Mobile

Đầu tư ra nước ngoài: Rủi ro mang tên “trách nhiệm xã hội”
Thứ Hai,  21/1/2019, 14:17 
Ngọc Lan

Đầu tư ra nước ngoài: Rủi ro mang tên “trách nhiệm xã hội”

Ngọc Lan

(TBKTSG) - Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trước kia vốn chỉ là các chương trình, hành động đóng góp tự nguyện của doanh nghiệp với cộng đồng. Nay trách nhiệm này đã trở thành một nghĩa vụ bắt buộc, nếu không doanh nghiệp sẽ trả giá khi đầu tư, nhất là khi đầu tư ra nước ngoài.

Hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam ra nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và khai khoáng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, nhất là những rủi ro liên quan đến môi trường và xã hội nước sở tại nếu sử dụng quỹ đất, lực lượng lao động lớn. Ảnh: Thành Hoa

Cả tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) và tập đoàn Cao su Việt Nam (VRG) hẳn còn nhớ báo cáo có tên “Rubber Barons” (Những ông trùm cao su) chấn động hồi tháng 5-2013, được công bố bởi Global Witness - một tổ chức phi chính phủ tại Anh (mà ngân sách hoạt động do nhiều cơ quan ở Anh, Thụy Điển, Na Uy, Hà Lan và Ireland đóng góp). “Rubber Barons” cáo buộc hai doanh nghiệp rất lớn này chiếm đoạt đất đai, khai thác gỗ bất hợp pháp và hủy hoại sinh kế của người dân địa phương cũng như môi trường tại Campuchia và Lào.

Ban đầu HAGL phản ứng dữ dội về bản báo cáo này nhưng những tác động của nó đến tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp ở trong và ngoài nước là rất lớn. Bởi lẽ, báo cáo cáo buộc luôn cả Công ty Tài chính IFC (thuộc Ngân hàng Thế giới), nơi luôn hướng đến các mục tiêu xóa đói giảm nghèo và phát triển bền vững, cùng với Deutsche Bank, đã tài trợ vốn cho các dự án của HAGL thông qua các quỹ đầu tư hay mua cổ phiếu.

Báo cáo giảm thiểu rủi ro về môi trường - xã hội cho doanh nghiệp Việt Nam khi đầu tư ra nước ngoài công bố tuần trước, do Oxfam - Pan Nature và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện, có nhắc lại chuyện hồi tháng 2-2014, cộng đồng địa phương ở 17 làng thuộc tỉnh Ratanakiri (Campuchia) đã nộp đơn khiếu nại tới CAO - một tổ chức độc lập của IFC và cơ quan bảo lãnh đầu tư địa phương nhằm phản hồi các khiếu nại của cộng đồng bị ảnh hưởng bởi dự án. Khiếu nại nêu ra hàng loạt lo ngại về môi trường và xã hội đối với hoạt động của HAGL tại Campuchia, bao gồm các tác động đến nguồn nước và tài nguyên, cá, mặt đất, thiếu bồi thường, thiếu công bố thông tin và tham vấn dân địa phương, đe dọa văn hóa bản địa... Khiếu nại này được sự hỗ trợ của năm tổ chức phi chính phủ khác (NGO) tại Campuchia. Các khiếu nại tác động rất mạnh đến việc tài trợ vốn của quỹ đầu tư VEIL (thuộc Dragon Capital) vào HAGL khiến quỹ này phải rút vốn khỏi doanh nghiệp.

Điều đó cho thấy, hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam ra nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và khai khoáng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, nhất là những rủi ro liên quan đến môi trường và xã hội nước sở tại nếu sử dụng quỹ đất, lực lượng lao động lớn. Các rủi ro này nếu không được tiên lượng trong quá trình chuẩn bị đầu tư thì có thể gây khủng hoảng rất lớn đến “đầu vào” của dự án, mà các hành động rút vốn của các tổ chức tín dụng, đầu tư là một ví dụ.

Bà Nguyễn Thị Hải (Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Cao su Đắk Lắk) nói với các chuyên gia ở Pan Nature, Oxfam và VCCI trong một hội thảo tuần trước rằng khi đầu tư vào các dự án tại Lào, công ty chưa đánh giá hết những vấn đề liên quan đến phát triển bền vững và những tập tục của người dân bản địa nên gặp rất nhiều rắc rối và rủi ro không lường trước.

Không có một báo cáo chính thức nào của VRG phản hồi những cáo buộc của Global Witness như HAGL, nhưng trên trang web chính thức của mình(*), vào tháng 7-2014, VRG khẳng định đã thực hiện các đợt tham vấn cộng đồng tại các dự án phát triển cao su ở Campuchia và Lào, xây dựng kênh thông tin mở, minh bạch giữa các đơn vị và cộng đồng dân cư tại dự án, giải quyết vướng mắc từ hai phía qua “Quy chế tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về các vấn đề liên quan đến dự án phát triển cao su của VRG tại Campuchia và Lào”. Đặc biệt, VRG nhấn mạnh luôn sẵn sàng hợp tác với các tổ chức, nhất là các tổ chức NGO, nhằm thực hiện việc giảm thiểu rủi ro về xã hội và môi trường tại các dự án đầu tư ra nước ngoài để hướng tới phát triển bền vững. Từ năm 2015, VRG đã ngừng các chương trình phát triển cao su tại nước ngoài, xây dựng các công trình phúc lợi phục vụ cộng đồng dân cư bằng cách dành một khoản ngân sách đáng kể để thực hiện.

Nguồn tin của TBKTSG cho biết, tác động của bản báo cáo “Rubber Barrons” đến đầu ra hàng hóa của VRG sau thời điểm nó được công bố là rất lớn. Các kênh xuất khẩu cao su đi nước ngoài hầu như tê liệt, ngoại trừ thị trường Trung Quốc. Điều đó khiến VRG buộc phải thay đổi cách tiếp cận dự án và thực hiện các hành động xuyên suốt quá trình đầu tư dự án tại nước ngoài với một trách nhiệm xã hội cao hơn và điều này là bắt buộc.

Những ví dụ về sự trả giá của HAGL và VRG tại nước ngoài khiến cho nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài, nhất là các doanh nghiệp đầu tư sang Campuchia, Lào ngày một thay đổi, cho dù “Chính phủ chưa tự do hóa dòng vốn đầu tư ra ngoài” như thừa nhận của ông Vũ Văn Chung, Phó cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư). Hành lang pháp lý hiện cũng chưa có những quy định rõ về trách nhiệm doanh nghiệp đảm bảo phát triển bền vững với các dự án ở nước ngoài. Nhưng muốn phát triển dự án, đem lại hiệu quả kinh tế, doanh nghiệp không thể đi ngược lại dòng chảy đó.

Và đó cũng là lý do mà chương trình “Hướng dẫn tự nguyện: giảm thiểu rủi ro về môi trường - xã hội cho doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài trong lĩnh vực nông nghiệp tại tiểu vùng sông Mêkông” lần đầu tiên do Oxfarm, Pan Nature và VCCI tổ chức được tám doanh nghiệp/tổ chức lớn như GEMADEPT, VRG, Công ty cổ phần Nông nghiệp quốc tế HAGL và Hiệp hội Cao su Việt Nam, Hội Phát triển hợp tác kinh tế Việt Nam - Lào - Campuchia tiên phong và tình nguyện tham gia. Hướng dẫn nhằm cung cấp thông tin về quy trình đầu tư ra nước ngoài với những bước cụ thể kèm theo những cảnh báo rủi ro về môi trường - xã hội tiềm ẩn. Hay nói khác đi là các hoạt động kết nối, cung cấp thông tin và minh bạch quá trình đầu tư sẽ tác động tốt hơn đến hiệu quả dự án của doanh nghiệp, giúp giám sát dự án bền vững hơn.

“Phát triển bền vững là con đường tất yếu”, bà Trần Thúy Hoa, Trưởng ban Tư vấn phát triển cao su (Hiệp hội Cao su Việt Nam) nói sau nhiều năm đúc kết kinh nghiệm đầu tư và thậm chí phải trả giá cho các dự án ở nước ngoài. Bà nói, bây giờ các doanh nghiệp sẵn sàng cởi mở hợp tác với các tổ chức NGO nhiều hơn để chia sẻ kinh nghiệm và giám sát hạn chế. “Chúng tôi chấp nhận những chuẩn mực cao hơn”, bà Hoa khẳng định như một cam kết.n

(*) https://vnrubbergroup.com/tin-tuc/VRG-phat-trien-cao-su-tai-Lao-va-Campuchia-Co-trach-nhiem-xa-hoi-huong

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC
Chủ Nhật,  17/2/2019, 07:18 
Đặt báo in

Đầu tư ra nước ngoài: Rủi ro mang tên “trách nhiệm xã hội”

Ngọc Lan
Thứ Hai,  21/1/2019, 14:17 

Đầu tư ra nước ngoài: Rủi ro mang tên “trách nhiệm xã hội”

Ngọc Lan

(TBKTSG) - Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trước kia vốn chỉ là các chương trình, hành động đóng góp tự nguyện của doanh nghiệp với cộng đồng. Nay trách nhiệm này đã trở thành một nghĩa vụ bắt buộc, nếu không doanh nghiệp sẽ trả giá khi đầu tư, nhất là khi đầu tư ra nước ngoài.

Hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam ra nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và khai khoáng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, nhất là những rủi ro liên quan đến môi trường và xã hội nước sở tại nếu sử dụng quỹ đất, lực lượng lao động lớn. Ảnh: Thành Hoa

Cả tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) và tập đoàn Cao su Việt Nam (VRG) hẳn còn nhớ báo cáo có tên “Rubber Barons” (Những ông trùm cao su) chấn động hồi tháng 5-2013, được công bố bởi Global Witness - một tổ chức phi chính phủ tại Anh (mà ngân sách hoạt động do nhiều cơ quan ở Anh, Thụy Điển, Na Uy, Hà Lan và Ireland đóng góp). “Rubber Barons” cáo buộc hai doanh nghiệp rất lớn này chiếm đoạt đất đai, khai thác gỗ bất hợp pháp và hủy hoại sinh kế của người dân địa phương cũng như môi trường tại Campuchia và Lào.

Ban đầu HAGL phản ứng dữ dội về bản báo cáo này nhưng những tác động của nó đến tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp ở trong và ngoài nước là rất lớn. Bởi lẽ, báo cáo cáo buộc luôn cả Công ty Tài chính IFC (thuộc Ngân hàng Thế giới), nơi luôn hướng đến các mục tiêu xóa đói giảm nghèo và phát triển bền vững, cùng với Deutsche Bank, đã tài trợ vốn cho các dự án của HAGL thông qua các quỹ đầu tư hay mua cổ phiếu.

Báo cáo giảm thiểu rủi ro về môi trường - xã hội cho doanh nghiệp Việt Nam khi đầu tư ra nước ngoài công bố tuần trước, do Oxfam - Pan Nature và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện, có nhắc lại chuyện hồi tháng 2-2014, cộng đồng địa phương ở 17 làng thuộc tỉnh Ratanakiri (Campuchia) đã nộp đơn khiếu nại tới CAO - một tổ chức độc lập của IFC và cơ quan bảo lãnh đầu tư địa phương nhằm phản hồi các khiếu nại của cộng đồng bị ảnh hưởng bởi dự án. Khiếu nại nêu ra hàng loạt lo ngại về môi trường và xã hội đối với hoạt động của HAGL tại Campuchia, bao gồm các tác động đến nguồn nước và tài nguyên, cá, mặt đất, thiếu bồi thường, thiếu công bố thông tin và tham vấn dân địa phương, đe dọa văn hóa bản địa... Khiếu nại này được sự hỗ trợ của năm tổ chức phi chính phủ khác (NGO) tại Campuchia. Các khiếu nại tác động rất mạnh đến việc tài trợ vốn của quỹ đầu tư VEIL (thuộc Dragon Capital) vào HAGL khiến quỹ này phải rút vốn khỏi doanh nghiệp.

Điều đó cho thấy, hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam ra nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và khai khoáng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, nhất là những rủi ro liên quan đến môi trường và xã hội nước sở tại nếu sử dụng quỹ đất, lực lượng lao động lớn. Các rủi ro này nếu không được tiên lượng trong quá trình chuẩn bị đầu tư thì có thể gây khủng hoảng rất lớn đến “đầu vào” của dự án, mà các hành động rút vốn của các tổ chức tín dụng, đầu tư là một ví dụ.

Bà Nguyễn Thị Hải (Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Cao su Đắk Lắk) nói với các chuyên gia ở Pan Nature, Oxfam và VCCI trong một hội thảo tuần trước rằng khi đầu tư vào các dự án tại Lào, công ty chưa đánh giá hết những vấn đề liên quan đến phát triển bền vững và những tập tục của người dân bản địa nên gặp rất nhiều rắc rối và rủi ro không lường trước.

Không có một báo cáo chính thức nào của VRG phản hồi những cáo buộc của Global Witness như HAGL, nhưng trên trang web chính thức của mình(*), vào tháng 7-2014, VRG khẳng định đã thực hiện các đợt tham vấn cộng đồng tại các dự án phát triển cao su ở Campuchia và Lào, xây dựng kênh thông tin mở, minh bạch giữa các đơn vị và cộng đồng dân cư tại dự án, giải quyết vướng mắc từ hai phía qua “Quy chế tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về các vấn đề liên quan đến dự án phát triển cao su của VRG tại Campuchia và Lào”. Đặc biệt, VRG nhấn mạnh luôn sẵn sàng hợp tác với các tổ chức, nhất là các tổ chức NGO, nhằm thực hiện việc giảm thiểu rủi ro về xã hội và môi trường tại các dự án đầu tư ra nước ngoài để hướng tới phát triển bền vững. Từ năm 2015, VRG đã ngừng các chương trình phát triển cao su tại nước ngoài, xây dựng các công trình phúc lợi phục vụ cộng đồng dân cư bằng cách dành một khoản ngân sách đáng kể để thực hiện.

Nguồn tin của TBKTSG cho biết, tác động của bản báo cáo “Rubber Barrons” đến đầu ra hàng hóa của VRG sau thời điểm nó được công bố là rất lớn. Các kênh xuất khẩu cao su đi nước ngoài hầu như tê liệt, ngoại trừ thị trường Trung Quốc. Điều đó khiến VRG buộc phải thay đổi cách tiếp cận dự án và thực hiện các hành động xuyên suốt quá trình đầu tư dự án tại nước ngoài với một trách nhiệm xã hội cao hơn và điều này là bắt buộc.

Những ví dụ về sự trả giá của HAGL và VRG tại nước ngoài khiến cho nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài, nhất là các doanh nghiệp đầu tư sang Campuchia, Lào ngày một thay đổi, cho dù “Chính phủ chưa tự do hóa dòng vốn đầu tư ra ngoài” như thừa nhận của ông Vũ Văn Chung, Phó cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư). Hành lang pháp lý hiện cũng chưa có những quy định rõ về trách nhiệm doanh nghiệp đảm bảo phát triển bền vững với các dự án ở nước ngoài. Nhưng muốn phát triển dự án, đem lại hiệu quả kinh tế, doanh nghiệp không thể đi ngược lại dòng chảy đó.

Và đó cũng là lý do mà chương trình “Hướng dẫn tự nguyện: giảm thiểu rủi ro về môi trường - xã hội cho doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài trong lĩnh vực nông nghiệp tại tiểu vùng sông Mêkông” lần đầu tiên do Oxfarm, Pan Nature và VCCI tổ chức được tám doanh nghiệp/tổ chức lớn như GEMADEPT, VRG, Công ty cổ phần Nông nghiệp quốc tế HAGL và Hiệp hội Cao su Việt Nam, Hội Phát triển hợp tác kinh tế Việt Nam - Lào - Campuchia tiên phong và tình nguyện tham gia. Hướng dẫn nhằm cung cấp thông tin về quy trình đầu tư ra nước ngoài với những bước cụ thể kèm theo những cảnh báo rủi ro về môi trường - xã hội tiềm ẩn. Hay nói khác đi là các hoạt động kết nối, cung cấp thông tin và minh bạch quá trình đầu tư sẽ tác động tốt hơn đến hiệu quả dự án của doanh nghiệp, giúp giám sát dự án bền vững hơn.

“Phát triển bền vững là con đường tất yếu”, bà Trần Thúy Hoa, Trưởng ban Tư vấn phát triển cao su (Hiệp hội Cao su Việt Nam) nói sau nhiều năm đúc kết kinh nghiệm đầu tư và thậm chí phải trả giá cho các dự án ở nước ngoài. Bà nói, bây giờ các doanh nghiệp sẵn sàng cởi mở hợp tác với các tổ chức NGO nhiều hơn để chia sẻ kinh nghiệm và giám sát hạn chế. “Chúng tôi chấp nhận những chuẩn mực cao hơn”, bà Hoa khẳng định như một cam kết.n

(*) https://vnrubbergroup.com/tin-tuc/VRG-phat-trien-cao-su-tai-Lao-va-Campuchia-Co-trach-nhiem-xa-hoi-huong

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI - DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
CHUYỂN ĐỘNG CÔNG THƯƠNG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
KHUYẾN MÃI
WEB GIÁ RẺ
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
GHI NHẬN
BẠN ĐỌC VIẾT
BLOG
VIỆC GÌ? Ở ĐÂU?
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
QUẢN TRỊ SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
MỘT VÒNG DOANH NGHIỆP
DỮ LIỆU DOANH NGHIỆP
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
QUY HOẠCH - HẠ TẦNG
DỰ ÁN
GÓC TƯ VẤN
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH - BÌNH LUẬN
THỊ TRƯỜNG - DOANH NGHIỆP
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Điện thoại: (8428) 3829 5936; Fax: (8428) 3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web www.thesaigontimes.vn. Không được sử dụng lại nội dung trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.