Thứ Năm,  15/11/2018, 17:50 
Đặt báo in

Chia sẻ dữ liệu: Nhu cầu và lợi ích

Vân Ly
Thứ Ba,  16/10/2018, 08:35 

Chia sẻ dữ liệu: Nhu cầu và lợi ích

Vân Ly

(TBVTSG) - Tại cuộc hội nghị trực tuyến của Chính phủ với các địa phương diễn ra vào tháng 7 vừa qua, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã đưa ra ý kiến đề xuất với Chính phủ về việc cho Hà Nội được thí điểm thu phí dịch vụ đối với việc cung cấp chia sẻ các dữ liệu dân cư đối với các ngành như ngân hàng, công chứng và một số lĩnh vực khác... bởi việc này giúp thành phố thủ đô này mỗi năm thu được trên 300 tỉ đồng.

Chia sẻ dữ liệu một cách hữu hiệu sẽ mang lại lợi ích cho nhiều bên, trong đó có doanh nghiệp và người dân. Ảnh: Vân Ly

Sợ lộ thông tin cá nhân

Sau khi có ý kiến cho rằng việc chia sẻ dữ liệu sẽ làm lộ thông tin cá nhân, vi phạm quyền riêng tư của người dân, ông Chung cho rằng đề xuất nêu trên nhằm tạo sự thuận lợi cho người dân và thông tin dữ liệu dân cư này chỉ là thông tin trên chứng minh nhân dân, hộ chiếu, sổ hộ khẩu (với 7 thông số) không phải là bí mật đời tư. Theo ông Chung, nếu phí của mỗi lần tra cứu dữ liệu là 100 đồng, thì với 50 đơn vị công chứng trên địa bàn Hà Nội, mỗi năm thành phố sẽ thu 10 tỉ. Còn các ngân hàng thì mỗi năm có khoảng 24 triệu lần tra cứu sẽ đem lại một nguồn thu lớn.

Ông Chung cho biết sở dĩ Hà Nội đưa ra sự đề xuất nói trên vì việc xây dựng dữ liệu dân cư do Bộ Công an thực hiện. Theo Luật phí và lệ phí, tới đây thì bộ này sẽ quản lý dữ liệu này và tiến hành thu phí. Theo Luật tổ chức chính quyền địa phương thì Chủ tịch UBND các tỉnh, thành chịu trách nhiệm quản lý dân cư trên địa bàn và được phép ban hành giá dịch vụ. Hà Nội đề xuất Chính phủ giao cho các cơ quan chuyên trách xây dựng các mức giá dịch vụ để các đơn vị trả nếu có nhu cầu chia sẻ dữ liệu. Theo đó, các đơn vị như phòng công chứng, ngân hàng… được phép truy xuất dữ liệu dân cư từ một trung tâm dữ liệu và phải trả phí cho việc này.

Khi đó người dân khi sử dụng dịch vụ công chứng, ngân hàng sẽ không phải đem theo giấy chứng minh thư, giấy tờ liên quan như hiện nay mà chỉ cần cung cấp mã số cá nhân để các đơn vị có đăng ký chia sẻ dữ liệu truy cập vào trung tâm dữ liệu dân cư là có các thông tin cần thiết.

Giải thích về mối lo ngại để lộ thông tin cá nhân, ông Chung cho hay mỗi đơn vị khi được cấp quyền truy cập vào dữ liệu thì máy tính nơi đó phải được quản lý, bảo mật. Hệ thống sẽ kiểm soát được ngày nào, ai mở xem và mở nhằm mục đích gì. Đơn vị được chia sẻ dữ liệu khi người dân cung cấp đúng mã số cá nhân… “Việc chia sẻ thông tin như vậy không vi phạm pháp luật hiện hành. Bởi thực tế chứng minh thư đi đâu cũng phải xuất trình. Còn muốn chia sẻ được thông tin thì phải có nơi cho phép thì các đơn vị liên quan mới được truy cập. Đề xuất như vậy là đúng luật và có lợi cho người dân, cho doanh nghiệp, cho ngành kinh tế”, ông Chung nói.

Theo ông Nguyễn Công Khanh, Cục trưởng Cục Hộ tịch, Quốc tịch và Chứng thực, Bộ Tư pháp, thông tin hộ tịch bao gồm: khai sinh, kết hôn, khai tử... là thông tin đầu vào của cơ sở dữ liệu về dân cư. Thông tin hộ tịch được cập nhật thường xuyên và được bảo mật (quy định trong Luật Hộ tịch về việc bảo mật thông tin hộ tịch).

Ông nhấn mạnh rằng chỉ các cơ quan có thẩm quyền mới được phép khai thác thông tin hộ tịch và cơ quan nào chưa nằm trong quy định nếu tự ý khai thác sẽ vi phạm pháp luật. Công chức làm công tác hộ tịch phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu làm lộ thông tin của người dân trong quá trình đăng ký hộ tịch. Việc khai thác thông tin về hộ tịch phải tuân theo quy định của pháp luật, không thể khai thác tự do.

Ông Huỳnh Thế Du, giảng viên chính sách công tại chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, cho rằng những thông tin cá nhân cơ bản, có thể chia sẻ được nếu tạo ra những giá trị chung cho xã hội và nên được sử dụng miễn phí. Còn việc mua bán thông tin cá nhân cho các tổ chức tín dụng, ngân hàng để phục vụ lợi ích riêng của họ cần phải thu phí theo quy định của pháp luật và thực hiện theo quy định riêng.

Ảnh chụp tại một trung tâm dữ liệu.

Kinh nghiệm quốc tế

Theo các chuyên gia quốc tế, thực hiện việc mở dữ liệu do chính phủ quản lý, chia sẻ dữ liệu liên quan đến công dân, nguồn lực xã hội sẽ mang lại lợi ích không chỉ cho chính phủ mà còn cho các doanh nghiệp và người dân. Đây đang là xu hướng của các nước phát triển và đã trở thành một chỉ tiêu trong đánh giá mức độ phát triển chính phủ điện tử của Liên hiệp quốc và nhiều tổ chức quốc tế khác. Các loại dữ liệu được mở nhiều nhất bao gồm: tài nguyên môi trường (chất lượng đất, nước, không khí); bản đồ, địa giới hành chính; văn bản pháp luật; thống kê quốc gia; đăng ký kinh doanh; quyền sở hữu đất đai...

Các số liệu khảo sát quốc tế cho thấy, năm 2016 có 106 trong số 193 quốc gia cung cấp danh mục dữ liệu chính phủ mở trong khi con số này của năm 2014 là 46. Hiện nhiều quốc gia đã đưa ra các quy định pháp luật liên quan đến việc mở và chia sẻ dữ liệu chính phủ như quy định về quyền truy cập thông tin chính phủ, chính sách dữ liệu chính phủ mở trực tuyến, chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân trực tuyến, quy định bảo mật cho dịch vụ trực tuyến.

Kết quả nghiên cứu của Viện Mckinsey toàn cầu cho thấy việc mở và chia sẻ dữ liệu có thể mang lại cho nền kinh tế thế giới 3-5 tỉ đô la Mỹ mỗi năm. Các lĩnh vực được hưởng lợi nhiều nhất từ các cơ sở dữ liệu mở là giáo dục, vận tải, tiêu dùng, điện, chất đốt, chăm sóc sức khỏe và dịch vụ. Còn theo kết quả khảo sát của Ngân hàng Thế giới, Hàn Quốc, Singapore và New Zealand là những quốc gia tại khu vực châu Á Thái Bình Dương đã mở và chia sẻ nguồn dữ liệu chính phủ nhiều nhất. Việt Nam xếp gần cuối trong bản danh sách 12 quốc gia, chỉ trên Myanmar và có mức độ sẵn sàng mở dữ liệu thấp.

Sau khi nghiên cứu về việc chia sẻ nguồn dữ liệu do chính phủ các nước quản lý, bà Trần Thị Lan Hương, chuyên gia cao cấp của Ngân hàng Thế giới, cho biết việc này không chỉ mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng mà cho cả nền kinh tế và thực tế nền kinh tế cũng có sự tăng trưởng rõ rệt. Khi dữ liệu mở được thực hiện ở khu vực công thì chính phủ sẽ được hưởng lợi nhiều nhất. Mở dữ liệu sẽ giúp tăng cường tính hiệu quả của công việc điều hành chính phủ và phục vụ người dân. Ngoài ra, điều này cũng tạo cơ hội cho sự phát triển, sáng tạo cũng như cơ hội cho các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Theo bà Hương, khi tất cả dữ liệu toàn cầu được mở và chia sẻ thì tổng sản phẩm nội địa (GDP) toàn cầu tăng 4,4% nhờ giúp tạo ra nhiều việc làm và sản phẩm...

