Mobile

Bán buồn mua vui
Thứ Tư,  2/1/2019, 13:37 
Thanh Thảo

Bán buồn mua vui

Thanh Thảo

(TBKTSG) - Anh như chàng đánh cá trong ca dao
biết bán nỗi buồn mua lấy niềm vui
khi cả hai đều vô giá

Tự nhiên mình buồn, rồi tự nhiên mình lại “bán buồn mua vui”. Vậy nỗi buồn mình bán cho ai? Ai khờ dại tới mức bỏ tiền ra mua nỗi buồn của mình? Mua để làm gì? Trả bằng tiền mặt, tiền ngân hàng hay tiền ảo bitcoin? Trả ngay hay trả góp?

Cứ cho là mình “bán buồn” được tiền đi, thì mình mua vui thế nào? Dĩ nhiên, mua vui bao giờ cũng dễ hơn bán buồn, nhưng mua vui không khéo, lại buồn thêm.

Một người nói: anh khéo lo, có cung ắt có cầu, buồn vui là câu chuyện của đời người, đã làm người thì không ai thoát được, không chấp nhận nó vẫn tới, nhiều khi muốn xua đuổi nó cũng không được. Có thể coi đây cũng là một sự bất toàn mà một định lý toán học nổi tiếng đã chứng minh?

Bán buồn mua vui là một câu chuyện không thể xác định, bởi ngay từ khởi điểm, buồn hay vui cũng đều không thể xác định. Khi vui anh phải bán buồn mua vui (ca dao), nhưng làm sao biết khi nào anh vui, còn khi anh buồn thì làm sao biết khi nào anh muốn “bán buồn”, còn khi nào thì anh muốn giữ nỗi buồn ấy lại cho mình? Những khoảng bất định chính là một đặc chất của thơ, nó nhiều như lời chữ, và cũng bất định như chính lời chữ. Tôi nhớ GS. Nguyễn Hoàng Phương - một nhà vật lý tiên phong ở Việt Nam đã nêu ra thuyết tập mờ kết hợp với Kinh Dịch, tiến trình của lý thuyết này, dù tác giả không nói rõ ra, nhưng nó dẫn tới đức tin, dẫn tới những khoảng-rỗng-chứa-đầy-bí-ẩn. Tôi không phải nhà toán học, không phải nhà vật lý, nhưng tôi cảm nhận theo kiểu một con người bình thường, nếu thêm một chút xíu, thì của một nhà thơ cảm nhận.

Từ lâu rồi tôi đã rất ấn tượng với đầu đề một trường ca nổi tiếng của nhà thơ Nga xô viết Vasili Tvardovsky “Ngoài xa, còn xa nữa” (Za Daliu, Dali), chữ Dal (Xa) có dấu mềm trong tiếng Nga mang một hơi thở nhẹ nào đó. Thở dài chăng? Hay thở nhẹ vì cố ghìm hơi trong chờ đợi? Vì “ngoài xa” vẫn còn một cái gì đó, xa lắc, cái ấy đơn giản, là “còn xa nữa”, nên đừng bao giờ nguôi hy vọng. Những khoảng rỗng trong thơ bao giờ cũng là cơ hội cho nhà thơ viết được những đoạn thơ mờ, những đoạn thơ không xác định. Người ta gọi đĩa bay là “vật thể bay không xác định”, gọi tắt là UFO. Nhưng ngoài cái UFO ấy, còn cái gì nữa? Vẫn là không xác định. Vậy thì sự không xác định đã được xác định, nó cũng là một thực thể không xác định (Unidentified flying object). Những nhà thơ thường nghĩ mông lung. Nhưng bên ngoài cái mông lung ấy vẫn còn vô vàn mông lung nữa. Vì thế, đừng vội xác định một điều gì.

Một con người cũng như vậy. Nhiều khi, bên ngoài cái ta biết về họ, còn nhiều cái ta chưa biết nữa. Tôi nhớ nhà thơ Đặng Đình Hưng. Nếu không bị khổ lụy bao nhiêu năm trời, có lẽ chúng ta chỉ có một Đặng Đình Hưng trưởng đoàn văn công, rồi lên quản lý văn nghệ chẳng hạn, cùng lắm thì thêm cái nhạc sĩ. Nhưng tai họa đã khiến Đặng Đình Hưng bật sáng năng lượng thi sĩ. Mà thi sĩ thứ xịn, thi sĩ cách tân, thi sĩ đi lại dễ dàng giữa hai bờ thực-ảo, thi sĩ tụng ca về thân phận bi thảm của con người. Tụng ca bi thảm ư? Đúng như thế.

Có phải Đặng Đình Hưng đã “bán buồn mua vui”? Dù cái buồn ấy vô cùng khắc nghiệt, rất khó bán, rất kén người mua, nhưng rồi, vẫn có người mua. Những người đọc thơ Đặng Đình Hưng chính là những người đã mua nỗi buồn sắt đá của ông. Họ mua để thân phận làm người được chia sẻ. Họ mua để chính họ vơi đi những nhọc nhằn của kiếp người. Đó là giao thoa giữa bán và mua, giữa buồn và buồn hơn, giữa vui mới nhú và vui đã lá vàng.

Hôm nay trời nhẹ lên cao
Tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn
(Xuân Diệu)

Đó là nỗi buồn không xác định, nhưng nó hiện hữu. Xuân Diệu không có ý định bán nỗi buồn này, nhưng mong tìm đến những sự chia sẻ. Có thể coi đó là “nỗi buồn trạng thái” chăng? Nhưng phía sau trạng thái đó còn những trạng thái khác, cũng “không xác định” như vậy.

Đúng là “ngoài xa, còn xa nữa”. 

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

Bán buồn mua vui

Thanh Thảo
Thứ Tư,  2/1/2019, 13:37 

Bán buồn mua vui

Thanh Thảo

(TBKTSG) - Anh như chàng đánh cá trong ca dao
biết bán nỗi buồn mua lấy niềm vui
khi cả hai đều vô giá

Tự nhiên mình buồn, rồi tự nhiên mình lại “bán buồn mua vui”. Vậy nỗi buồn mình bán cho ai? Ai khờ dại tới mức bỏ tiền ra mua nỗi buồn của mình? Mua để làm gì? Trả bằng tiền mặt, tiền ngân hàng hay tiền ảo bitcoin? Trả ngay hay trả góp?

Cứ cho là mình “bán buồn” được tiền đi, thì mình mua vui thế nào? Dĩ nhiên, mua vui bao giờ cũng dễ hơn bán buồn, nhưng mua vui không khéo, lại buồn thêm.

Một người nói: anh khéo lo, có cung ắt có cầu, buồn vui là câu chuyện của đời người, đã làm người thì không ai thoát được, không chấp nhận nó vẫn tới, nhiều khi muốn xua đuổi nó cũng không được. Có thể coi đây cũng là một sự bất toàn mà một định lý toán học nổi tiếng đã chứng minh?

Bán buồn mua vui là một câu chuyện không thể xác định, bởi ngay từ khởi điểm, buồn hay vui cũng đều không thể xác định. Khi vui anh phải bán buồn mua vui (ca dao), nhưng làm sao biết khi nào anh vui, còn khi anh buồn thì làm sao biết khi nào anh muốn “bán buồn”, còn khi nào thì anh muốn giữ nỗi buồn ấy lại cho mình? Những khoảng bất định chính là một đặc chất của thơ, nó nhiều như lời chữ, và cũng bất định như chính lời chữ. Tôi nhớ GS. Nguyễn Hoàng Phương - một nhà vật lý tiên phong ở Việt Nam đã nêu ra thuyết tập mờ kết hợp với Kinh Dịch, tiến trình của lý thuyết này, dù tác giả không nói rõ ra, nhưng nó dẫn tới đức tin, dẫn tới những khoảng-rỗng-chứa-đầy-bí-ẩn. Tôi không phải nhà toán học, không phải nhà vật lý, nhưng tôi cảm nhận theo kiểu một con người bình thường, nếu thêm một chút xíu, thì của một nhà thơ cảm nhận.

Từ lâu rồi tôi đã rất ấn tượng với đầu đề một trường ca nổi tiếng của nhà thơ Nga xô viết Vasili Tvardovsky “Ngoài xa, còn xa nữa” (Za Daliu, Dali), chữ Dal (Xa) có dấu mềm trong tiếng Nga mang một hơi thở nhẹ nào đó. Thở dài chăng? Hay thở nhẹ vì cố ghìm hơi trong chờ đợi? Vì “ngoài xa” vẫn còn một cái gì đó, xa lắc, cái ấy đơn giản, là “còn xa nữa”, nên đừng bao giờ nguôi hy vọng. Những khoảng rỗng trong thơ bao giờ cũng là cơ hội cho nhà thơ viết được những đoạn thơ mờ, những đoạn thơ không xác định. Người ta gọi đĩa bay là “vật thể bay không xác định”, gọi tắt là UFO. Nhưng ngoài cái UFO ấy, còn cái gì nữa? Vẫn là không xác định. Vậy thì sự không xác định đã được xác định, nó cũng là một thực thể không xác định (Unidentified flying object). Những nhà thơ thường nghĩ mông lung. Nhưng bên ngoài cái mông lung ấy vẫn còn vô vàn mông lung nữa. Vì thế, đừng vội xác định một điều gì.

Một con người cũng như vậy. Nhiều khi, bên ngoài cái ta biết về họ, còn nhiều cái ta chưa biết nữa. Tôi nhớ nhà thơ Đặng Đình Hưng. Nếu không bị khổ lụy bao nhiêu năm trời, có lẽ chúng ta chỉ có một Đặng Đình Hưng trưởng đoàn văn công, rồi lên quản lý văn nghệ chẳng hạn, cùng lắm thì thêm cái nhạc sĩ. Nhưng tai họa đã khiến Đặng Đình Hưng bật sáng năng lượng thi sĩ. Mà thi sĩ thứ xịn, thi sĩ cách tân, thi sĩ đi lại dễ dàng giữa hai bờ thực-ảo, thi sĩ tụng ca về thân phận bi thảm của con người. Tụng ca bi thảm ư? Đúng như thế.

Có phải Đặng Đình Hưng đã “bán buồn mua vui”? Dù cái buồn ấy vô cùng khắc nghiệt, rất khó bán, rất kén người mua, nhưng rồi, vẫn có người mua. Những người đọc thơ Đặng Đình Hưng chính là những người đã mua nỗi buồn sắt đá của ông. Họ mua để thân phận làm người được chia sẻ. Họ mua để chính họ vơi đi những nhọc nhằn của kiếp người. Đó là giao thoa giữa bán và mua, giữa buồn và buồn hơn, giữa vui mới nhú và vui đã lá vàng.

Hôm nay trời nhẹ lên cao
Tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn
(Xuân Diệu)

Đó là nỗi buồn không xác định, nhưng nó hiện hữu. Xuân Diệu không có ý định bán nỗi buồn này, nhưng mong tìm đến những sự chia sẻ. Có thể coi đó là “nỗi buồn trạng thái” chăng? Nhưng phía sau trạng thái đó còn những trạng thái khác, cũng “không xác định” như vậy.

Đúng là “ngoài xa, còn xa nữa”. 

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.