thực sự quan tâm đến trách nhiệm bảo vệ dữ liệu riêng tư cho người sử dụng.

Đừng để trở thành “cơn ác mộng riêng tư”

Những thay đổi bảo vệ thông tin tài khoản Facebook

Ông Mike Schroepfer, Giám đốc Công nghệ của Facebook, cho biết mạng xã hội đang thực hiện  chín điều được cho là thay đổi quan trọng nhằm giúp bảo vệ thông tin Facebook của người dùng tốt hơn. Trong đó có việc hạn chế quyền truy cập đối với tính năng API nhóm, API sự kiện, API trang (tức fanpage)…; hỗ trợ kết nối API (Application Programming Interface - giao diện giúp kết nối ứng dụng) của nền tảng Instagram (thuộc Facebook) tốt hơn. Kế đến là việc phê duyệt tất cả các ứng dụng yêu cầu quyền truy cập thông tin như việc đăng ký, thích, ảnh, bài đăng, video, sự kiện và nhóm.

Từ đầu tháng 4-2018, những ứng dụng sử dụng API không được truy cập vào danh sách khách mời hay những bài đăng trên trang Facebook sự kiện và chỉ những ứng dụng được Facebook xét duyệt đồng ý với những yêu cầu nghiêm ngặt sẽ phép sử dụng API sự kiện. Trước đó, một ứng dụng có thể truy cập thông tin về sự kiện mà họ tổ chức hoặc tham dự, bao gồm cả những sự kiện mang tính cá nhân, riêng tư.

Facebook đặt đường dẫn ở đầu bản tin của người dùng để họ có thể nhìn thấy các ứng dụng mà họ sử dụng cùng với thông tin mà họ đã chia sẻ trên những ứng dụng đó. Người sử dụng cũng có thể xóa ứng dụng mà họ không muốn dùng nữa. Facebook còn cho người dùng biết nếu thông tin của họ đã có thể bị chia sẻ cho Cambridge Analytica.

Facebook cũng tiến hành việc kiểm soát hoạt động đăng nhập, phê duyệt tất cả các ứng dụng yêu cầu quyền truy cập thông tin như đăng ký, thích, ảnh, bài đăng, video, sự kiện và nhóm. Facebook sẽ xóa khả năng yêu cầu dữ liệu mà người dùng chia sẻ với nhà phát triển nếu có dấu hiệu họ không sử dụng ứng dụng trong ba tháng qua.

Ngoài ra, Facebook hạn chế các quyền truy cập thông tin cá nhân, truy cập các chi tiết về tài khoản Facebook của người sử dụng. Điều này nhằm giới hạn nguy cơ kẻ xấu lợi dụng những công cụ tìm kiếm thông tin cá nhân trên Facebook vào mục đích khai thác dữ liệu của những người sử dụng mạng xã hội này.

Chí Bảo

Việc lơ là trách nhiệm bảo vệ, thậm chí xâm phạm quyền riêng tư người sử dụng tại các mạng xã hội, cụ thể là Facebook, không phải chỉ xảy ra mới đây và sự kiện tạo nên cuộc khủng hoảng Facebook hiện nay không chỉ bởi một nhân tố Cambridge Analytica mà còn nhiều tổ chức núp bóng như vậy. Điều này được chính Facebook xác nhận thông qua việc cấm các trang có liên quan đến kiểu thu thập lạm dụng dữ liệu riêng tư, bao gồm Britain First tại Anh, AggregateIQ tại Canada, và CubeYou tại Ý. Facebook cấm các trang này vì nó liên quan đến ngòi nổ khủng hoảng Cambridge Analytica, nhưng còn nhiều công ty núp bóng khác ở nơi này hay nơi khác trên thế giới, liệu Facebook có kềm chế được không? Và liệu các mạng xã hội khác có đủ quan tâm để loại bỏ các nhân tố xâm phạm đến quyền riêng tư, đến thông tin cá nhân và đến cả những tâm lý nhạy cảm của con người không?