Ở các nước như Mỹ, Anh, Úc, Đan Mạch việc mở dữ liệu đã dẫn đến kết quả có nhiều công ty mới được thành lập và tạo ra nhiều công ăn việc làm. Chẳng hạn, dữ liệu mở về thời tiết ở Mỹ đã tạo ra hơn 400 công ty, sử dụng hơn 4.000 người lao động và thu về 122 tỉ đô la. Ở Anh, dữ liệu mở về giao thông đã hỗ trợ cho việc thành lập công ty cung cấp dịch vụ giao thông cho nhiều thành phố, chỉ tính riêng năm 2012 đã đóng góp cho ngân sách 15-58 triệu bảng.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nguồn dữ liệu mở đem lại nhiều lợi ích cho chính phủ, người dân và doanh nghiệp. Ở góc độ của chính phủ, dữ liệu mở giúp chính phủ đẩy mạnh hoạt động sáng tạo như đua ra các giải pháp mới, đóng góp cho hoạt động quản lý chung bằng cách cho phép khu vực tư nhân khai thác các dữ liệu của chính phủ để phát triển công nghệ, nghiên cứu, phân tích dữ liệu; làm tăng tính minh bạch trong hoạt động.

Đối với người dân và doanh nghiệp, dữ liệu mở giúp làm tăng khả năng thực hiện quyền làm chủ và tham gia vào các hoạt động quản lý; tiết kiệm thời gian và chi phí thu thập, điều tra, tổng hợp dữ liệu cần thiết.

Tuy nhiên, để có thể mở dữ liệu chính phủ, cần phải có các quy định về quyền tiếp cận thông tin, bảo mật dữ liệu… “Cần có quy định dữ liệu đó được sử dụng thế nào, truy cập ra sao, các đơn vị để được truy cập sử dụng dữ liệu cần đáp ứng yêu cầu gì…,” bà Hương nói. Các chuyên gia còn cho rằng chính phủ cần có bộ phận giám sát quá trình vận hành, duy trì chất lượng dữ liệu, đồng thời bảo vệ an ninh mạng toàn bộ hệ thống, phòng tránh tình trạng đánh cắp dữ liệu để mua bán, trao đổi bất hợp pháp.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung cho biết, chính vì thấy xu hướng về việc mở và chia sẻ dữ liệu chính phủ trên thế giới ngày càng tăng nên Hà Nội mới đưa ra đề xuất trên. Ông còn cho rằng việc mở dữ liệu là điều sẽ phải làm, chỉ là sớm hay muộn mà thôi.

Được biết, Ngân hàng Thế giới đang có những sự hỗ trợ Chính phủ Việt Nam triển khai chính phủ điện tử. Theo các chuyên gia, việc chia sẻ dữ liệu đã trở thành một chỉ tiêu trong quy trình đánh giá mức độ phát triển chính phủ điện tử của Liên Hiệp quốc và nhiều tổ chức quốc tế khác. Do đó, việc nghiên cứu để cho phép mở và chia sẻ dữ liệu chính phủ sẽ là điều mà Chính phủ Việt Nam cần phải nghiên cứu, tính đến.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI - DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
CHUYỂN ĐỘNG CÔNG THƯƠNG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
KHUYẾN MÃI
WEB GIÁ RẺ
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
GHI NHẬN
BẠN ĐỌC VIẾT
BLOG
VIỆC GÌ? Ở ĐÂU?
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
QUẢN TRỊ SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
MỘT VÒNG DOANH NGHIỆP
DỮ LIỆU DOANH NGHIỆP
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
QUY HOẠCH - HẠ TẦNG
DỰ ÁN
GÓC TƯ VẤN
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH - BÌNH LUẬN
THỊ TRƯỜNG - DOANH NGHIỆP
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web www.thesaigontimes.vn. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.
Chia sẻ dữ liệu: Nhu cầu và lợi ích
Thứ Ba,  16/10/2018, 08:35 
Vân Ly

Chia sẻ dữ liệu: Nhu cầu và lợi ích

Vân Ly

(TBVTSG) - Tại cuộc hội nghị trực tuyến của Chính phủ với các địa phương diễn ra vào tháng 7 vừa qua, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã đưa ra ý kiến đề xuất với Chính phủ về việc cho Hà Nội được thí điểm thu phí dịch vụ đối với việc cung cấp chia sẻ các dữ liệu dân cư đối với các ngành như ngân hàng, công chứng và một số lĩnh vực khác... bởi việc này giúp thành phố thủ đô này mỗi năm thu được trên 300 tỉ đồng.

