Mobile

Điều cần hơn một tấm bằng đại học
Thứ Hai,  3/12/2018, 13:42 
Lê Hữu Huy (*)

Điều cần hơn một tấm bằng đại học

Lê Hữu Huy (*)

(TBKTSG) - “Huy ơi! Con gái thứ hai của chị vào sư phạm - ngôn ngữ Pháp rồi. Thiếu một điểm để vào tổng hợp (1), nhưng nó cũng muốn học sư phạm để gần nhà và có điều kiện học thêm Anh văn, vì tổng hợp phải đi xe buýt lên Thủ Đức. Với lại học phí cũng rẻ, chứ vào mấy trường khác chắc không lo nổi học phí”. Đó là chia sẻ qua Facebook Messenger của Ng., một chị bạn vong niên hiện làm cho một tập san kinh tế mà tôi đã cộng tác trong suốt hơn mười năm qua. Tôi chúc mừng chị và tiện thể hỏi học phí bao nhiêu. Chị cho biết số tiền đóng theo học kỳ, một năm có thể 9 triệu đồng, như vậy là khoảng 36 triệu đồng cho chương trình cử nhân. Chị nói như vậy là rẻ bởi hồi con gái lớn học ngành tài chính Đại học Hoa Sen thì học phí một năm là 30 triệu đồng.

Đại học là môi trường hướng đến sáng tạo, khả năng thích ứng với thực tiễn và những ước mơ hoài bão của con người. Ảnh: Tác giả bên bức tượng John Harvard, nhà sáng lập trường Đại học Harvard.

Bạn đọc hẳn sẽ thắc mắc liệu bốn năm nữa, với mảnh bằng cử nhân sư phạm ngành tiếng Pháp đứa con gái thứ hai của chị Ng. sẽ có công ăn việc làm ổn định và đóng góp cho kinh tế gia đình không. Để trả lời cho câu hỏi đó, tôi xin kể lại cảm xúc và trải nghiệm bản thân khi trở thành sinh viên khoa Pháp của trường Đại học Tổng hợp (ĐHTH) cách đây 32 năm khi đất nước còn chưa mở cửa và tương lai còn mờ mịt. Ra trường năm 1990, tôi may mắn có được công việc cần sử dụng tiếng Pháp trong ngành ngân hàng rồi mày mò tự học thêm tiếng Anh và trau dồi chuyên môn nghiệp vụ. Rời Việt Nam sang Singapore tự thân lập nghiệp, tôi còn phải học thêm nhiều kiến thức và kỹ năng khác để có thể tồn tại trong cuộc sống nơi đất khách quê người. Tiếng Pháp không còn cần thiết với tôi nữa bởi ngôn ngữ của thương mại, của toàn cầu hóa là tiếng Anh. Nhưng bốn năm đại học ở Việt Nam, dù điều kiện cơ sở vật chất thua kém nhiều trường đại học khác trong khu vực và chương trình giảng dạy còn nhiều bất cập, đã cho tôi tấm hộ chiếu là bằng cử nhân cùng kỹ năng ngoại ngữ, hành trang quan trọng đầu tiên vào đời với những cơ hội và chân trời mới.

Biết ngoại ngữ là một lợi thế cho sinh viên mới ra trường nhưng thật ra giao tiếp, khả năng giải quyết vấn đề và bán hàng mới thật sự là những kỹ năng đã giúp tôi đứng vững trong cuộc sống nghề nghiệp và thương trường. Một khái niệm nữa mà nhiều sinh viên mới ra trường hay đã đi làm một thời gian không lưu ý và rèn luyện là những kỹ năng có thể chuyển giao (transferable skills) khi “được” hay “bị” đổi sang một môi trường làm việc mới. Trường hợp của tôi, để có thể làm được điều đó đòi hỏi rất nhiều nỗ lực nhưng có lẽ nhờ được đào tạo căn bản từ những năm tháng học đại học trong nước và những phương pháp tiếp cận cùng thói quen đọc sách báo, tìm tòi nghiên cứu trong thời gian học thạc sĩ ở Singapore, tôi đã biết cách đơn giản hóa mọi vấn đề và tìm ra giải pháp cho bản thân.

Tại Singapore, nhiều người chưa học đại học tin rằng bằng cử nhân là chìa khóa cho khả năng thay đổi công việc hay thăng tiến nghề nghiệp. Mặc dù học phí là một số tiền không nhỏ - theo ước tính trên dưới 50.000 đô la Singapore (tương đương 850 triệu đồng) và không ai dám chắc đầu tư như vậy có hiệu quả không, nhưng số sinh viên ở các trường đại học tư trong các năm qua vẫn tăng. Theo một khảo sát mới đây của cơ quan quản lý giáo dục tư nhân của Singapore là Committee for Private Education (CPE), chỉ có 47,4% cử nhân của đại học tư tìm được việc làm toàn thời gian trong vòng sáu tháng sau khi tốt nghiệp. Tỷ lệ này không những thấp hơn nhiều so với con số 78,4% cử nhân đại học công lập mà còn thua xa 64% sinh viên tốt nghiệp cao đẳng.

Hàng năm tại Singapore có ít nhất 10.000 cử nhân tốt nghiệp đại học tư so với con số 15.000 từ các trường đại học công lập. Theo nhiều chuyên gia về quản lý nhân sự, bằng cử nhân đại học tư tại Singapore được các nhà tuyển dụng, nhất là trong lĩnh vực quản lý nhà nước, xem là hạng hai so với cử nhân tốt nghiệp đại học công lập. Các chuyên gia cũng đưa ra một quan sát khác: một người đã có bằng cao đẳng sau khi học thêm bằng cử nhân đại học tư thì thu nhập có thể tăng thêm 200 đô la Singapore (SGD)/tháng nhưng thời gian “hoàn vốn” sẽ rất lâu, xét đến những mất mát về kinh nghiệm thực tiễn và tài chính do không đi làm. Như vậy, chi phí học đại học trên thực tế có thể lên đến 80.000 SGD chứ không phải đơn thuần là con số 50.000 SGD như đã nói ở trên (2).

Trước tư duy và trào lưu ai cũng muốn bản thân hay con em của mình lấy bằng đại học, Bộ trưởng Giáo dục Singapore là Ong Ye Kung đã nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc rèn luyện và trang bị kỹ năng làm việc của người lao động để thích ứng với các đòi hỏi của thực tiễn. Trong một cuộc phỏng vấn với nhật báo The Straits Times, ông Ong nói: “Quan điểm truyền thống là đại học thì cao hơn tay nghề, nhưng đó là do ở Singapore người ta vẫn luôn nghĩ rằng kỹ năng tay nghề thì được đào tạo ở các trường kỹ thuật hay cao đẳng”. Theo ông, sinh viên tích lũy được kiến thức nhờ học đại học, nhưng để chuyển đổi kiến thức đó thành một điều gì đó phục vụ xã hội thì họ cần có kỹ năng.

Chính vì lý do đó mà từ nhiều năm qua Chính phủ Singapore đã tung ra chương trình SkillsFuture tạo điều kiện cho mọi thành phần người dân học thêm kỹ năng tay nghề với triết lý học tập suốt đời. Và điều này cũng không nằm ngoài triết lý giáo dục của đảo quốc Sư tử, đó là ngoài việc hình thành nhân cách và đạo đức công dân, người dân Singapore cũng phải được trang bị vững vàng kiến thức và kỹ năng đóng góp cho một thế giới toàn cầu hóa, sống ý nghĩa và hướng đến những mục tiêu cao cả cho bản thân và cộng đồng xã hội (3).

Trở lại với câu chuyện vào đại học của cô con gái thứ hai của chị Ng., nếu cháu ra trường vào lúc này, mặc dù tiếng Pháp đã “thoái trào” từ lâu nhưng nhu cầu tuyển dụng liên quan đến công việc cần kỹ năng ngôn ngữ này vẫn còn khá lớn. Đơn cử như một thông báo mới đây của một hãng lữ hành có uy tín mà tôi tình cờ thấy trên Facebook yêu cầu ứng viên là cử nhân các ngành ngoại ngữ, ngoại giao, kinh tế, du lịch; tiếng Pháp thành thạo - nghe, nói, đọc viết; thành thạo tin học văn phòng. Ứng viên không cần có kinh nghiệm chuyên môn vì sẽ được đào tạo hướng dẫn nghiệp vụ sau khi được tuyển dụng với đảm bảo thu nhập hàng tháng từ 10-15 triệu đồng cùng những phúc lợi khác về bảo hiểm xã hội hay y tế theo luật định.

Lẽ đương nhiên, áp lực cạnh tranh trên thị trường lao động đối với sinh viên tốt nghiệp đại học lớn hơn nhiều so với cách đây hơn một phần tư thế kỷ. Để được nhà tuyển dụng để mắt tới và phỏng vấn, cháu phải vượt qua vòng sơ tuyển với bản sơ yếu lý lịch ấn tượng và tạo sự khác biệt so với các ứng viên đối thủ khác. Nhưng sinh viên ngày nay có rất nhiều cách thể hiện bản thân với nhà tuyển dụng qua mạng xã hội như Facebook hay YouTube. Cháu sẽ tự tin hơn khi bước vào đời với mảnh bằng đại học trong tay cùng với khả năng tiếng Pháp và nhiều ngôn ngữ khác, cùng nhiều kỹ năng làm việc sau khi được đào tạo trong một môi trường đại học có cơ sở vật chất và giáo trình tốt hơn trong bối cảnh của một quốc gia đã mở cửa và hội nhập làm ăn với các nền kinh tế khác trong khu vực và trên thế giới.

(*) Giám đốc Công ty Tư vấn Vietnam Global Network, Singapore

(1) “Tổng hợp” là cách gọi tắt của trường Đại học Tổng hợp, nay là trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

(2) Học phí một chương trình cử nhân ngành quản lý và kinh doanh tại đại học tư nhân SIM từ 28.000-44.000 SGD

(3) https://www.moe.gov.sg/about/singapore-teaching-practice/singapore-curriculum-philosophy

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

Điều cần hơn một tấm bằng đại học

Lê Hữu Huy (*)
Thứ Hai,  3/12/2018, 13:42 

Điều cần hơn một tấm bằng đại học

Lê Hữu Huy (*)

(TBKTSG) - “Huy ơi! Con gái thứ hai của chị vào sư phạm - ngôn ngữ Pháp rồi. Thiếu một điểm để vào tổng hợp (1), nhưng nó cũng muốn học sư phạm để gần nhà và có điều kiện học thêm Anh văn, vì tổng hợp phải đi xe buýt lên Thủ Đức. Với lại học phí cũng rẻ, chứ vào mấy trường khác chắc không lo nổi học phí”. Đó là chia sẻ qua Facebook Messenger của Ng., một chị bạn vong niên hiện làm cho một tập san kinh tế mà tôi đã cộng tác trong suốt hơn mười năm qua. Tôi chúc mừng chị và tiện thể hỏi học phí bao nhiêu. Chị cho biết số tiền đóng theo học kỳ, một năm có thể 9 triệu đồng, như vậy là khoảng 36 triệu đồng cho chương trình cử nhân. Chị nói như vậy là rẻ bởi hồi con gái lớn học ngành tài chính Đại học Hoa Sen thì học phí một năm là 30 triệu đồng.

Đại học là môi trường hướng đến sáng tạo, khả năng thích ứng với thực tiễn và những ước mơ hoài bão của con người. Ảnh: Tác giả bên bức tượng John Harvard, nhà sáng lập trường Đại học Harvard.

Bạn đọc hẳn sẽ thắc mắc liệu bốn năm nữa, với mảnh bằng cử nhân sư phạm ngành tiếng Pháp đứa con gái thứ hai của chị Ng. sẽ có công ăn việc làm ổn định và đóng góp cho kinh tế gia đình không. Để trả lời cho câu hỏi đó, tôi xin kể lại cảm xúc và trải nghiệm bản thân khi trở thành sinh viên khoa Pháp của trường Đại học Tổng hợp (ĐHTH) cách đây 32 năm khi đất nước còn chưa mở cửa và tương lai còn mờ mịt. Ra trường năm 1990, tôi may mắn có được công việc cần sử dụng tiếng Pháp trong ngành ngân hàng rồi mày mò tự học thêm tiếng Anh và trau dồi chuyên môn nghiệp vụ. Rời Việt Nam sang Singapore tự thân lập nghiệp, tôi còn phải học thêm nhiều kiến thức và kỹ năng khác để có thể tồn tại trong cuộc sống nơi đất khách quê người. Tiếng Pháp không còn cần thiết với tôi nữa bởi ngôn ngữ của thương mại, của toàn cầu hóa là tiếng Anh. Nhưng bốn năm đại học ở Việt Nam, dù điều kiện cơ sở vật chất thua kém nhiều trường đại học khác trong khu vực và chương trình giảng dạy còn nhiều bất cập, đã cho tôi tấm hộ chiếu là bằng cử nhân cùng kỹ năng ngoại ngữ, hành trang quan trọng đầu tiên vào đời với những cơ hội và chân trời mới.

Biết ngoại ngữ là một lợi thế cho sinh viên mới ra trường nhưng thật ra giao tiếp, khả năng giải quyết vấn đề và bán hàng mới thật sự là những kỹ năng đã giúp tôi đứng vững trong cuộc sống nghề nghiệp và thương trường. Một khái niệm nữa mà nhiều sinh viên mới ra trường hay đã đi làm một thời gian không lưu ý và rèn luyện là những kỹ năng có thể chuyển giao (transferable skills) khi “được” hay “bị” đổi sang một môi trường làm việc mới. Trường hợp của tôi, để có thể làm được điều đó đòi hỏi rất nhiều nỗ lực nhưng có lẽ nhờ được đào tạo căn bản từ những năm tháng học đại học trong nước và những phương pháp tiếp cận cùng thói quen đọc sách báo, tìm tòi nghiên cứu trong thời gian học thạc sĩ ở Singapore, tôi đã biết cách đơn giản hóa mọi vấn đề và tìm ra giải pháp cho bản thân.

Tại Singapore, nhiều người chưa học đại học tin rằng bằng cử nhân là chìa khóa cho khả năng thay đổi công việc hay thăng tiến nghề nghiệp. Mặc dù học phí là một số tiền không nhỏ - theo ước tính trên dưới 50.000 đô la Singapore (tương đương 850 triệu đồng) và không ai dám chắc đầu tư như vậy có hiệu quả không, nhưng số sinh viên ở các trường đại học tư trong các năm qua vẫn tăng. Theo một khảo sát mới đây của cơ quan quản lý giáo dục tư nhân của Singapore là Committee for Private Education (CPE), chỉ có 47,4% cử nhân của đại học tư tìm được việc làm toàn thời gian trong vòng sáu tháng sau khi tốt nghiệp. Tỷ lệ này không những thấp hơn nhiều so với con số 78,4% cử nhân đại học công lập mà còn thua xa 64% sinh viên tốt nghiệp cao đẳng.

Hàng năm tại Singapore có ít nhất 10.000 cử nhân tốt nghiệp đại học tư so với con số 15.000 từ các trường đại học công lập. Theo nhiều chuyên gia về quản lý nhân sự, bằng cử nhân đại học tư tại Singapore được các nhà tuyển dụng, nhất là trong lĩnh vực quản lý nhà nước, xem là hạng hai so với cử nhân tốt nghiệp đại học công lập. Các chuyên gia cũng đưa ra một quan sát khác: một người đã có bằng cao đẳng sau khi học thêm bằng cử nhân đại học tư thì thu nhập có thể tăng thêm 200 đô la Singapore (SGD)/tháng nhưng thời gian “hoàn vốn” sẽ rất lâu, xét đến những mất mát về kinh nghiệm thực tiễn và tài chính do không đi làm. Như vậy, chi phí học đại học trên thực tế có thể lên đến 80.000 SGD chứ không phải đơn thuần là con số 50.000 SGD như đã nói ở trên (2).

Trước tư duy và trào lưu ai cũng muốn bản thân hay con em của mình lấy bằng đại học, Bộ trưởng Giáo dục Singapore là Ong Ye Kung đã nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc rèn luyện và trang bị kỹ năng làm việc của người lao động để thích ứng với các đòi hỏi của thực tiễn. Trong một cuộc phỏng vấn với nhật báo The Straits Times, ông Ong nói: “Quan điểm truyền thống là đại học thì cao hơn tay nghề, nhưng đó là do ở Singapore người ta vẫn luôn nghĩ rằng kỹ năng tay nghề thì được đào tạo ở các trường kỹ thuật hay cao đẳng”. Theo ông, sinh viên tích lũy được kiến thức nhờ học đại học, nhưng để chuyển đổi kiến thức đó thành một điều gì đó phục vụ xã hội thì họ cần có kỹ năng.

Chính vì lý do đó mà từ nhiều năm qua Chính phủ Singapore đã tung ra chương trình SkillsFuture tạo điều kiện cho mọi thành phần người dân học thêm kỹ năng tay nghề với triết lý học tập suốt đời. Và điều này cũng không nằm ngoài triết lý giáo dục của đảo quốc Sư tử, đó là ngoài việc hình thành nhân cách và đạo đức công dân, người dân Singapore cũng phải được trang bị vững vàng kiến thức và kỹ năng đóng góp cho một thế giới toàn cầu hóa, sống ý nghĩa và hướng đến những mục tiêu cao cả cho bản thân và cộng đồng xã hội (3).

Trở lại với câu chuyện vào đại học của cô con gái thứ hai của chị Ng., nếu cháu ra trường vào lúc này, mặc dù tiếng Pháp đã “thoái trào” từ lâu nhưng nhu cầu tuyển dụng liên quan đến công việc cần kỹ năng ngôn ngữ này vẫn còn khá lớn. Đơn cử như một thông báo mới đây của một hãng lữ hành có uy tín mà tôi tình cờ thấy trên Facebook yêu cầu ứng viên là cử nhân các ngành ngoại ngữ, ngoại giao, kinh tế, du lịch; tiếng Pháp thành thạo - nghe, nói, đọc viết; thành thạo tin học văn phòng. Ứng viên không cần có kinh nghiệm chuyên môn vì sẽ được đào tạo hướng dẫn nghiệp vụ sau khi được tuyển dụng với đảm bảo thu nhập hàng tháng từ 10-15 triệu đồng cùng những phúc lợi khác về bảo hiểm xã hội hay y tế theo luật định.

Lẽ đương nhiên, áp lực cạnh tranh trên thị trường lao động đối với sinh viên tốt nghiệp đại học lớn hơn nhiều so với cách đây hơn một phần tư thế kỷ. Để được nhà tuyển dụng để mắt tới và phỏng vấn, cháu phải vượt qua vòng sơ tuyển với bản sơ yếu lý lịch ấn tượng và tạo sự khác biệt so với các ứng viên đối thủ khác. Nhưng sinh viên ngày nay có rất nhiều cách thể hiện bản thân với nhà tuyển dụng qua mạng xã hội như Facebook hay YouTube. Cháu sẽ tự tin hơn khi bước vào đời với mảnh bằng đại học trong tay cùng với khả năng tiếng Pháp và nhiều ngôn ngữ khác, cùng nhiều kỹ năng làm việc sau khi được đào tạo trong một môi trường đại học có cơ sở vật chất và giáo trình tốt hơn trong bối cảnh của một quốc gia đã mở cửa và hội nhập làm ăn với các nền kinh tế khác trong khu vực và trên thế giới.

(*) Giám đốc Công ty Tư vấn Vietnam Global Network, Singapore

(1) “Tổng hợp” là cách gọi tắt của trường Đại học Tổng hợp, nay là trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

(2) Học phí một chương trình cử nhân ngành quản lý và kinh doanh tại đại học tư nhân SIM từ 28.000-44.000 SGD

(3) https://www.moe.gov.sg/about/singapore-teaching-practice/singapore-curriculum-philosophy

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.