Toàn cầu hóa mà Facebook là biểu tượng đang làm cho việc bảo vệ quyền riêng tư trở nên khó khăn hơn, và không lạ khi ngay cả người sử dụng Việt Nam cũng nằm trong danh sách 87 triệu nạn nhân bị buôn bán dữ liệu của Cambridge Analytica. Trong bản công bố đăng tải ngày 26-3, công ty an ninh mạng UpGuard và báo The Guardian cho biết AggregateIQ đã thu thập thông tin cá nhân một cách tinh tế dưới các ứng dụng quản lý dữ liệu, quảng cáo du lịch để rồi từ đó ủng hộ hay hạ bệ các nhân vật mục tiêu. Còn CubeYou thì trá hình dưới dạng tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận thu thập thông tin cá nhân để bán cho các công ty khác khai thác, mà ứng dụng khảo sát mang tên “You Are What You Like” rất phổ biến lại có khả năng xâm nhập vào các dữ liệu riêng tư cá nhân của những ai đã tải nó vào thiết bị di động của mình. Còn New Feeds được điều hành trực tiếp bởi thuật toán của Facebook cũng được cho là làm lệch lạc thông tin và cả việc tạo nên những làn sóng thù hận, kỳ thị và kích động làn sóng bạo lực chống người Rohingya ở Myanmar đang là điểm tối của mạng xã hội này.

Thượng nghị sĩ John Thune trong phiên điều trần của CEO Mark Zuckerberg tại Thượng viện Mỹ đã nhấn mạnh: “Câu chuyện của ông là tạo ra được thứ giấc mơ Mỹ. Ông có bổn phận phải bảo đảm rằng giấc mơ này không trở thành cơn ác mộng về quyền riêng tư”. Ông Thune chính là Chủ tịch của Ủy ban Thượng viện về thương mại, khoa học và giao thông. Trong vài tuần qua, Facebook đã có những chuyển biến, nhưng ông Thune cũng như nhiều nghị sĩ khác cho rằng điều đó là chưa đủ, mà điều mọi người quan tâm là qua sự kiện này Facebook quyết tâm hành động như thế nào. Cuộc khủng hoảng quyền riêng tư tại Facebook đã kéo theo những hiệu ứng tiêu cực tức thì nơi các mạng xã hội khác. Hãng tin Bloomberg cho biết cổ phiếu của Twitter mất 11%, sâu nhất kể từ tháng 7-2017, Snapchat xuống 3,7%, còn Facebook mất gần 60 tỉ đô la. Nhưng điều quan trọng nhất là từ nay người sử dụng mạng xã hội sẽ thay đổi thái độ, với sự dè dặt hơn trước và điều này được giới quản lý lẫn các nhà làm luật đánh giá là sự chuyển biến mang tính tích cực.

In bài Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI - DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
KHUYẾN MÃI
WEB GIÁ RẺ
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
GHI NHẬN
BẠN ĐỌC VIẾT
BLOG
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
QUẢN TRỊ SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
MỘT VÒNG DOANH NGHIỆP
DỮ LIỆU DOANH NGHIỆP
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
VIỆC GÌ? Ở ĐÂU?
ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
QUY HOẠCH - HẠ TẦNG
DỰ ÁN
GÓC TƯ VẤN
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH - BÌNH LUẬN
THỊ TRƯỜNG - DOANH NGHIỆP
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web www.thesaigontimes.vn. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.
Sự bất lực của mạng xã hội
Thứ Bảy,  12/5/2018, 07:02 
Hoàng Việt

Sự bất lực của mạng xã hội

Hoàng Việt

Giám đốc điều hành Facebook Mark Zuckerberg tại phiên điều trần của Thượng viện Mỹ vào ngày 10-4-2018.

(TBVTSG) - Phát biểu tại buổi điều trần dài gần năm giờ đồng hồ ở Thượng viện Mỹ, nhà sáng lập đồng thời là Giám đốc điều hành mạng xã hội Facebook Mark Zuckerberg cho rằng việc quản lý các công ty mạng xã hội là điều chắc chắn xảy ra. Lời nhận định của người đứng đầu Facebook, cùng với lời thừa nhận sai lầm, xin lỗi người sử dụng liên quan bê bối lộ dữ liệu của 87 triệu tài khoản cá nhân, đang phần nào bộc lộ sự bất lực của mạng xã hội về trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người sử dụng.

Theo Mark Zuckerberg, Internet đang phát triển trên toàn thế giới và đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống của người dân. Do đó, ông cho rằng việc cần phải có một số quy định là điều chắc chắn xảy ra. Tuy nhiên, cần phải cẩn thận khi áp dụng các quy định này. Trên thực tế, an ninh mạng không chỉ liên quan đến những cuộc quấy rối, những cuộc đánh cắp thông tin hay phá hủy hệ thống, mà còn bao gồm thông tin giả (fake news), sự lạm dụng và trục lợi thông tin cá nhân của người sử dụng; nó không chỉ là vấn đề sử dụng hay không sử dụng các trang web đen, mà đang là vấn đề của cả những mạng xã hội phổ biến trên toàn cầu.

Vụ bê bối dữ liệu của Facebook, bắt nguồn từ đầu mối Cambridge Analytica, người sử dụng đang tự đặt ra câu hỏi là liệu mạng xã hội có bất lực, hay không muốn bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư của họ. Vấn đề bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư đối với các mạng xã hội được đặt ra từ nhiều năm trước, và cho đến nay, có thể nhận thấy một số công ty công nghệ khổng lồ đã không thực hiện được lời hứa của họ đối với người sử dụng.

Trong năm 2016, cuộc khủng hoảng tin tức giả mạo trên Facebook làm cộng đồng cư dân mạng lo âu, rồi sau đó cuộc khủng hoảng nội dung mang tính bạo lực và tình dục của YouTube khiến bao bậc phụ huynh phải tìm cách ngăn cản sự tiếp cận của con trẻ đối với các nội dung này trong năm 2017. Nay là tình trạng thu thập dữ liệu hợp pháp để rồi lạm dụng chúng vào những mục đích không hợp pháp của mạng xã hội lớn nhất hành tinh này.

Khủng hoảng quyền riêng tư

Người đứng đầu Facebook cho biết dữ liệu riêng tư của mạng xã hội lớn nhất trên thế giới đang bị khai thác và công ty đang xem xét đến việc kiện trường Đại học Cambridge, nơi từ nhiều năm trước nhà nghiên cứu Aleksandr Kogan thu thập các thông tin cá nhân trong cuộc khảo sát để bán cho công ty tư vấn dữ liệu Cambridge Analytica. Để thực hiện cuộc nghiên cứu của mình tại trường Đại học Cambridge, Kogan đã lập nên một ứng dụng phỏng vấn chạy trên nền Facebook gửi đến những người sử dụng mạng. Vị CEO này thừa nhận: “Chúng tôi biết rằng đã có những việc không tốt diễn ra ở đó buộc chúng tôi phải có hành động mạnh”.
Trường trường đại học đã phản ứng lại, họ lấy làm ngạc nhiên nếu Zuckerberg cho tới bây giờ mới quan tâm đến việc đó. “Các nhà nghiên cứu của chúng tôi đã công bố loại nghiên cứu như thế từ năm 2013 trong các tập san tham khảo khoa học, rồi những nghiên cứu đó được công bố rộng rãi trên truyền thông quốc tế”, thông cáo của trường Đại học Cambridge viết, “trong số những xuất bản loại này có nghiên cứu của Tiến sĩ Aleksandr Spectre (Kogan) ấn hành năm 2015 cùng hai đồng tác giả là người của Facebook. Chúng tôi không thấy có dấu hiệu các nhà nghiên cứu đã thu thập không chính đáng các dữ liệu cá nhân”.

Trước đó, vị tỉ phú 33 tuổi đã lên tiếng xin lỗi vì thất bại trong việc kiểm soát sự kiện trong năm 2015, và rằng Cambridge Analytica đã xóa thông tin thu thập từ hàng triệu người sử dụng Facebook. “Chúng tôi bảo đảm rằng những việc diễn ra với (nhà phát triển ứng dụng) Kogan và Cambridge Analytica sẽ không diễn ra một lần nữa”, ông Zuckerberg nói.

Câu chuyện Cambridge Analytica bắt đầu từ một cuộc khảo sát về lối sống cá nhân do Tiến sĩ Aleksandr Spectre tại trường Đại học Cambridge chủ biên. Ứng dụng mà nhóm nghiên cứu thiết lập để thực hiện cuộc nghiên cứu, một mặt ghi nhận dữ liệu trực tiếp từ những người tự nguyện tham gia, mặt khác qua đó âm thầm thu thập dữ liệu những bạn bè của họ. Khoảng 305.000 người đã cài đặt ứng dụng này vào máy mình, nhưng những thông tin cá nhân riêng tư mà ứng dụng này thu thập được lên tới hàng chục triệu người, lúc đầu dự báo là 50 triệu, nhưng nay Facebook cho biết đã lên đến 87 triệu “nạn nhân” bị thu thập, khai thác mà không được sự đồng ý của họ. Các dữ liệu sau đó lại được đem bán cho công ty tư vấn Cambridge Analytica để thực hiện các profile tâm lý cử tri, và câu chuyện vỡ lở trong cuộc điều tra đang diễn ra tại Mỹ. Cambridge Analytica cho rằng họ không phạm luật và nói rằng họ không dùng dữ liệu để chi phối cuộc bầu cử tổng thống. Nhưng Facebook đã chính thức xin lỗi, xác nhận sự thật đánh cắp thông tin và gửi thông báo xác nhận đến từng người bị hại vào máy tính của họ.

Ngay sau các phiên điều trần của CEO Facebook, tờ Washington Post đã thực hiện việc tổng hợp lại tất cả các lần xin lỗi của Mark Zuckerberg trước công chúng, kể từ thời điểm năm 2003, lúc nhà công nghệ này tạo ra Facemash, tiền thân của Facebook. Còn trang tin công nghệ Wired đã đặt câu hỏi rằng trải qua hành trình ‘14 năm, trăm lời xin lỗi’ của người đứng đầu Facebook tại sao lại không giúp điều chỉnh được những sai sót của mạng xã hội này. Đây cũng là câu hỏi của nhiều người sử dụng Facebook, trong đó có không ít người đã rời bỏ trang mạng ưa thích của họ. Nhà báo Essi Hempel của Wired đặt câu hỏi rằng phải chăng ông chủ Facebook đã không hiểu ‘quyền riêng tư cá nhân là gì!’. Cuộc khủng hoảng dữ liệu riêng tư tại Facebook nay đã đi quá xa và chắc chắn chưa thể dừng lại tại đây, cho dù thiệt hại 6 tỉ đô la Mỹ ngay ngày đầu tiên vụ Cambridge Analytica bị vỡ lở, và 58 tỉ đô la một tuần sau đó. Niềm tin vào Facebook cũng như các mạng xã hội khác đang bị xói mòn khi các tập đoàn công nghệ khổng lồ mải mê tăng doanh thu mà không thực sự quan tâm đến trách nhiệm bảo vệ dữ liệu riêng tư cho người sử dụng.

Đừng để trở thành “cơn ác mộng riêng tư”

Những thay đổi bảo vệ thông tin tài khoản Facebook

Ông Mike Schroepfer, Giám đốc Công nghệ của Facebook, cho biết mạng xã hội đang thực hiện  chín điều được cho là thay đổi quan trọng nhằm giúp bảo vệ thông tin Facebook của người dùng tốt hơn. Trong đó có việc hạn chế quyền truy cập đối với tính năng API nhóm, API sự kiện, API trang (tức fanpage)…; hỗ trợ kết nối API (Application Programming Interface - giao diện giúp kết nối ứng dụng) của nền tảng Instagram (thuộc Facebook) tốt hơn. Kế đến là việc phê duyệt tất cả các ứng dụng yêu cầu quyền truy cập thông tin như việc đăng ký, thích, ảnh, bài đăng, video, sự kiện và nhóm.

Từ đầu tháng 4-2018, những ứng dụng sử dụng API không được truy cập vào danh sách khách mời hay những bài đăng trên trang Facebook sự kiện và chỉ những ứng dụng được Facebook xét duyệt đồng ý với những yêu cầu nghiêm ngặt sẽ phép sử dụng API sự kiện. Trước đó, một ứng dụng có thể truy cập thông tin về sự kiện mà họ tổ chức hoặc tham dự, bao gồm cả những sự kiện mang tính cá nhân, riêng tư.

Facebook đặt đường dẫn ở đầu bản tin của người dùng để họ có thể nhìn thấy các ứng dụng mà họ sử dụng cùng với thông tin mà họ đã chia sẻ trên những ứng dụng đó. Người sử dụng cũng có thể xóa ứng dụng mà họ không muốn dùng nữa. Facebook còn cho người dùng biết nếu thông tin của họ đã có thể bị chia sẻ cho Cambridge Analytica.

Facebook cũng tiến hành việc kiểm soát hoạt động đăng nhập, phê duyệt tất cả các ứng dụng yêu cầu quyền truy cập thông tin như đăng ký, thích, ảnh, bài đăng, video, sự kiện và nhóm. Facebook sẽ xóa khả năng yêu cầu dữ liệu mà người dùng chia sẻ với nhà phát triển nếu có dấu hiệu họ không sử dụng ứng dụng trong ba tháng qua.

Ngoài ra, Facebook hạn chế các quyền truy cập thông tin cá nhân, truy cập các chi tiết về tài khoản Facebook của người sử dụng. Điều này nhằm giới hạn nguy cơ kẻ xấu lợi dụng những công cụ tìm kiếm thông tin cá nhân trên Facebook vào mục đích khai thác dữ liệu của những người sử dụng mạng xã hội này.

Chí Bảo

Việc lơ là trách nhiệm bảo vệ, thậm chí xâm phạm quyền riêng tư người sử dụng tại các mạng xã hội, cụ thể là Facebook, không phải chỉ xảy ra mới đây và sự kiện tạo nên cuộc khủng hoảng Facebook hiện nay không chỉ bởi một nhân tố Cambridge Analytica mà còn nhiều tổ chức núp bóng như vậy. Điều này được chính Facebook xác nhận thông qua việc cấm các trang có liên quan đến kiểu thu thập lạm dụng dữ liệu riêng tư, bao gồm Britain First tại Anh, AggregateIQ tại Canada, và CubeYou tại Ý. Facebook cấm các trang này vì nó liên quan đến ngòi nổ khủng hoảng Cambridge Analytica, nhưng còn nhiều công ty núp bóng khác ở nơi này hay nơi khác trên thế giới, liệu Facebook có kềm chế được không? Và liệu các mạng xã hội khác có đủ quan tâm để loại bỏ các nhân tố xâm phạm đến quyền riêng tư, đến thông tin cá nhân và đến cả những tâm lý nhạy cảm của con người không?

Toàn cầu hóa mà Facebook là biểu tượng đang làm cho việc bảo vệ quyền riêng tư trở nên khó khăn hơn, và không lạ khi ngay cả người sử dụng Việt Nam cũng nằm trong danh sách 87 triệu nạn nhân bị buôn bán dữ liệu của Cambridge Analytica. Trong bản công bố đăng tải ngày 26-3, công ty an ninh mạng UpGuard và báo The Guardian cho biết AggregateIQ đã thu thập thông tin cá nhân một cách tinh tế dưới các ứng dụng quản lý dữ liệu, quảng cáo du lịch để rồi từ đó ủng hộ hay hạ bệ các nhân vật mục tiêu. Còn CubeYou thì trá hình dưới dạng tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận thu thập thông tin cá nhân để bán cho các công ty khác khai thác, mà ứng dụng khảo sát mang tên “You Are What You Like” rất phổ biến lại có khả năng xâm nhập vào các dữ liệu riêng tư cá nhân của những ai đã tải nó vào thiết bị di động của mình. Còn New Feeds được điều hành trực tiếp bởi thuật toán của Facebook cũng được cho là làm lệch lạc thông tin và cả việc tạo nên những làn sóng thù hận, kỳ thị và kích động làn sóng bạo lực chống người Rohingya ở Myanmar đang là điểm tối của mạng xã hội này.

Thượng nghị sĩ John Thune trong phiên điều trần của CEO Mark Zuckerberg tại Thượng viện Mỹ đã nhấn mạnh: “Câu chuyện của ông là tạo ra được thứ giấc mơ Mỹ. Ông có bổn phận phải bảo đảm rằng giấc mơ này không trở thành cơn ác mộng về quyền riêng tư”. Ông Thune chính là Chủ tịch của Ủy ban Thượng viện về thương mại, khoa học và giao thông. Trong vài tuần qua, Facebook đã có những chuyển biến, nhưng ông Thune cũng như nhiều nghị sĩ khác cho rằng điều đó là chưa đủ, mà điều mọi người quan tâm là qua sự kiện này Facebook quyết tâm hành động như thế nào. Cuộc khủng hoảng quyền riêng tư tại Facebook đã kéo theo những hiệu ứng tiêu cực tức thì nơi các mạng xã hội khác. Hãng tin Bloomberg cho biết cổ phiếu của Twitter mất 11%, sâu nhất kể từ tháng 7-2017, Snapchat xuống 3,7%, còn Facebook mất gần 60 tỉ đô la. Nhưng điều quan trọng nhất là từ nay người sử dụng mạng xã hội sẽ thay đổi thái độ, với sự dè dặt hơn trước và điều này được giới quản lý lẫn các nhà làm luật đánh giá là sự chuyển biến mang tính tích cực.

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC

Mobile

Sự bất lực của mạng xã hội
Thứ Bảy,  12/5/2018, 07:02 
Hoàng Việt

Sự bất lực của mạng xã hội

Hoàng Việt

Giám đốc điều hành Facebook Mark Zuckerberg tại phiên điều trần của Thượng viện Mỹ vào ngày 10-4-2018.

(TBVTSG) - Phát biểu tại buổi điều trần dài gần năm giờ đồng hồ ở Thượng viện Mỹ, nhà sáng lập đồng thời là Giám đốc điều hành mạng xã hội Facebook Mark Zuckerberg cho rằng việc quản lý các công ty mạng xã hội là điều chắc chắn xảy ra. Lời nhận định của người đứng đầu Facebook, cùng với lời thừa nhận sai lầm, xin lỗi người sử dụng liên quan bê bối lộ dữ liệu của 87 triệu tài khoản cá nhân, đang phần nào bộc lộ sự bất lực của mạng xã hội về trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người sử dụng.

Theo Mark Zuckerberg, Internet đang phát triển trên toàn thế giới và đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống của người dân. Do đó, ông cho rằng việc cần phải có một số quy định là điều chắc chắn xảy ra. Tuy nhiên, cần phải cẩn thận khi áp dụng các quy định này. Trên thực tế, an ninh mạng không chỉ liên quan đến những cuộc quấy rối, những cuộc đánh cắp thông tin hay phá hủy hệ thống, mà còn bao gồm thông tin giả (fake news), sự lạm dụng và trục lợi thông tin cá nhân của người sử dụng; nó không chỉ là vấn đề sử dụng hay không sử dụng các trang web đen, mà đang là vấn đề của cả những mạng xã hội phổ biến trên toàn cầu.

Vụ bê bối dữ liệu của Facebook, bắt nguồn từ đầu mối Cambridge Analytica, người sử dụng đang tự đặt ra câu hỏi là liệu mạng xã hội có bất lực, hay không muốn bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư của họ. Vấn đề bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư đối với các mạng xã hội được đặt ra từ nhiều năm trước, và cho đến nay, có thể nhận thấy một số công ty công nghệ khổng lồ đã không thực hiện được lời hứa của họ đối với người sử dụng.

Trong năm 2016, cuộc khủng hoảng tin tức giả mạo trên Facebook làm cộng đồng cư dân mạng lo âu, rồi sau đó cuộc khủng hoảng nội dung mang tính bạo lực và tình dục của YouTube khiến bao bậc phụ huynh phải tìm cách ngăn cản sự tiếp cận của con trẻ đối với các nội dung này trong năm 2017. Nay là tình trạng thu thập dữ liệu hợp pháp để rồi lạm dụng chúng vào những mục đích không hợp pháp của mạng xã hội lớn nhất hành tinh này.

Khủng hoảng quyền riêng tư

Người đứng đầu Facebook cho biết dữ liệu riêng tư của mạng xã hội lớn nhất trên thế giới đang bị khai thác và công ty đang xem xét đến việc kiện trường Đại học Cambridge, nơi từ nhiều năm trước nhà nghiên cứu Aleksandr Kogan thu thập các thông tin cá nhân trong cuộc khảo sát để bán cho công ty tư vấn dữ liệu Cambridge Analytica. Để thực hiện cuộc nghiên cứu của mình tại trường Đại học Cambridge, Kogan đã lập nên một ứng dụng phỏng vấn chạy trên nền Facebook gửi đến những người sử dụng mạng. Vị CEO này thừa nhận: “Chúng tôi biết rằng đã có những việc không tốt diễn ra ở đó buộc chúng tôi phải có hành động mạnh”.
Trường trường đại học đã phản ứng lại, họ lấy làm ngạc nhiên nếu Zuckerberg cho tới bây giờ mới quan tâm đến việc đó. “Các nhà nghiên cứu của chúng tôi đã công bố loại nghiên cứu như thế từ năm 2013 trong các tập san tham khảo khoa học, rồi những nghiên cứu đó được công bố rộng rãi trên truyền thông quốc tế”, thông cáo của trường Đại học Cambridge viết, “trong số những xuất bản loại này có nghiên cứu của Tiến sĩ Aleksandr Spectre (Kogan) ấn hành năm 2015 cùng hai đồng tác giả là người của Facebook. Chúng tôi không thấy có dấu hiệu các nhà nghiên cứu đã thu thập không chính đáng các dữ liệu cá nhân”.

Trước đó, vị tỉ phú 33 tuổi đã lên tiếng xin lỗi vì thất bại trong việc kiểm soát sự kiện trong năm 2015, và rằng Cambridge Analytica đã xóa thông tin thu thập từ hàng triệu người sử dụng Facebook. “Chúng tôi bảo đảm rằng những việc diễn ra với (nhà phát triển ứng dụng) Kogan và Cambridge Analytica sẽ không diễn ra một lần nữa”, ông Zuckerberg nói.

Câu chuyện Cambridge Analytica bắt đầu từ một cuộc khảo sát về lối sống cá nhân do Tiến sĩ Aleksandr Spectre tại trường Đại học Cambridge chủ biên. Ứng dụng mà nhóm nghiên cứu thiết lập để thực hiện cuộc nghiên cứu, một mặt ghi nhận dữ liệu trực tiếp từ những người tự nguyện tham gia, mặt khác qua đó âm thầm thu thập dữ liệu những bạn bè của họ. Khoảng 305.000 người đã cài đặt ứng dụng này vào máy mình, nhưng những thông tin cá nhân riêng tư mà ứng dụng này thu thập được lên tới hàng chục triệu người, lúc đầu dự báo là 50 triệu, nhưng nay Facebook cho biết đã lên đến 87 triệu “nạn nhân” bị thu thập, khai thác mà không được sự đồng ý của họ. Các dữ liệu sau đó lại được đem bán cho công ty tư vấn Cambridge Analytica để thực hiện các profile tâm lý cử tri, và câu chuyện vỡ lở trong cuộc điều tra đang diễn ra tại Mỹ. Cambridge Analytica cho rằng họ không phạm luật và nói rằng họ không dùng dữ liệu để chi phối cuộc bầu cử tổng thống. Nhưng Facebook đã chính thức xin lỗi, xác nhận sự thật đánh cắp thông tin và gửi thông báo xác nhận đến từng người bị hại vào máy tính của họ.

Ngay sau các phiên điều trần của CEO Facebook, tờ Washington Post đã thực hiện việc tổng hợp lại tất cả các lần xin lỗi của Mark Zuckerberg trước công chúng, kể từ thời điểm năm 2003, lúc nhà công nghệ này tạo ra Facemash, tiền thân của Facebook. Còn trang tin công nghệ Wired đã đặt câu hỏi rằng trải qua hành trình ‘14 năm, trăm lời xin lỗi’ của người đứng đầu Facebook tại sao lại không giúp điều chỉnh được những sai sót của mạng xã hội này. Đây cũng là câu hỏi của nhiều người sử dụng Facebook, trong đó có không ít người đã rời bỏ trang mạng ưa thích của họ. Nhà báo Essi Hempel của Wired đặt câu hỏi rằng phải chăng ông chủ Facebook đã không hiểu ‘quyền riêng tư cá nhân là gì!’. Cuộc khủng hoảng dữ liệu riêng tư tại Facebook nay đã đi quá xa và chắc chắn chưa thể dừng lại tại đây, cho dù thiệt hại 6 tỉ đô la Mỹ ngay ngày đầu tiên vụ Cambridge Analytica bị vỡ lở, và 58 tỉ đô la một tuần sau đó. Niềm tin vào Facebook cũng như các mạng xã hội khác đang bị xói mòn khi các tập đoàn công nghệ khổng lồ mải mê tăng doanh thu mà không thực sự quan tâm đến trách nhiệm bảo vệ dữ liệu riêng tư cho người sử dụng.

Đừng để trở thành “cơn ác mộng riêng tư”

Những thay đổi bảo vệ thông tin tài khoản Facebook

Ông Mike Schroepfer, Giám đốc Công nghệ của Facebook, cho biết mạng xã hội đang thực hiện  chín điều được cho là thay đổi quan trọng nhằm giúp bảo vệ thông tin Facebook của người dùng tốt hơn. Trong đó có việc hạn chế quyền truy cập đối với tính năng API nhóm, API sự kiện, API trang (tức fanpage)…; hỗ trợ kết nối API (Application Programming Interface - giao diện giúp kết nối ứng dụng) của nền tảng Instagram (thuộc Facebook) tốt hơn. Kế đến là việc phê duyệt tất cả các ứng dụng yêu cầu quyền truy cập thông tin như việc đăng ký, thích, ảnh, bài đăng, video, sự kiện và nhóm.

Từ đầu tháng 4-2018, những ứng dụng sử dụng API không được truy cập vào danh sách khách mời hay những bài đăng trên trang Facebook sự kiện và chỉ những ứng dụng được Facebook xét duyệt đồng ý với những yêu cầu nghiêm ngặt sẽ phép sử dụng API sự kiện. Trước đó, một ứng dụng có thể truy cập thông tin về sự kiện mà họ tổ chức hoặc tham dự, bao gồm cả những sự kiện mang tính cá nhân, riêng tư.

Facebook đặt đường dẫn ở đầu bản tin của người dùng để họ có thể nhìn thấy các ứng dụng mà họ sử dụng cùng với thông tin mà họ đã chia sẻ trên những ứng dụng đó. Người sử dụng cũng có thể xóa ứng dụng mà họ không muốn dùng nữa. Facebook còn cho người dùng biết nếu thông tin của họ đã có thể bị chia sẻ cho Cambridge Analytica.

Facebook cũng tiến hành việc kiểm soát hoạt động đăng nhập, phê duyệt tất cả các ứng dụng yêu cầu quyền truy cập thông tin như đăng ký, thích, ảnh, bài đăng, video, sự kiện và nhóm. Facebook sẽ xóa khả năng yêu cầu dữ liệu mà người dùng chia sẻ với nhà phát triển nếu có dấu hiệu họ không sử dụng ứng dụng trong ba tháng qua.

Ngoài ra, Facebook hạn chế các quyền truy cập thông tin cá nhân, truy cập các chi tiết về tài khoản Facebook của người sử dụng. Điều này nhằm giới hạn nguy cơ kẻ xấu lợi dụng những công cụ tìm kiếm thông tin cá nhân trên Facebook vào mục đích khai thác dữ liệu của những người sử dụng mạng xã hội này.

Chí Bảo

Việc lơ là trách nhiệm bảo vệ, thậm chí xâm phạm quyền riêng tư người sử dụng tại các mạng xã hội, cụ thể là Facebook, không phải chỉ xảy ra mới đây và sự kiện tạo nên cuộc khủng hoảng Facebook hiện nay không chỉ bởi một nhân tố Cambridge Analytica mà còn nhiều tổ chức núp bóng như vậy. Điều này được chính Facebook xác nhận thông qua việc cấm các trang có liên quan đến kiểu thu thập lạm dụng dữ liệu riêng tư, bao gồm Britain First tại Anh, AggregateIQ tại Canada, và CubeYou tại Ý. Facebook cấm các trang này vì nó liên quan đến ngòi nổ khủng hoảng Cambridge Analytica, nhưng còn nhiều công ty núp bóng khác ở nơi này hay nơi khác trên thế giới, liệu Facebook có kềm chế được không? Và liệu các mạng xã hội khác có đủ quan tâm để loại bỏ các nhân tố xâm phạm đến quyền riêng tư, đến thông tin cá nhân và đến cả những tâm lý nhạy cảm của con người không?

Toàn cầu hóa mà Facebook là biểu tượng đang làm cho việc bảo vệ quyền riêng tư trở nên khó khăn hơn, và không lạ khi ngay cả người sử dụng Việt Nam cũng nằm trong danh sách 87 triệu nạn nhân bị buôn bán dữ liệu của Cambridge Analytica. Trong bản công bố đăng tải ngày 26-3, công ty an ninh mạng UpGuard và báo The Guardian cho biết AggregateIQ đã thu thập thông tin cá nhân một cách tinh tế dưới các ứng dụng quản lý dữ liệu, quảng cáo du lịch để rồi từ đó ủng hộ hay hạ bệ các nhân vật mục tiêu. Còn CubeYou thì trá hình dưới dạng tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận thu thập thông tin cá nhân để bán cho các công ty khác khai thác, mà ứng dụng khảo sát mang tên “You Are What You Like” rất phổ biến lại có khả năng xâm nhập vào các dữ liệu riêng tư cá nhân của những ai đã tải nó vào thiết bị di động của mình. Còn New Feeds được điều hành trực tiếp bởi thuật toán của Facebook cũng được cho là làm lệch lạc thông tin và cả việc tạo nên những làn sóng thù hận, kỳ thị và kích động làn sóng bạo lực chống người Rohingya ở Myanmar đang là điểm tối của mạng xã hội này.

Thượng nghị sĩ John Thune trong phiên điều trần của CEO Mark Zuckerberg tại Thượng viện Mỹ đã nhấn mạnh: “Câu chuyện của ông là tạo ra được thứ giấc mơ Mỹ. Ông có bổn phận phải bảo đảm rằng giấc mơ này không trở thành cơn ác mộng về quyền riêng tư”. Ông Thune chính là Chủ tịch của Ủy ban Thượng viện về thương mại, khoa học và giao thông. Trong vài tuần qua, Facebook đã có những chuyển biến, nhưng ông Thune cũng như nhiều nghị sĩ khác cho rằng điều đó là chưa đủ, mà điều mọi người quan tâm là qua sự kiện này Facebook quyết tâm hành động như thế nào. Cuộc khủng hoảng quyền riêng tư tại Facebook đã kéo theo những hiệu ứng tiêu cực tức thì nơi các mạng xã hội khác. Hãng tin Bloomberg cho biết cổ phiếu của Twitter mất 11%, sâu nhất kể từ tháng 7-2017, Snapchat xuống 3,7%, còn Facebook mất gần 60 tỉ đô la. Nhưng điều quan trọng nhất là từ nay người sử dụng mạng xã hội sẽ thay đổi thái độ, với sự dè dặt hơn trước và điều này được giới quản lý lẫn các nhà làm luật đánh giá là sự chuyển biến mang tính tích cực.

TIN BÀI LIÊN QUAN
Chia sẻ:
   
CÙNG CHUYÊN MỤC