Chia sẻ dữ liệu một cách hữu hiệu sẽ mang lại lợi ích cho nhiều bên, trong đó có doanh nghiệp và người dân. Ảnh: Vân Ly

Sợ lộ thông tin cá nhân

Sau khi có ý kiến cho rằng việc chia sẻ dữ liệu sẽ làm lộ thông tin cá nhân, vi phạm quyền riêng tư của người dân, ông Chung cho rằng đề xuất nêu trên nhằm tạo sự thuận lợi cho người dân và thông tin dữ liệu dân cư này chỉ là thông tin trên chứng minh nhân dân, hộ chiếu, sổ hộ khẩu (với 7 thông số) không phải là bí mật đời tư. Theo ông Chung, nếu phí của mỗi lần tra cứu dữ liệu là 100 đồng, thì với 50 đơn vị công chứng trên địa bàn Hà Nội, mỗi năm thành phố sẽ thu 10 tỉ. Còn các ngân hàng thì mỗi năm có khoảng 24 triệu lần tra cứu sẽ đem lại một nguồn thu lớn.

Ông Chung cho biết sở dĩ Hà Nội đưa ra sự đề xuất nói trên vì việc xây dựng dữ liệu dân cư do Bộ Công an thực hiện. Theo Luật phí và lệ phí, tới đây thì bộ này sẽ quản lý dữ liệu này và tiến hành thu phí. Theo Luật tổ chức chính quyền địa phương thì Chủ tịch UBND các tỉnh, thành chịu trách nhiệm quản lý dân cư trên địa bàn và được phép ban hành giá dịch vụ. Hà Nội đề xuất Chính phủ giao cho các cơ quan chuyên trách xây dựng các mức giá dịch vụ để các đơn vị trả nếu có nhu cầu chia sẻ dữ liệu. Theo đó, các đơn vị như phòng công chứng, ngân hàng… được phép truy xuất dữ liệu dân cư từ một trung tâm dữ liệu và phải trả phí cho việc này.

Khi đó người dân khi sử dụng dịch vụ công chứng, ngân hàng sẽ không phải đem theo giấy chứng minh thư, giấy tờ liên quan như hiện nay mà chỉ cần cung cấp mã số cá nhân để các đơn vị có đăng ký chia sẻ dữ liệu truy cập vào trung tâm dữ liệu dân cư là có các thông tin cần thiết.

Giải thích về mối lo ngại để lộ thông tin cá nhân, ông Chung cho hay mỗi đơn vị khi được cấp quyền truy cập vào dữ liệu thì máy tính nơi đó phải được quản lý, bảo mật. Hệ thống sẽ kiểm soát được ngày nào, ai mở xem và mở nhằm mục đích gì. Đơn vị được chia sẻ dữ liệu khi người dân cung cấp đúng mã số cá nhân… “Việc chia sẻ thông tin như vậy không vi phạm pháp luật hiện hành. Bởi thực tế chứng minh thư đi đâu cũng phải xuất trình. Còn muốn chia sẻ được thông tin thì phải có nơi cho phép thì các đơn vị liên quan mới được truy cập. Đề xuất như vậy là đúng luật và có lợi cho người dân, cho doanh nghiệp, cho ngành kinh tế”, ông Chung nói.

Theo ông Nguyễn Công Khanh, Cục trưởng Cục Hộ tịch, Quốc tịch và Chứng thực, Bộ Tư pháp, thông tin hộ tịch bao gồm: khai sinh, kết hôn, khai tử... là thông tin đầu vào của cơ sở dữ liệu về dân cư. Thông tin hộ tịch được cập nhật thường xuyên và được bảo mật (quy định trong Luật Hộ tịch về việc bảo mật thông tin hộ tịch).

Ông nhấn mạnh rằng chỉ các cơ quan có thẩm quyền mới được phép khai thác thông tin hộ tịch và cơ quan nào chưa nằm trong quy định nếu tự ý khai thác sẽ vi phạm pháp luật. Công chức làm công tác hộ tịch phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu làm lộ thông tin của người dân trong quá trình đăng ký hộ tịch. Việc khai thác thông tin về hộ tịch phải tuân theo quy định của pháp luật, không thể khai thác tự do.

Ông Huỳnh Thế Du, giảng viên chính sách công tại chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, cho rằng những thông tin cá nhân cơ bản, có thể chia sẻ được nếu tạo ra những giá trị chung cho xã hội và nên được sử dụng miễn phí. Còn việc mua bán thông tin cá nhân cho các tổ chức tín dụng, ngân hàng để phục vụ lợi ích riêng của họ cần phải thu phí theo quy định của pháp luật và thực hiện theo quy định riêng.

Ảnh chụp tại một trung tâm dữ liệu.

Kinh nghiệm quốc tế

Theo các chuyên gia quốc tế, thực hiện việc mở dữ liệu do chính phủ quản lý, chia sẻ dữ liệu liên quan đến công dân, nguồn lực xã hội sẽ mang lại lợi ích không chỉ cho chính phủ mà còn cho các doanh nghiệp và người dân. Đây đang là xu hướng của các nước phát triển và đã trở thành một chỉ tiêu trong đánh giá mức độ phát triển chính phủ điện tử của Liên hiệp quốc và nhiều tổ chức quốc tế khác. Các loại dữ liệu được mở nhiều nhất bao gồm: tài nguyên môi trường (chất lượng đất, nước, không khí); bản đồ, địa giới hành chính; văn bản pháp luật; thống kê quốc gia; đăng ký kinh doanh; quyền sở hữu đất đai...

Các số liệu khảo sát quốc tế cho thấy, năm 2016 có 106 trong số 193 quốc gia cung cấp danh mục dữ liệu chính phủ mở trong khi con số này của năm 2014 là 46. Hiện nhiều quốc gia đã đưa ra các quy định pháp luật liên quan đến việc mở và chia sẻ dữ liệu chính phủ như quy định về quyền truy cập thông tin chính phủ, chính sách dữ liệu chính phủ mở trực tuyến, chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân trực tuyến, quy định bảo mật cho dịch vụ trực tuyến.

Kết quả nghiên cứu của Viện Mckinsey toàn cầu cho thấy việc mở và chia sẻ dữ liệu có thể mang lại cho nền kinh tế thế giới 3-5 tỉ đô la Mỹ mỗi năm. Các lĩnh vực được hưởng lợi nhiều nhất từ các cơ sở dữ liệu mở là giáo dục, vận tải, tiêu dùng, điện, chất đốt, chăm sóc sức khỏe và dịch vụ. Còn theo kết quả khảo sát của Ngân hàng Thế giới, Hàn Quốc, Singapore và New Zealand là những quốc gia tại khu vực châu Á Thái Bình Dương đã mở và chia sẻ nguồn dữ liệu chính phủ nhiều nhất. Việt Nam xếp gần cuối trong bản danh sách 12 quốc gia, chỉ trên Myanmar và có mức độ sẵn sàng mở dữ liệu thấp.

Sau khi nghiên cứu về việc chia sẻ nguồn dữ liệu do chính phủ các nước quản lý, bà Trần Thị Lan Hương, chuyên gia cao cấp của Ngân hàng Thế giới, cho biết việc này không chỉ mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng mà cho cả nền kinh tế và thực tế nền kinh tế cũng có sự tăng trưởng rõ rệt. Khi dữ liệu mở được thực hiện ở khu vực công thì chính phủ sẽ được hưởng lợi nhiều nhất. Mở dữ liệu sẽ giúp tăng cường tính hiệu quả của công việc điều hành chính phủ và phục vụ người dân. Ngoài ra, điều này cũng tạo cơ hội cho sự phát triển, sáng tạo cũng như cơ hội cho các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Theo bà Hương, khi tất cả dữ liệu toàn cầu được mở và chia sẻ thì tổng sản phẩm nội địa (GDP) toàn cầu tăng 4,4% nhờ giúp tạo ra nhiều việc làm và sản phẩm...

Ở các nước như Mỹ, Anh, Úc, Đan Mạch việc mở dữ liệu đã dẫn đến kết quả có nhiều công ty mới được thành lập và tạo ra nhiều công ăn việc làm. Chẳng hạn, dữ liệu mở về thời tiết ở Mỹ đã tạo ra hơn 400 công ty, sử dụng hơn 4.000 người lao động và thu về 122 tỉ đô la. Ở Anh, dữ liệu mở về giao thông đã hỗ trợ cho việc thành lập công ty cung cấp dịch vụ giao thông cho nhiều thành phố, chỉ tính riêng năm 2012 đã đóng góp cho ngân sách 15-58 triệu bảng.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nguồn dữ liệu mở đem lại nhiều lợi ích cho chính phủ, người dân và doanh nghiệp. Ở góc độ của chính phủ, dữ liệu mở giúp chính phủ đẩy mạnh hoạt động sáng tạo như đua ra các giải pháp mới, đóng góp cho hoạt động quản lý chung bằng cách cho phép khu vực tư nhân khai thác các dữ liệu của chính phủ để phát triển công nghệ, nghiên cứu, phân tích dữ liệu; làm tăng tính minh bạch trong hoạt động.

Đối với người dân và doanh nghiệp, dữ liệu mở giúp làm tăng khả năng thực hiện quyền làm chủ và tham gia vào các hoạt động quản lý; tiết kiệm thời gian và chi phí thu thập, điều tra, tổng hợp dữ liệu cần thiết.

Tuy nhiên, để có thể mở dữ liệu chính phủ, cần phải có các quy định về quyền tiếp cận thông tin, bảo mật dữ liệu… “Cần có quy định dữ liệu đó được sử dụng thế nào, truy cập ra sao, các đơn vị để được truy cập sử dụng dữ liệu cần đáp ứng yêu cầu gì…,” bà Hương nói. Các chuyên gia còn cho rằng chính phủ cần có bộ phận giám sát quá trình vận hành, duy trì chất lượng dữ liệu, đồng thời bảo vệ an ninh mạng toàn bộ hệ thống, phòng tránh tình trạng đánh cắp dữ liệu để mua bán, trao đổi bất hợp pháp.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung cho biết, chính vì thấy xu hướng về việc mở và chia sẻ dữ liệu chính phủ trên thế giới ngày càng tăng nên Hà Nội mới đưa ra đề xuất trên. Ông còn cho rằng việc mở dữ liệu là điều sẽ phải làm, chỉ là sớm hay muộn mà thôi.

Được biết, Ngân hàng Thế giới đang có những sự hỗ trợ Chính phủ Việt Nam triển khai chính phủ điện tử. Theo các chuyên gia, việc chia sẻ dữ liệu đã trở thành một chỉ tiêu trong quy trình đánh giá mức độ phát triển chính phủ điện tử của Liên Hiệp quốc và nhiều tổ chức quốc tế khác. Do đó, việc nghiên cứu để cho phép mở và chia sẻ dữ liệu chính phủ sẽ là điều mà Chính phủ Việt Nam cần phải nghiên cứu, tính đến.

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

Mobile

Chia sẻ dữ liệu: Nhu cầu và lợi ích
Thứ Ba,  16/10/2018, 08:35 
Vân Ly

Chia sẻ dữ liệu: Nhu cầu và lợi ích

Vân Ly

(TBVTSG) - Tại cuộc hội nghị trực tuyến của Chính phủ với các địa phương diễn ra vào tháng 7 vừa qua, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã đưa ra ý kiến đề xuất với Chính phủ về việc cho Hà Nội được thí điểm thu phí dịch vụ đối với việc cung cấp chia sẻ các dữ liệu dân cư đối với các ngành như ngân hàng, công chứng và một số lĩnh vực khác... bởi việc này giúp thành phố thủ đô này mỗi năm thu được trên 300 tỉ đồng.

Chia sẻ dữ liệu một cách hữu hiệu sẽ mang lại lợi ích cho nhiều bên, trong đó có doanh nghiệp và người dân. Ảnh: Vân Ly

Sợ lộ thông tin cá nhân

Sau khi có ý kiến cho rằng việc chia sẻ dữ liệu sẽ làm lộ thông tin cá nhân, vi phạm quyền riêng tư của người dân, ông Chung cho rằng đề xuất nêu trên nhằm tạo sự thuận lợi cho người dân và thông tin dữ liệu dân cư này chỉ là thông tin trên chứng minh nhân dân, hộ chiếu, sổ hộ khẩu (với 7 thông số) không phải là bí mật đời tư. Theo ông Chung, nếu phí của mỗi lần tra cứu dữ liệu là 100 đồng, thì với 50 đơn vị công chứng trên địa bàn Hà Nội, mỗi năm thành phố sẽ thu 10 tỉ. Còn các ngân hàng thì mỗi năm có khoảng 24 triệu lần tra cứu sẽ đem lại một nguồn thu lớn.

Ông Chung cho biết sở dĩ Hà Nội đưa ra sự đề xuất nói trên vì việc xây dựng dữ liệu dân cư do Bộ Công an thực hiện. Theo Luật phí và lệ phí, tới đây thì bộ này sẽ quản lý dữ liệu này và tiến hành thu phí. Theo Luật tổ chức chính quyền địa phương thì Chủ tịch UBND các tỉnh, thành chịu trách nhiệm quản lý dân cư trên địa bàn và được phép ban hành giá dịch vụ. Hà Nội đề xuất Chính phủ giao cho các cơ quan chuyên trách xây dựng các mức giá dịch vụ để các đơn vị trả nếu có nhu cầu chia sẻ dữ liệu. Theo đó, các đơn vị như phòng công chứng, ngân hàng… được phép truy xuất dữ liệu dân cư từ một trung tâm dữ liệu và phải trả phí cho việc này.

Khi đó người dân khi sử dụng dịch vụ công chứng, ngân hàng sẽ không phải đem theo giấy chứng minh thư, giấy tờ liên quan như hiện nay mà chỉ cần cung cấp mã số cá nhân để các đơn vị có đăng ký chia sẻ dữ liệu truy cập vào trung tâm dữ liệu dân cư là có các thông tin cần thiết.

Giải thích về mối lo ngại để lộ thông tin cá nhân, ông Chung cho hay mỗi đơn vị khi được cấp quyền truy cập vào dữ liệu thì máy tính nơi đó phải được quản lý, bảo mật. Hệ thống sẽ kiểm soát được ngày nào, ai mở xem và mở nhằm mục đích gì. Đơn vị được chia sẻ dữ liệu khi người dân cung cấp đúng mã số cá nhân… “Việc chia sẻ thông tin như vậy không vi phạm pháp luật hiện hành. Bởi thực tế chứng minh thư đi đâu cũng phải xuất trình. Còn muốn chia sẻ được thông tin thì phải có nơi cho phép thì các đơn vị liên quan mới được truy cập. Đề xuất như vậy là đúng luật và có lợi cho người dân, cho doanh nghiệp, cho ngành kinh tế”, ông Chung nói.

Theo ông Nguyễn Công Khanh, Cục trưởng Cục Hộ tịch, Quốc tịch và Chứng thực, Bộ Tư pháp, thông tin hộ tịch bao gồm: khai sinh, kết hôn, khai tử... là thông tin đầu vào của cơ sở dữ liệu về dân cư. Thông tin hộ tịch được cập nhật thường xuyên và được bảo mật (quy định trong Luật Hộ tịch về việc bảo mật thông tin hộ tịch).

Ông nhấn mạnh rằng chỉ các cơ quan có thẩm quyền mới được phép khai thác thông tin hộ tịch và cơ quan nào chưa nằm trong quy định nếu tự ý khai thác sẽ vi phạm pháp luật. Công chức làm công tác hộ tịch phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu làm lộ thông tin của người dân trong quá trình đăng ký hộ tịch. Việc khai thác thông tin về hộ tịch phải tuân theo quy định của pháp luật, không thể khai thác tự do.

Ông Huỳnh Thế Du, giảng viên chính sách công tại chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, cho rằng những thông tin cá nhân cơ bản, có thể chia sẻ được nếu tạo ra những giá trị chung cho xã hội và nên được sử dụng miễn phí. Còn việc mua bán thông tin cá nhân cho các tổ chức tín dụng, ngân hàng để phục vụ lợi ích riêng của họ cần phải thu phí theo quy định của pháp luật và thực hiện theo quy định riêng.

Ảnh chụp tại một trung tâm dữ liệu.

Kinh nghiệm quốc tế

Theo các chuyên gia quốc tế, thực hiện việc mở dữ liệu do chính phủ quản lý, chia sẻ dữ liệu liên quan đến công dân, nguồn lực xã hội sẽ mang lại lợi ích không chỉ cho chính phủ mà còn cho các doanh nghiệp và người dân. Đây đang là xu hướng của các nước phát triển và đã trở thành một chỉ tiêu trong đánh giá mức độ phát triển chính phủ điện tử của Liên hiệp quốc và nhiều tổ chức quốc tế khác. Các loại dữ liệu được mở nhiều nhất bao gồm: tài nguyên môi trường (chất lượng đất, nước, không khí); bản đồ, địa giới hành chính; văn bản pháp luật; thống kê quốc gia; đăng ký kinh doanh; quyền sở hữu đất đai...

Các số liệu khảo sát quốc tế cho thấy, năm 2016 có 106 trong số 193 quốc gia cung cấp danh mục dữ liệu chính phủ mở trong khi con số này của năm 2014 là 46. Hiện nhiều quốc gia đã đưa ra các quy định pháp luật liên quan đến việc mở và chia sẻ dữ liệu chính phủ như quy định về quyền truy cập thông tin chính phủ, chính sách dữ liệu chính phủ mở trực tuyến, chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân trực tuyến, quy định bảo mật cho dịch vụ trực tuyến.

Kết quả nghiên cứu của Viện Mckinsey toàn cầu cho thấy việc mở và chia sẻ dữ liệu có thể mang lại cho nền kinh tế thế giới 3-5 tỉ đô la Mỹ mỗi năm. Các lĩnh vực được hưởng lợi nhiều nhất từ các cơ sở dữ liệu mở là giáo dục, vận tải, tiêu dùng, điện, chất đốt, chăm sóc sức khỏe và dịch vụ. Còn theo kết quả khảo sát của Ngân hàng Thế giới, Hàn Quốc, Singapore và New Zealand là những quốc gia tại khu vực châu Á Thái Bình Dương đã mở và chia sẻ nguồn dữ liệu chính phủ nhiều nhất. Việt Nam xếp gần cuối trong bản danh sách 12 quốc gia, chỉ trên Myanmar và có mức độ sẵn sàng mở dữ liệu thấp.

Sau khi nghiên cứu về việc chia sẻ nguồn dữ liệu do chính phủ các nước quản lý, bà Trần Thị Lan Hương, chuyên gia cao cấp của Ngân hàng Thế giới, cho biết việc này không chỉ mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng mà cho cả nền kinh tế và thực tế nền kinh tế cũng có sự tăng trưởng rõ rệt. Khi dữ liệu mở được thực hiện ở khu vực công thì chính phủ sẽ được hưởng lợi nhiều nhất. Mở dữ liệu sẽ giúp tăng cường tính hiệu quả của công việc điều hành chính phủ và phục vụ người dân. Ngoài ra, điều này cũng tạo cơ hội cho sự phát triển, sáng tạo cũng như cơ hội cho các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Theo bà Hương, khi tất cả dữ liệu toàn cầu được mở và chia sẻ thì tổng sản phẩm nội địa (GDP) toàn cầu tăng 4,4% nhờ giúp tạo ra nhiều việc làm và sản phẩm...

Ở các nước như Mỹ, Anh, Úc, Đan Mạch việc mở dữ liệu đã dẫn đến kết quả có nhiều công ty mới được thành lập và tạo ra nhiều công ăn việc làm. Chẳng hạn, dữ liệu mở về thời tiết ở Mỹ đã tạo ra hơn 400 công ty, sử dụng hơn 4.000 người lao động và thu về 122 tỉ đô la. Ở Anh, dữ liệu mở về giao thông đã hỗ trợ cho việc thành lập công ty cung cấp dịch vụ giao thông cho nhiều thành phố, chỉ tính riêng năm 2012 đã đóng góp cho ngân sách 15-58 triệu bảng.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nguồn dữ liệu mở đem lại nhiều lợi ích cho chính phủ, người dân và doanh nghiệp. Ở góc độ của chính phủ, dữ liệu mở giúp chính phủ đẩy mạnh hoạt động sáng tạo như đua ra các giải pháp mới, đóng góp cho hoạt động quản lý chung bằng cách cho phép khu vực tư nhân khai thác các dữ liệu của chính phủ để phát triển công nghệ, nghiên cứu, phân tích dữ liệu; làm tăng tính minh bạch trong hoạt động.

Đối với người dân và doanh nghiệp, dữ liệu mở giúp làm tăng khả năng thực hiện quyền làm chủ và tham gia vào các hoạt động quản lý; tiết kiệm thời gian và chi phí thu thập, điều tra, tổng hợp dữ liệu cần thiết.

Tuy nhiên, để có thể mở dữ liệu chính phủ, cần phải có các quy định về quyền tiếp cận thông tin, bảo mật dữ liệu… “Cần có quy định dữ liệu đó được sử dụng thế nào, truy cập ra sao, các đơn vị để được truy cập sử dụng dữ liệu cần đáp ứng yêu cầu gì…,” bà Hương nói. Các chuyên gia còn cho rằng chính phủ cần có bộ phận giám sát quá trình vận hành, duy trì chất lượng dữ liệu, đồng thời bảo vệ an ninh mạng toàn bộ hệ thống, phòng tránh tình trạng đánh cắp dữ liệu để mua bán, trao đổi bất hợp pháp.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung cho biết, chính vì thấy xu hướng về việc mở và chia sẻ dữ liệu chính phủ trên thế giới ngày càng tăng nên Hà Nội mới đưa ra đề xuất trên. Ông còn cho rằng việc mở dữ liệu là điều sẽ phải làm, chỉ là sớm hay muộn mà thôi.

Được biết, Ngân hàng Thế giới đang có những sự hỗ trợ Chính phủ Việt Nam triển khai chính phủ điện tử. Theo các chuyên gia, việc chia sẻ dữ liệu đã trở thành một chỉ tiêu trong quy trình đánh giá mức độ phát triển chính phủ điện tử của Liên Hiệp quốc và nhiều tổ chức quốc tế khác. Do đó, việc nghiên cứu để cho phép mở và chia sẻ dữ liệu chính phủ sẽ là điều mà Chính phủ Việt Nam cần phải nghiên cứu, tính đến.

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC