Mobile

“Vành đai, con đường”: từ cơ hội sang lo ngại
Chủ Nhật,  9/12/2018, 15:43 
Chánh Tài

“Vành đai, con đường”: từ cơ hội sang lo ngại

Chánh Tài

(TBKTSG Online) - Các điều khoản bất lợi trong nhiều dự án thuộc sáng kiến “Vành đai, con đường” của Trung Quốc đã khiến nhiều nước trên thế giới cảm thấy lo ngại, thay vì xem đây là cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế như trước đây, theo tờ South China Morning Post.

Cạnh tranh với Trung Quốc, Mỹ thúc đẩy đầu tư hạ tầng ở nước ngoài

Trung Quốc mời Nhật tham gia vào Con đường tơ lụa

Chính phủ Sri Lanka đã chấp nhận cho Trung Quốc thuê cảng biển Hambantota trong 99 năm để giảm bớt khoản vay nợ từ các công ty nhà nước Trung Quốc. Hambantota là dự án nằm trong sáng kiến “Vành đai, con đường” và được xây dựng bằng vốn vay từ Trung Quốc. Ảnh: AFP

Cảm nhận chuyển sang tiêu cực

Sau khi ra đời, sáng kiến “Vành đai, con đường” của Bắc Kinh, một chương trình hỗ trợ xây dựng hạ tầng ở các nước đang phát triển trị giá nhiều trăm tỉ đô la, được mô tả sẽ tạo ra con đường tơ lụa mới trên bộ lẫn trên biển, giúp kết nối giao thương giữa Trung Quốc với các nước châu Á, châu Phi và châu Âu. Song giờ đây, cảm nhận tích cực của nhiều nước trên thế giới về sáng kiến này dường như đã biến mất và thay vào đó là cách nhìn nhận tiêu cực, xem đây là một sáng kiến đầy rủi ro, có thể choàng gánh nợ lớn cho các nước tham gia, khiến họ kẹt trong “các bẫy nợ” và dễ dàng bị lệ thuộc vào Bắc Kinh.

Trong hai năm qua, những mối lo ngại về sáng kiến này lớn dần ở Mỹ, châu Âu, Ấn Độ và ngay cả Pakistan, một nước được xem là “đồng minh” của Trung Quốc. Trên bình diện thế giới, sáng kiến “Vành đai, con đường” được nhìn nhận như một biểu hiện về tham vọng.

Chính quyền Liên minh châu Âu (EU) đã sớm hành động để giải tỏa các lo ngại này khi tìm cách hạn chế sự hiện diện của Trung Quốc trên “sân nhà”, kìm tỏa ảnh hưởng của nước này. Năm ngoái, EU đã mở cuộc điều tra nhằm vào một dự án đường sắt cao tốc kết nối thủ đô Belgrade (Serbia) và thủ đô Budapest (Hungary) với sự hợp tác đầu tư cấp vốn vay từ Trung Quốc. Dự án sẽ giúp nước này mở rộng sáng kiến “Vành đai, con đường” vào trung tâm châu Âu. Tuy nhiên theo các quan chức châu Âu, dự án vi phạm các quy định về đấu thầu của EU.

Hồi tháng 4 năm nay, 27 trong số 28 đại sứ châu Âu ở Bắc Kinh ký một văn bản chỉ trích sáng kiến “Vành đai, con đường” là ngăn cản tự do thương mại và quá ưu ái các công ty Trung Quốc. Nỗi lo về sự bành trướng của các công ty Trung Quốc càng tăng lên sau khi các công ty Trung Quốc liên tiếp thâu tóm các công ty quan trọng của Đức, chẳng hạn hãng sản xuất đồ gia dụng điện tử Midea (Trung Quốc) thâu tóm hãng sản xuất robot Kuka (Đức) với giá 4,5 tỉ euro vào năm 2016. EU lo sợ nguy cơ các công ty Trung Quốc có thể ăn cắp các bí quyết sản xuất của các công ty châu Âu, giải thể các nhà máy của họ và di dời dây chuyển sản xuất đến Trung Quốc.

Để ứng phó với sự xâm nhập của Trung Quốc vào thị trường châu Âu, các nhà chính trị hàng đầu khu vực bao gồm Thủ tướng Đức Angela Merkel, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Theresa May và Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte đã thực hiện các chuyến thăm chính thức đến Trung Quốc trong nửa đầu năm 2018 để trao đổi với các lãnh đạo về sáng kiến “Vành đai, con đường” ở châu Âu.

Những nỗ lực đẩy lùi ảnh hưởng của Trung Quốc

Hồi tháng 10, EU chính thức công bố chiến lược kết nối Á - Âu nhằm nâng cao kết nối giữa hai khu vực nhưng vẫn chú trọng tuân thủ các chuẩn mực xã hội và môi trường, bảo đảm không để các nước tham gia chiến lược này phải gánh những khoản nợ mà họ không trả nổi. Nói cách khác, chiến lược kết nối Á - Âu sẽ “đối trọng” với sáng kiến "Vành đai, con đường".

EU không muốn bất kỳ thành viên nào phải lâm vào tình cảnh giống như Sri Lanka vào cuối năm 2017 khi chính phủ nước này buộc phải bàn giao cảng biển quan trọng Hambantota cho một công ty Trung Quốc thuê trong 99 năm để cấn trừ khoản nợ không trả nổi. EU đang lo lắng khi chứng kiến nước này ồ ạt thâu tóm các cảng biển bao gồm các cảng biển ở Hy Lạp, Bỉ và Hà Lan.

Tương tự, Mỹ cũng đang nỗ lực đẩy lùi sáng kiến “Vành đai, con đường” và chỉ trích mạnh mẽ sáng kiến trong thời gian gần đây. Chỉ mới hồi tháng trước, tại hội nghị cấp cao của Diễn đàn Hợp tác châu Á - Thái Bình Dương ở Papua New Guinea, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence đã công kích sáng kiến này khi nói rằng Mỹ sẽ không cung cấp cho các đối tác “một vành đai bị giới hạn hay con đường một chiều”.

Mỹ cũng phát động một chương trình hỗ trợ phát triển hạ tầng ở các nước đang phát triển để cạnh tranh với sáng kiến “Vành đai, con đường”. Hồi tháng 10, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký thông qua Đạo luật sử dụng hiệu quả hơn các khoản đầu tư phát triển (BUILD) nhằm thiết lập một cơ quan có tên gọi Công ty tài chính phát triển quốc tế Mỹ (IDFC).

Đạo luật BUILD phân bổ 60 tỉ đô la cho IDFC để phục vụ các hoạt động cho vay phát triển khắp thế giới. IDFC sẽ cung cấp các khoản vay, bảo lãnh vay vốn và bảo hiểm rủi ro chính trị cho các công ty tư nhân Mỹ tham gia đầu tư các dự án hạ tầng ở các nước đang phát triển thuộc khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Con số 60 tỉ đô la kém xa khoản đầu tư khổng lồ mà Trung Quốc đã rót cho sáng kiến “Vành đai, con đường” đến thời điểm này nhưng sẽ là chất xúc tác để khuyến khích các nước khác hợp tác với Mỹ thay vì Trung Quốc.

Ấn Độ cũng đang vạch ra các chiến lược để ngăn chặn sự phát triển của sáng kiến “Vành đai, con đường”. Hành lang tăng trưởng kinh tế Á - Phi là một khung hợp tác do Ấn Độ và Nhật Bản dẫn đầu để đẩy lùi sức ảnh hưởng của Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương và châu Phi. Trong khi đó, gần đây, chính phủ Pakistan tìm cách thay đổi một số điều khoản trong dự án Hành lang kinh tế Trung Quốc - Pakistan, một điểm nhấn quan trọng trong sáng kiến “Vành đai, con đường”. Tân Thủ tướng Pakistan Imran Khan đã bày tỏ ý định tìm kiếm các đối tác khác ngoài Trung Quốc để hỗ trợ Pakistan phát triển không chỉ hạ tầng mà còn các lĩnh vực khác như nông nghiệp.

Tuy nhiên, không phải tất cả các nước đều nghi ngại sáng kiến “Vành đai, con đường”. Nhật Bản từng chỉ trích mạnh mẽ sáng kiến này nhưng gần đây nước này đã dịu giọng và thậm chí dường như sẵn sàng tham gia sáng kiến.

Xu hướng chung trong năm qua đã rõ ràng, từ Mỹ cho đến châu Âu, sáng kiến “Vành đai, con đường” đã mất sức hút và bị công kích như “bẫy nợ” phục vụ các lợi ích Trung Quốc.

Andreea Brinza, Phó Chủ tịch Viện Nghiên cứu châu Á - Thái Bình Dương của Romania cho rằng sáng kiến “Vành đai, con đường” giờ đây được cảm nhận như mối đe dọa, chứ không phải cơ hội thúc đẩy tăng trưởng với các nước tham gia.

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

“Vành đai, con đường”: từ cơ hội sang lo ngại

Chánh Tài
Chủ Nhật,  9/12/2018, 15:43 

“Vành đai, con đường”: từ cơ hội sang lo ngại

Chánh Tài

(TBKTSG Online) - Các điều khoản bất lợi trong nhiều dự án thuộc sáng kiến “Vành đai, con đường” của Trung Quốc đã khiến nhiều nước trên thế giới cảm thấy lo ngại, thay vì xem đây là cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế như trước đây, theo tờ South China Morning Post.

Cạnh tranh với Trung Quốc, Mỹ thúc đẩy đầu tư hạ tầng ở nước ngoài

Trung Quốc mời Nhật tham gia vào Con đường tơ lụa

Chính phủ Sri Lanka đã chấp nhận cho Trung Quốc thuê cảng biển Hambantota trong 99 năm để giảm bớt khoản vay nợ từ các công ty nhà nước Trung Quốc. Hambantota là dự án nằm trong sáng kiến “Vành đai, con đường” và được xây dựng bằng vốn vay từ Trung Quốc. Ảnh: AFP

Cảm nhận chuyển sang tiêu cực

Sau khi ra đời, sáng kiến “Vành đai, con đường” của Bắc Kinh, một chương trình hỗ trợ xây dựng hạ tầng ở các nước đang phát triển trị giá nhiều trăm tỉ đô la, được mô tả sẽ tạo ra con đường tơ lụa mới trên bộ lẫn trên biển, giúp kết nối giao thương giữa Trung Quốc với các nước châu Á, châu Phi và châu Âu. Song giờ đây, cảm nhận tích cực của nhiều nước trên thế giới về sáng kiến này dường như đã biến mất và thay vào đó là cách nhìn nhận tiêu cực, xem đây là một sáng kiến đầy rủi ro, có thể choàng gánh nợ lớn cho các nước tham gia, khiến họ kẹt trong “các bẫy nợ” và dễ dàng bị lệ thuộc vào Bắc Kinh.

Trong hai năm qua, những mối lo ngại về sáng kiến này lớn dần ở Mỹ, châu Âu, Ấn Độ và ngay cả Pakistan, một nước được xem là “đồng minh” của Trung Quốc. Trên bình diện thế giới, sáng kiến “Vành đai, con đường” được nhìn nhận như một biểu hiện về tham vọng.

Chính quyền Liên minh châu Âu (EU) đã sớm hành động để giải tỏa các lo ngại này khi tìm cách hạn chế sự hiện diện của Trung Quốc trên “sân nhà”, kìm tỏa ảnh hưởng của nước này. Năm ngoái, EU đã mở cuộc điều tra nhằm vào một dự án đường sắt cao tốc kết nối thủ đô Belgrade (Serbia) và thủ đô Budapest (Hungary) với sự hợp tác đầu tư cấp vốn vay từ Trung Quốc. Dự án sẽ giúp nước này mở rộng sáng kiến “Vành đai, con đường” vào trung tâm châu Âu. Tuy nhiên theo các quan chức châu Âu, dự án vi phạm các quy định về đấu thầu của EU.

Hồi tháng 4 năm nay, 27 trong số 28 đại sứ châu Âu ở Bắc Kinh ký một văn bản chỉ trích sáng kiến “Vành đai, con đường” là ngăn cản tự do thương mại và quá ưu ái các công ty Trung Quốc. Nỗi lo về sự bành trướng của các công ty Trung Quốc càng tăng lên sau khi các công ty Trung Quốc liên tiếp thâu tóm các công ty quan trọng của Đức, chẳng hạn hãng sản xuất đồ gia dụng điện tử Midea (Trung Quốc) thâu tóm hãng sản xuất robot Kuka (Đức) với giá 4,5 tỉ euro vào năm 2016. EU lo sợ nguy cơ các công ty Trung Quốc có thể ăn cắp các bí quyết sản xuất của các công ty châu Âu, giải thể các nhà máy của họ và di dời dây chuyển sản xuất đến Trung Quốc.

Để ứng phó với sự xâm nhập của Trung Quốc vào thị trường châu Âu, các nhà chính trị hàng đầu khu vực bao gồm Thủ tướng Đức Angela Merkel, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Theresa May và Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte đã thực hiện các chuyến thăm chính thức đến Trung Quốc trong nửa đầu năm 2018 để trao đổi với các lãnh đạo về sáng kiến “Vành đai, con đường” ở châu Âu.

Những nỗ lực đẩy lùi ảnh hưởng của Trung Quốc

Hồi tháng 10, EU chính thức công bố chiến lược kết nối Á - Âu nhằm nâng cao kết nối giữa hai khu vực nhưng vẫn chú trọng tuân thủ các chuẩn mực xã hội và môi trường, bảo đảm không để các nước tham gia chiến lược này phải gánh những khoản nợ mà họ không trả nổi. Nói cách khác, chiến lược kết nối Á - Âu sẽ “đối trọng” với sáng kiến "Vành đai, con đường".

EU không muốn bất kỳ thành viên nào phải lâm vào tình cảnh giống như Sri Lanka vào cuối năm 2017 khi chính phủ nước này buộc phải bàn giao cảng biển quan trọng Hambantota cho một công ty Trung Quốc thuê trong 99 năm để cấn trừ khoản nợ không trả nổi. EU đang lo lắng khi chứng kiến nước này ồ ạt thâu tóm các cảng biển bao gồm các cảng biển ở Hy Lạp, Bỉ và Hà Lan.

Tương tự, Mỹ cũng đang nỗ lực đẩy lùi sáng kiến “Vành đai, con đường” và chỉ trích mạnh mẽ sáng kiến trong thời gian gần đây. Chỉ mới hồi tháng trước, tại hội nghị cấp cao của Diễn đàn Hợp tác châu Á - Thái Bình Dương ở Papua New Guinea, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence đã công kích sáng kiến này khi nói rằng Mỹ sẽ không cung cấp cho các đối tác “một vành đai bị giới hạn hay con đường một chiều”.

Mỹ cũng phát động một chương trình hỗ trợ phát triển hạ tầng ở các nước đang phát triển để cạnh tranh với sáng kiến “Vành đai, con đường”. Hồi tháng 10, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký thông qua Đạo luật sử dụng hiệu quả hơn các khoản đầu tư phát triển (BUILD) nhằm thiết lập một cơ quan có tên gọi Công ty tài chính phát triển quốc tế Mỹ (IDFC).

Đạo luật BUILD phân bổ 60 tỉ đô la cho IDFC để phục vụ các hoạt động cho vay phát triển khắp thế giới. IDFC sẽ cung cấp các khoản vay, bảo lãnh vay vốn và bảo hiểm rủi ro chính trị cho các công ty tư nhân Mỹ tham gia đầu tư các dự án hạ tầng ở các nước đang phát triển thuộc khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Con số 60 tỉ đô la kém xa khoản đầu tư khổng lồ mà Trung Quốc đã rót cho sáng kiến “Vành đai, con đường” đến thời điểm này nhưng sẽ là chất xúc tác để khuyến khích các nước khác hợp tác với Mỹ thay vì Trung Quốc.

Ấn Độ cũng đang vạch ra các chiến lược để ngăn chặn sự phát triển của sáng kiến “Vành đai, con đường”. Hành lang tăng trưởng kinh tế Á - Phi là một khung hợp tác do Ấn Độ và Nhật Bản dẫn đầu để đẩy lùi sức ảnh hưởng của Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương và châu Phi. Trong khi đó, gần đây, chính phủ Pakistan tìm cách thay đổi một số điều khoản trong dự án Hành lang kinh tế Trung Quốc - Pakistan, một điểm nhấn quan trọng trong sáng kiến “Vành đai, con đường”. Tân Thủ tướng Pakistan Imran Khan đã bày tỏ ý định tìm kiếm các đối tác khác ngoài Trung Quốc để hỗ trợ Pakistan phát triển không chỉ hạ tầng mà còn các lĩnh vực khác như nông nghiệp.

Tuy nhiên, không phải tất cả các nước đều nghi ngại sáng kiến “Vành đai, con đường”. Nhật Bản từng chỉ trích mạnh mẽ sáng kiến này nhưng gần đây nước này đã dịu giọng và thậm chí dường như sẵn sàng tham gia sáng kiến.

Xu hướng chung trong năm qua đã rõ ràng, từ Mỹ cho đến châu Âu, sáng kiến “Vành đai, con đường” đã mất sức hút và bị công kích như “bẫy nợ” phục vụ các lợi ích Trung Quốc.

Andreea Brinza, Phó Chủ tịch Viện Nghiên cứu châu Á - Thái Bình Dương của Romania cho rằng sáng kiến “Vành đai, con đường” giờ đây được cảm nhận như mối đe dọa, chứ không phải cơ hội thúc đẩy tăng trưởng với các nước tham gia.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web www.thesaigontimes.vn. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.