Chủ Nhật,  18/11/2018, 07:00 
Đặt báo in

Thị trường ASEAN: Rộng cửa nhưng không dễ

Quốc Hùng
Thứ Sáu,  19/10/2018, 13:59 

Thị trường ASEAN: Rộng cửa nhưng không dễ

Quốc Hùng

(TBKTSG) - Vì sao con đường đưa hàng vào thị trường chung ASEAN thời gian qua của doanh nghiệp Việt Nam vẫn khá chật vật? Hội thảo chủ đề “Thị trường ASEAN: Lối đi nào cho doanh nghiệp Việt?” do Thời báo Kinh tế Sài Gòn phối hợp với Câu lạc bộ Doanh nhân 2030 (thuộc Saigon Times Club) tổ chức hồi tuần trước đã cố gắng đi tìm những câu trả lời.

Đại diện MM Mega Market, chủ chuỗi trung tâm bán sỉ MMVN, trình bày về hệ thống phân phối của mình. Ảnh: Thành Hoa

Mò mẫm…

Đại diện một doanh nghiệp từ Sóc Trăng lên dự hội thảo cho biết công ty của ông đang chế biến mặt hàng khô cá dứa và một số sản phẩm thủy sản khác. Cùng với nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ ở Sóc Trăng, ông cũng muốn đưa hàng vào thị trường ASEAN nhưng cứ loay hoay không biết phải bắt đầu từ đâu, thấy khâu nào cũng quan trọng, từ thiết kế bao bì, quảng bá sản phẩm cho đến tìm hiểu thị trường, nên rất lúng túng không biết phải làm gì trước.

Cùng tâm trạng, một chủ doanh nghiệp chuyên sản xuất túi vải thân thiện môi trường nói ông muốn được tư vấn nhận diện đâu là thị trường mục tiêu để tránh đánh mất thời cơ, giúp tăng hiệu quả kinh doanh, giảm thiểu những rủi ro...

Không chỉ có những doanh nghiệp non trẻ hoặc chưa có nhiều kinh nghiệm va chạm trên thương trường, công ty đã có thị phần tương đối lớn ở thị trường trong nước cũng cho biết việc đưa hàng hóa vào thị trường ASEAN là không hề đơn giản.

Chia sẻ bên lề hội thảo, ông Hà Xuân Anh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần May Sơn Việt, cho biết sản phẩm (đồ lót) của công ty ông đã có mặt ở nhiều kênh bán lẻ hiện đại trong nước. Từ 10 năm trước, ông đã muốn đưa hàng sang Singapore, Thái Lan, Malaysia..., nhưng có thể nói là chưa thể chen chân vào được. Phân tích nguyên do, ông cho rằng tuy chất lượng sản phẩm đủ sức cạnh tranh nhưng thương hiệu vẫn... xa lạ đối với các thị trường này. Cách nay hai năm, Sơn Việt đã phải rút lui vì chi phí thuê văn phòng, nhân sự... khá tốn kém. Hiện sản phẩm của Sơn Việt chỉ mới tới được những thị trường có hệ thống phân phối tương đồng với Việt Nam hoặc có sức cạnh tranh chưa cao như Lào, Campuchia hoặc Myanmar.

Trong khi đó, Công ty cổ phần Gỗ An Cường dù đã xuất khẩu sản phẩm đến Nhật Bản, Mỹ và châu Âu với giá trị lớn, nhưng theo ông Lê Đức Nghĩa, Chủ tịch kiêm CEO của công ty, ở các thị trường Đông Nam Á, công ty chưa đạt mục tiêu doanh thu đề ra.

Thị trường rộng mở nhưng lắm thách thức

Gần ba năm sau khi Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) hình thành, đến nay, Việt Nam đã hoàn thành lộ trình cắt giảm thuế quan trong AEC. Theo bà Nguyễn Thị Tuệ Anh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), so với các hiệp định thương mại khác thì những cam kết về cắt giảm thuế quan trong AEC là cao và nhanh nhất.

Ông Phạm Thành Kiên, Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, cho biết kết quả đến nay của việc xóa bỏ hàng rào thuế quan và phi thuế quan giữa các nước trong AEC cùng sự thúc đẩy tự do thương mại trong nội khối là Việt Nam đã giảm thuế nhập khẩu cho hơn 10.000 dòng thuế xuống mức 0-5% theo ATIGA (Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN), chiếm khoảng 98% số dòng thuế trong biểu thuế.

Với không gian thị trường khoảng 630 triệu dân, GDP 2016 đạt 2.551 tỉ đô la Mỹ và được dự báo sẽ trở thành nền kinh tế lớn thứ tư trên thế giới vào năm 2030, AEC hứa hẹn mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp trong khu vực. Không chỉ là cơ hội về một thị trường chung mà còn là cơ hội tiếp cận một không gian thị trường rộng mở hơn thông qua nhiều hiệp định thương mại tự do với các đối tác ngoại khối. Nhưng cơ hội là vậy, trên thực tế, trong khi hàng hóa của các nước trong AEC đã tràn vào Việt Nam khá nhiều, nhất là hàng từ Thái Lan, thì sự tăng trưởng của hàng hóa Việt Nam ở các thị trường này lại khá thấp. Theo bà Tuệ Anh, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào khu vực này chỉ chiếm 9,8% tổng kim ngạch xuất khẩu (năm 2016), trong khi mức trung bình trong khối ASEAN là 24%. Năm 2017, tỷ lệ này nhích lên mức 11% và được cho là vẫn rất khiêm tốn. Đáng chú ý, khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan của doanh nghiệp Việt Nam là không cao.

Cũng nhằm giải thích thực trạng này, bà Tuệ Anh cho rằng ngoài việc doanh nghiệp Việt Nam thiếu thông tin thị trường, cơ cấu hàng hóa của Việt Nam khá tương đồng với các nước trong khu vực cũng khiến việc cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn, nhất là các ngành được bảo hộ. Ngoài ra, chất lượng nguồn nhân lực của doanh nghiệp Việt Nam cũng thấp hơn. Năm 2017, Việt Nam chỉ đạt 3,39/10 điểm về trình độ nhân lực cao, trong khi Thái Lan là 4,94 điểm, Malaysia là 5,59 điểm. Đáng chú ý, sự hiểu biết của doanh nghiệp về cộng đồng ASEAN còn hạn chế, nhất là những kiến thức chuyên sâu và những chính sách khuyến khích phát triển kinh doanh đi kèm.

Ông Phạm Thiết Hòa, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC), chỉ ra hàng loạt điểm yếu của doanh nghiệp Việt Nam như hình thức sản phẩm chưa đa dạng, giá chưa cạnh tranh; hệ thống phân phối còn kém; chưa nối kết chặt chẽ với các cơ quan phụ trách ngoại giao, xúc tiến thương mại.

Làm sao thâm nhập?

Theo kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp xúc tiến thương mại, ITPC cho rằng những doanh nghiệp có quy mô nhỏ hay vừa nếu đi riêng lẻ thì sẽ rất khó tiếp cận các nhà kinh doanh và hệ thống phân phối ở nước ngoài. Do vậy, rất cần một tổ chức uy tín thuộc cơ quan nhà nước hoặc tham tán thương mại của Việt Nam tại các thị trường này làm việc với các cơ quan tương tự ở các nước sở tại, nhờ họ làm cầu nối thương mại cho hai bên. “Đi theo hướng này, doanh nghiệp có thể chỉ mất vài tháng để có thể xuất khẩu được hàng”, ông Hòa chia sẻ. Bên cạnh đó, việc tham gia các hội chợ, triển lãm, các chương trình xúc tiến thương mại của các nước là những cơ hội để tìm hiểu khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trước khi quyết định chinh phục thị trường nước bạn.

Và dù AEC đã trở thành một thị trường chung nhưng mỗi nước trong khối vẫn có sự khác biệt về văn hóa, tôn giáo, thị hiếu tiêu dùng..., nên trước khi vào cuộc “chinh chiến”, doanh nghiệp cần phải tìm hiểu đất nước, con người, tập quán kinh doanh của từng nước. Đáng chú ý, cộng đồng người theo đạo Hồi chiếm khoảng 2/5 dân số trong khối ASEAN, nên doanh nghiệp cần có một chiến lược riêng đối với lượng khách hàng này, vì dù sản phẩm đạt được những chứng nhận của các tổ chức quốc tế nhưng nếu không có chứng nhận Halal thì cũng rất khó thâm nhập thị trường. “Doanh nghiệp cũng nên tìm hiểu kỹ các rào cản kỹ thuật, các quy định pháp lý, kể cả khâu thiết kế hình thức, ngôn ngữ cho bao bì sản phẩm để tránh thua cuộc ngay từ những bước đi đầu tiên”, vị giám đốc ITPC lưu ý.

Một hướng tiếp cận được cho là khá hiệu quả khác, đó là thông qua những “ông lớn” là những nhà phân phối đã kinh doanh ở Việt Nam. Ở góc độ này, bà Punthila Puripreecha, Giám đốc vận hành của Công ty TNHH MM Mega Market (Việt Nam), chủ chuỗi trung tâm bán sỉ MMVN (trước đây là Cash & Carry), cho biết ngoài việc kinh doanh, MM Mega Market còn hỗ trợ tìm những nhà cung cấp hàng hóa ở trong nước để đưa hàng vào bán tại hơn 1.400 siêu thị và cửa hàng tiện lợi của tập đoàn trong khu vực. Hiện công ty đang tổ chức các chuyến đi thực tế cho đội ngũ thu mua hàng ở Việt Nam. Trong các chuyến đi, nhà phân phối này cũng quan tâm giới thiệu các vùng nguyên liệu, quy trình nuôi trồng, sản xuất, quá trình kiểm soát chất lượng... để giúp đội thu mua có thông tin và cái nhìn đầy đủ về quá trình trồng trọt, sản xuất và nguồn hàng tại Việt Nam. “Nếu các doanh nghiệp có nhu cầu, chúng tôi sẽ hỗ trợ về quy trình, kỹ thuật đưa hàng hóa vào hệ thống phân phối của chúng tôi”, bà Punthila Puripreecha nói.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI - DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
CHUYỂN ĐỘNG CÔNG THƯƠNG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
KHUYẾN MÃI
WEB GIÁ RẺ
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
GHI NHẬN
BẠN ĐỌC VIẾT
BLOG
VIỆC GÌ? Ở ĐÂU?
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
QUẢN TRỊ SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
MỘT VÒNG DOANH NGHIỆP
DỮ LIỆU DOANH NGHIỆP
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
QUY HOẠCH - HẠ TẦNG
DỰ ÁN
GÓC TƯ VẤN
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH - BÌNH LUẬN
THỊ TRƯỜNG - DOANH NGHIỆP
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web www.thesaigontimes.vn. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.
Thị trường ASEAN: Rộng cửa nhưng không dễ
Thứ Sáu,  19/10/2018, 13:59 
Quốc Hùng

Thị trường ASEAN: Rộng cửa nhưng không dễ

Quốc Hùng

(TBKTSG) - Vì sao con đường đưa hàng vào thị trường chung ASEAN thời gian qua của doanh nghiệp Việt Nam vẫn khá chật vật? Hội thảo chủ đề “Thị trường ASEAN: Lối đi nào cho doanh nghiệp Việt?” do Thời báo Kinh tế Sài Gòn phối hợp với Câu lạc bộ Doanh nhân 2030 (thuộc Saigon Times Club) tổ chức hồi tuần trước đã cố gắng đi tìm những câu trả lời.

Đại diện MM Mega Market, chủ chuỗi trung tâm bán sỉ MMVN, trình bày về hệ thống phân phối của mình. Ảnh: Thành Hoa

Mò mẫm…

Đại diện một doanh nghiệp từ Sóc Trăng lên dự hội thảo cho biết công ty của ông đang chế biến mặt hàng khô cá dứa và một số sản phẩm thủy sản khác. Cùng với nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ ở Sóc Trăng, ông cũng muốn đưa hàng vào thị trường ASEAN nhưng cứ loay hoay không biết phải bắt đầu từ đâu, thấy khâu nào cũng quan trọng, từ thiết kế bao bì, quảng bá sản phẩm cho đến tìm hiểu thị trường, nên rất lúng túng không biết phải làm gì trước.

Cùng tâm trạng, một chủ doanh nghiệp chuyên sản xuất túi vải thân thiện môi trường nói ông muốn được tư vấn nhận diện đâu là thị trường mục tiêu để tránh đánh mất thời cơ, giúp tăng hiệu quả kinh doanh, giảm thiểu những rủi ro...

Không chỉ có những doanh nghiệp non trẻ hoặc chưa có nhiều kinh nghiệm va chạm trên thương trường, công ty đã có thị phần tương đối lớn ở thị trường trong nước cũng cho biết việc đưa hàng hóa vào thị trường ASEAN là không hề đơn giản.

Chia sẻ bên lề hội thảo, ông Hà Xuân Anh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần May Sơn Việt, cho biết sản phẩm (đồ lót) của công ty ông đã có mặt ở nhiều kênh bán lẻ hiện đại trong nước. Từ 10 năm trước, ông đã muốn đưa hàng sang Singapore, Thái Lan, Malaysia..., nhưng có thể nói là chưa thể chen chân vào được. Phân tích nguyên do, ông cho rằng tuy chất lượng sản phẩm đủ sức cạnh tranh nhưng thương hiệu vẫn... xa lạ đối với các thị trường này. Cách nay hai năm, Sơn Việt đã phải rút lui vì chi phí thuê văn phòng, nhân sự... khá tốn kém. Hiện sản phẩm của Sơn Việt chỉ mới tới được những thị trường có hệ thống phân phối tương đồng với Việt Nam hoặc có sức cạnh tranh chưa cao như Lào, Campuchia hoặc Myanmar.

Trong khi đó, Công ty cổ phần Gỗ An Cường dù đã xuất khẩu sản phẩm đến Nhật Bản, Mỹ và châu Âu với giá trị lớn, nhưng theo ông Lê Đức Nghĩa, Chủ tịch kiêm CEO của công ty, ở các thị trường Đông Nam Á, công ty chưa đạt mục tiêu doanh thu đề ra.

Thị trường rộng mở nhưng lắm thách thức

Gần ba năm sau khi Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) hình thành, đến nay, Việt Nam đã hoàn thành lộ trình cắt giảm thuế quan trong AEC. Theo bà Nguyễn Thị Tuệ Anh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), so với các hiệp định thương mại khác thì những cam kết về cắt giảm thuế quan trong AEC là cao và nhanh nhất.

Ông Phạm Thành Kiên, Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, cho biết kết quả đến nay của việc xóa bỏ hàng rào thuế quan và phi thuế quan giữa các nước trong AEC cùng sự thúc đẩy tự do thương mại trong nội khối là Việt Nam đã giảm thuế nhập khẩu cho hơn 10.000 dòng thuế xuống mức 0-5% theo ATIGA (Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN), chiếm khoảng 98% số dòng thuế trong biểu thuế.

Với không gian thị trường khoảng 630 triệu dân, GDP 2016 đạt 2.551 tỉ đô la Mỹ và được dự báo sẽ trở thành nền kinh tế lớn thứ tư trên thế giới vào năm 2030, AEC hứa hẹn mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp trong khu vực. Không chỉ là cơ hội về một thị trường chung mà còn là cơ hội tiếp cận một không gian thị trường rộng mở hơn thông qua nhiều hiệp định thương mại tự do với các đối tác ngoại khối. Nhưng cơ hội là vậy, trên thực tế, trong khi hàng hóa của các nước trong AEC đã tràn vào Việt Nam khá nhiều, nhất là hàng từ Thái Lan, thì sự tăng trưởng của hàng hóa Việt Nam ở các thị trường này lại khá thấp. Theo bà Tuệ Anh, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào khu vực này chỉ chiếm 9,8% tổng kim ngạch xuất khẩu (năm 2016), trong khi mức trung bình trong khối ASEAN là 24%. Năm 2017, tỷ lệ này nhích lên mức 11% và được cho là vẫn rất khiêm tốn. Đáng chú ý, khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan của doanh nghiệp Việt Nam là không cao.

Cũng nhằm giải thích thực trạng này, bà Tuệ Anh cho rằng ngoài việc doanh nghiệp Việt Nam thiếu thông tin thị trường, cơ cấu hàng hóa của Việt Nam khá tương đồng với các nước trong khu vực cũng khiến việc cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn, nhất là các ngành được bảo hộ. Ngoài ra, chất lượng nguồn nhân lực của doanh nghiệp Việt Nam cũng thấp hơn. Năm 2017, Việt Nam chỉ đạt 3,39/10 điểm về trình độ nhân lực cao, trong khi Thái Lan là 4,94 điểm, Malaysia là 5,59 điểm. Đáng chú ý, sự hiểu biết của doanh nghiệp về cộng đồng ASEAN còn hạn chế, nhất là những kiến thức chuyên sâu và những chính sách khuyến khích phát triển kinh doanh đi kèm.

Ông Phạm Thiết Hòa, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC), chỉ ra hàng loạt điểm yếu của doanh nghiệp Việt Nam như hình thức sản phẩm chưa đa dạng, giá chưa cạnh tranh; hệ thống phân phối còn kém; chưa nối kết chặt chẽ với các cơ quan phụ trách ngoại giao, xúc tiến thương mại.

Làm sao thâm nhập?

Theo kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp xúc tiến thương mại, ITPC cho rằng những doanh nghiệp có quy mô nhỏ hay vừa nếu đi riêng lẻ thì sẽ rất khó tiếp cận các nhà kinh doanh và hệ thống phân phối ở nước ngoài. Do vậy, rất cần một tổ chức uy tín thuộc cơ quan nhà nước hoặc tham tán thương mại của Việt Nam tại các thị trường này làm việc với các cơ quan tương tự ở các nước sở tại, nhờ họ làm cầu nối thương mại cho hai bên. “Đi theo hướng này, doanh nghiệp có thể chỉ mất vài tháng để có thể xuất khẩu được hàng”, ông Hòa chia sẻ. Bên cạnh đó, việc tham gia các hội chợ, triển lãm, các chương trình xúc tiến thương mại của các nước là những cơ hội để tìm hiểu khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trước khi quyết định chinh phục thị trường nước bạn.

Và dù AEC đã trở thành một thị trường chung nhưng mỗi nước trong khối vẫn có sự khác biệt về văn hóa, tôn giáo, thị hiếu tiêu dùng..., nên trước khi vào cuộc “chinh chiến”, doanh nghiệp cần phải tìm hiểu đất nước, con người, tập quán kinh doanh của từng nước. Đáng chú ý, cộng đồng người theo đạo Hồi chiếm khoảng 2/5 dân số trong khối ASEAN, nên doanh nghiệp cần có một chiến lược riêng đối với lượng khách hàng này, vì dù sản phẩm đạt được những chứng nhận của các tổ chức quốc tế nhưng nếu không có chứng nhận Halal thì cũng rất khó thâm nhập thị trường. “Doanh nghiệp cũng nên tìm hiểu kỹ các rào cản kỹ thuật, các quy định pháp lý, kể cả khâu thiết kế hình thức, ngôn ngữ cho bao bì sản phẩm để tránh thua cuộc ngay từ những bước đi đầu tiên”, vị giám đốc ITPC lưu ý.

Một hướng tiếp cận được cho là khá hiệu quả khác, đó là thông qua những “ông lớn” là những nhà phân phối đã kinh doanh ở Việt Nam. Ở góc độ này, bà Punthila Puripreecha, Giám đốc vận hành của Công ty TNHH MM Mega Market (Việt Nam), chủ chuỗi trung tâm bán sỉ MMVN (trước đây là Cash & Carry), cho biết ngoài việc kinh doanh, MM Mega Market còn hỗ trợ tìm những nhà cung cấp hàng hóa ở trong nước để đưa hàng vào bán tại hơn 1.400 siêu thị và cửa hàng tiện lợi của tập đoàn trong khu vực. Hiện công ty đang tổ chức các chuyến đi thực tế cho đội ngũ thu mua hàng ở Việt Nam. Trong các chuyến đi, nhà phân phối này cũng quan tâm giới thiệu các vùng nguyên liệu, quy trình nuôi trồng, sản xuất, quá trình kiểm soát chất lượng... để giúp đội thu mua có thông tin và cái nhìn đầy đủ về quá trình trồng trọt, sản xuất và nguồn hàng tại Việt Nam. “Nếu các doanh nghiệp có nhu cầu, chúng tôi sẽ hỗ trợ về quy trình, kỹ thuật đưa hàng hóa vào hệ thống phân phối của chúng tôi”, bà Punthila Puripreecha nói.

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

Mobile

Thị trường ASEAN: Rộng cửa nhưng không dễ
Thứ Sáu,  19/10/2018, 13:59 
Quốc Hùng

Thị trường ASEAN: Rộng cửa nhưng không dễ

Quốc Hùng

(TBKTSG) - Vì sao con đường đưa hàng vào thị trường chung ASEAN thời gian qua của doanh nghiệp Việt Nam vẫn khá chật vật? Hội thảo chủ đề “Thị trường ASEAN: Lối đi nào cho doanh nghiệp Việt?” do Thời báo Kinh tế Sài Gòn phối hợp với Câu lạc bộ Doanh nhân 2030 (thuộc Saigon Times Club) tổ chức hồi tuần trước đã cố gắng đi tìm những câu trả lời.

Đại diện MM Mega Market, chủ chuỗi trung tâm bán sỉ MMVN, trình bày về hệ thống phân phối của mình. Ảnh: Thành Hoa

Mò mẫm…

Đại diện một doanh nghiệp từ Sóc Trăng lên dự hội thảo cho biết công ty của ông đang chế biến mặt hàng khô cá dứa và một số sản phẩm thủy sản khác. Cùng với nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ ở Sóc Trăng, ông cũng muốn đưa hàng vào thị trường ASEAN nhưng cứ loay hoay không biết phải bắt đầu từ đâu, thấy khâu nào cũng quan trọng, từ thiết kế bao bì, quảng bá sản phẩm cho đến tìm hiểu thị trường, nên rất lúng túng không biết phải làm gì trước.

Cùng tâm trạng, một chủ doanh nghiệp chuyên sản xuất túi vải thân thiện môi trường nói ông muốn được tư vấn nhận diện đâu là thị trường mục tiêu để tránh đánh mất thời cơ, giúp tăng hiệu quả kinh doanh, giảm thiểu những rủi ro...

Không chỉ có những doanh nghiệp non trẻ hoặc chưa có nhiều kinh nghiệm va chạm trên thương trường, công ty đã có thị phần tương đối lớn ở thị trường trong nước cũng cho biết việc đưa hàng hóa vào thị trường ASEAN là không hề đơn giản.

Chia sẻ bên lề hội thảo, ông Hà Xuân Anh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần May Sơn Việt, cho biết sản phẩm (đồ lót) của công ty ông đã có mặt ở nhiều kênh bán lẻ hiện đại trong nước. Từ 10 năm trước, ông đã muốn đưa hàng sang Singapore, Thái Lan, Malaysia..., nhưng có thể nói là chưa thể chen chân vào được. Phân tích nguyên do, ông cho rằng tuy chất lượng sản phẩm đủ sức cạnh tranh nhưng thương hiệu vẫn... xa lạ đối với các thị trường này. Cách nay hai năm, Sơn Việt đã phải rút lui vì chi phí thuê văn phòng, nhân sự... khá tốn kém. Hiện sản phẩm của Sơn Việt chỉ mới tới được những thị trường có hệ thống phân phối tương đồng với Việt Nam hoặc có sức cạnh tranh chưa cao như Lào, Campuchia hoặc Myanmar.

Trong khi đó, Công ty cổ phần Gỗ An Cường dù đã xuất khẩu sản phẩm đến Nhật Bản, Mỹ và châu Âu với giá trị lớn, nhưng theo ông Lê Đức Nghĩa, Chủ tịch kiêm CEO của công ty, ở các thị trường Đông Nam Á, công ty chưa đạt mục tiêu doanh thu đề ra.

Thị trường rộng mở nhưng lắm thách thức

Gần ba năm sau khi Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) hình thành, đến nay, Việt Nam đã hoàn thành lộ trình cắt giảm thuế quan trong AEC. Theo bà Nguyễn Thị Tuệ Anh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), so với các hiệp định thương mại khác thì những cam kết về cắt giảm thuế quan trong AEC là cao và nhanh nhất.

Ông Phạm Thành Kiên, Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, cho biết kết quả đến nay của việc xóa bỏ hàng rào thuế quan và phi thuế quan giữa các nước trong AEC cùng sự thúc đẩy tự do thương mại trong nội khối là Việt Nam đã giảm thuế nhập khẩu cho hơn 10.000 dòng thuế xuống mức 0-5% theo ATIGA (Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN), chiếm khoảng 98% số dòng thuế trong biểu thuế.

Với không gian thị trường khoảng 630 triệu dân, GDP 2016 đạt 2.551 tỉ đô la Mỹ và được dự báo sẽ trở thành nền kinh tế lớn thứ tư trên thế giới vào năm 2030, AEC hứa hẹn mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp trong khu vực. Không chỉ là cơ hội về một thị trường chung mà còn là cơ hội tiếp cận một không gian thị trường rộng mở hơn thông qua nhiều hiệp định thương mại tự do với các đối tác ngoại khối. Nhưng cơ hội là vậy, trên thực tế, trong khi hàng hóa của các nước trong AEC đã tràn vào Việt Nam khá nhiều, nhất là hàng từ Thái Lan, thì sự tăng trưởng của hàng hóa Việt Nam ở các thị trường này lại khá thấp. Theo bà Tuệ Anh, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào khu vực này chỉ chiếm 9,8% tổng kim ngạch xuất khẩu (năm 2016), trong khi mức trung bình trong khối ASEAN là 24%. Năm 2017, tỷ lệ này nhích lên mức 11% và được cho là vẫn rất khiêm tốn. Đáng chú ý, khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan của doanh nghiệp Việt Nam là không cao.

Cũng nhằm giải thích thực trạng này, bà Tuệ Anh cho rằng ngoài việc doanh nghiệp Việt Nam thiếu thông tin thị trường, cơ cấu hàng hóa của Việt Nam khá tương đồng với các nước trong khu vực cũng khiến việc cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn, nhất là các ngành được bảo hộ. Ngoài ra, chất lượng nguồn nhân lực của doanh nghiệp Việt Nam cũng thấp hơn. Năm 2017, Việt Nam chỉ đạt 3,39/10 điểm về trình độ nhân lực cao, trong khi Thái Lan là 4,94 điểm, Malaysia là 5,59 điểm. Đáng chú ý, sự hiểu biết của doanh nghiệp về cộng đồng ASEAN còn hạn chế, nhất là những kiến thức chuyên sâu và những chính sách khuyến khích phát triển kinh doanh đi kèm.

Ông Phạm Thiết Hòa, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC), chỉ ra hàng loạt điểm yếu của doanh nghiệp Việt Nam như hình thức sản phẩm chưa đa dạng, giá chưa cạnh tranh; hệ thống phân phối còn kém; chưa nối kết chặt chẽ với các cơ quan phụ trách ngoại giao, xúc tiến thương mại.

Làm sao thâm nhập?

Theo kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp xúc tiến thương mại, ITPC cho rằng những doanh nghiệp có quy mô nhỏ hay vừa nếu đi riêng lẻ thì sẽ rất khó tiếp cận các nhà kinh doanh và hệ thống phân phối ở nước ngoài. Do vậy, rất cần một tổ chức uy tín thuộc cơ quan nhà nước hoặc tham tán thương mại của Việt Nam tại các thị trường này làm việc với các cơ quan tương tự ở các nước sở tại, nhờ họ làm cầu nối thương mại cho hai bên. “Đi theo hướng này, doanh nghiệp có thể chỉ mất vài tháng để có thể xuất khẩu được hàng”, ông Hòa chia sẻ. Bên cạnh đó, việc tham gia các hội chợ, triển lãm, các chương trình xúc tiến thương mại của các nước là những cơ hội để tìm hiểu khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trước khi quyết định chinh phục thị trường nước bạn.

Và dù AEC đã trở thành một thị trường chung nhưng mỗi nước trong khối vẫn có sự khác biệt về văn hóa, tôn giáo, thị hiếu tiêu dùng..., nên trước khi vào cuộc “chinh chiến”, doanh nghiệp cần phải tìm hiểu đất nước, con người, tập quán kinh doanh của từng nước. Đáng chú ý, cộng đồng người theo đạo Hồi chiếm khoảng 2/5 dân số trong khối ASEAN, nên doanh nghiệp cần có một chiến lược riêng đối với lượng khách hàng này, vì dù sản phẩm đạt được những chứng nhận của các tổ chức quốc tế nhưng nếu không có chứng nhận Halal thì cũng rất khó thâm nhập thị trường. “Doanh nghiệp cũng nên tìm hiểu kỹ các rào cản kỹ thuật, các quy định pháp lý, kể cả khâu thiết kế hình thức, ngôn ngữ cho bao bì sản phẩm để tránh thua cuộc ngay từ những bước đi đầu tiên”, vị giám đốc ITPC lưu ý.

Một hướng tiếp cận được cho là khá hiệu quả khác, đó là thông qua những “ông lớn” là những nhà phân phối đã kinh doanh ở Việt Nam. Ở góc độ này, bà Punthila Puripreecha, Giám đốc vận hành của Công ty TNHH MM Mega Market (Việt Nam), chủ chuỗi trung tâm bán sỉ MMVN (trước đây là Cash & Carry), cho biết ngoài việc kinh doanh, MM Mega Market còn hỗ trợ tìm những nhà cung cấp hàng hóa ở trong nước để đưa hàng vào bán tại hơn 1.400 siêu thị và cửa hàng tiện lợi của tập đoàn trong khu vực. Hiện công ty đang tổ chức các chuyến đi thực tế cho đội ngũ thu mua hàng ở Việt Nam. Trong các chuyến đi, nhà phân phối này cũng quan tâm giới thiệu các vùng nguyên liệu, quy trình nuôi trồng, sản xuất, quá trình kiểm soát chất lượng... để giúp đội thu mua có thông tin và cái nhìn đầy đủ về quá trình trồng trọt, sản xuất và nguồn hàng tại Việt Nam. “Nếu các doanh nghiệp có nhu cầu, chúng tôi sẽ hỗ trợ về quy trình, kỹ thuật đưa hàng hóa vào hệ thống phân phối của chúng tôi”, bà Punthila Puripreecha nói.

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC