Mobile

Đau đầu rác tái chế
Thứ Sáu,  1/2/2019, 15:13 
Lê Hữu Huy (*)

Đau đầu rác tái chế

Lê Hữu Huy (*)

(TBKTSG) - Quyết định cấm nhập khẩu rác thải tái chế của Trung Quốc có hiệu lực từ cuối năm 2017 đã gây không ít khó khăn cho các nhà quản lý môi trường Singapore, một thị quốc có khối lượng rác thải nhựa cao nhất nhì thế giới. Không còn sự lựa chọn nào khác, Chính phủ Singapore đã giao cho hai doanh nghiệp tư nhân trong nước là V1 Recycle và Impetus Conceptus phụ trách việc xử lý và tái chế rác thải nhựa. Do chi phí đất đai và nhân công quá cao ở Singapore, hai công ty này phải vận chuyển rác thải nhựa tái chế của họ đến xử lý tại một cơ sở ở Ulu Tiram, một vùng ngoại ô của thành phố Johor Baru cách đảo Sư tử chỉ có một cây cầu.

Tại Việt Nam, nhận thức về rác thải điện tử và các hoạt động thu gom đã được tiến hành qua chương trình Việt Nam Tái chế và sự ủng hộ của nhiều đơn vị giáo dục và cộng đồng.

Nhưng một trong những công đoạn tốn kém nhất trong quy trình xử lý là việc phân loại rác bởi một nửa số rác thải nhựa được doanh nghiệp này thu gom không còn tái chế được nữa vì bị nhiễm bẩn.

Từ chuyện phân loại rác

Quy trình xử lý và tái chế rác thải nhựa của hai doanh nghiệp đặc biệt này đã được phóng viên Jason Quah của nhật báo miễn phí Today tìm hiểu, ghi nhận và chia sẻ với độc giả như là cách để nhắc nhở người dân Singapore nên quan tâm hơn nữa đến việc phân loại rác tái chế (1). Thật vậy, theo một khảo sát mới đây của Hội đồng Môi trường Singapore, hàng năm cư dân đảo Sư tử sử dụng và vứt đi ít nhất 1,76 tỉ túi nhựa trong siêu thị, chai nhựa và đồ trang trí bằng nhựa. Trong khi đó, có đến 70% số người được hỏi cho biết họ không hiểu rõ về những loại nhựa có thể tái chế, dẫn đến nhiều loại nhựa bị loại bỏ như chất thải thông thường thay vì được tái chế.

Theo tiết lộ của Giám đốc Công ty Impetus Conceptus, ông Thomas Wong, hàng tháng công ty phải xử lý từ 600-700 tấn chất thải nhựa. Theo quy trình xử lý, chất thải nhựa được nghiền thành dạng hạt hoặc mảnh để chế biến và thao tác cho công đoạn kế tiếp dễ dàng hơn. Trong máy nghiền nhựa có một nam châm được lắp đặt để đảm bảo nhựa có thể tái chế không có tạp chất kim loại trước khi chuyển sang giai đoạn tiếp theo của quy trình tái chế. Sau khi được trộn và làm sạch, nhựa được nấu chảy ở nhiệt độ từ 190-300 độ C tùy loại. Nhựa nóng chảy được làm mát, và đẩy qua các khe hở mỏng để tạo ra các sợi dài có thể dễ dàng cắt thành các viên. Những viên nhựa tái chế này được sử dụng để sản xuất các sản phẩm nhựa mới.

Đối với dân kinh doanh, thách thức đồng nghĩa với cơ hội. Theo Giám đốc Wong, Singapore có thể nuôi tham vọng trở thành một trung tâm tái chế rác thải nhựa cho cả khu vực thay vì phải xuất khẩu chất thải ra nước ngoài như trước đây. Tuy nhiên, không thể quên rằng giải pháp “tự xử” rác thải tái chế chỉ là giải pháp tình thế và doanh nghiệp của ông Wong chỉ mới bắt đầu hoạt động do Singapore không được phép xuất sang Trung Quốc nữa.

Đến thách thức rác điện tử

Nhưng rác thải nhựa chỉ là phần nổi của tảng băng bởi giờ đây đảo Sư tử còn phải đương đầu với một thách thức lớn hơn là rác điện tử (e-waste). Theo ước tính của Cục Môi trường Quốc gia (NEA), một cơ quan tác nghiệp thuộc Bộ Môi trường và Nguồn nước, hàng năm Singapore thải ra trung bình 60.000 tấn e-waste (2). Tuy nhiên, con số ước tính của Đại học Liên hiệp quốc (UNU), một cơ sở nghiên cứu và giảng dạy sau đại học của Liên hiệp quốc có trụ sở chính đặt tại Nhật Bản, thì cao hơn nhiều. Trong một công trình nghiên cứu được công bố cách đây không lâu, UNU ước tính khối lượng e-waste của Singapore trong năm 2014 là 109.000 tấn - tính theo tỷ lệ đầu người thì mỗi cư dân đảo Sư tử đã thải ra 19,5 ki lô gam. Như vậy Singapore đã bước lên hạng nhì trong bảng phong thần những nước có e-waste cao nhất thế giới - chỉ sau Hồng Kông (21,7 ki lô gam) và hơn cả Nhật (17,2 ki lô gam), Hàn Quốc (15,9 ki lô gam) và Đài Loan (18,6 ki lô gam).

Theo đánh giá của nhiều nhà khoa học, tất cả các loại e-waste đều chứa một lượng nhỏ vật liệu nguy hiểm, từ kim loại nặng như chì tìm thấy trong ti vi và thủy ngân trong pin, đến chất chlorofluorocarbons và hydrochlorofluorocarbons làm suy giảm tầng ozone được tìm thấy trong tủ lạnh. Thế nhưng nhiều người dân Singapore chỉ đơn giản ném những vật dụng này xuống máng đổ rác trong các khu nhà chung cư do nhà nước xây (HDB) hay căn hộ tư nhân (private apartment). Những người hiểu biết hơn có thể để chúng riêng cạnh các thùng rác hay nhà chứa rác. Những vật phẩm này thường rơi vào tay dân mua bán phế liệu và những người nhặt rác, tuy nhiên những người này thiếu kỹ năng tái chế an toàn và vô tình có thể thải ra các hợp chất hóa học có hại cho sức khỏe của chính họ và môi trường.

Việc tiếp xúc lâu dài với các hợp chất này có thể ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh, thận, xương, cân bằng nội tiết tố và hệ thống sinh sản. Các hóa chất cũng không thể phân hủy sinh học và có thể tồn tại trong môi trường trong thời gian dài. Thế nhưng, trong một cuộc khảo sát mới đây với 1.600 người tiêu dùng, NEA đã phát hiện chỉ có 6% e-waste từ các hộ gia đình ở Singapore được gửi đi tái chế. Còn Recycler TES-AMM, một trong sáu công ty tái chế e-waste tại Singapore, thì cho biết doanh nghiệp này chỉ xử lý 5% trong số 60.000 tấn e-waste ước tính hàng năm.

Theo nhiều chuyên gia, e-waste đòi hỏi việc tái chế phải có trình độ chuyên môn cao hơn rác thải nhựa. Trong khi đó, tại Singapore không phải doanh nghiệp tái chế nào cũng có đầy đủ khả năng chuyên môn để xử lý hoàn toàn một sản phẩm, dẫn đến việc các vật liệu có giá trị trong e-waste sẽ bị đốt thành khói. E-waste chứa nhiều kim loại khác nhau như đồng, thép, nhôm và thậm chí vàng, cũng như nhựa và thủy tinh, có thể được thu hồi và sử dụng để sản xuất các sản phẩm mới. Theo phân tích của nhà nghiên cứu từ 14 sản phẩm điện tử phổ biến như điện thoại di động, ti vi và máy tính bảng, các doanh nghiệp tái chế có thể thu hồi số vật liệu trị giá 2,15 tỉ euro từ e-waste được tạo ra ở châu Âu. E-waste có thể là vấn nạn môi trường nhưng cũng là cơ hội vì các nhà tái chế cũng có thể kiếm được hàng triệu đô la nếu biết cách khai thác.

Cơ sở hạ tầng và giáo dục nhận thức cộng đồng

Trước những thách thức nói trên, Chính phủ Singapore đang xem xét đưa ra các quy định để đảm bảo rằng các sản phẩm mà người tiêu dùng vứt bỏ như tủ lạnh, máy giặt, ti vi, điện thoại di động sẽ được tái chế và sử dụng lại. Tuy nhiên, trước mắt hệ thống thu gom rác quốc gia phải tăng cường sự hiểu biết và nhận thức của người dân về rác thải nói chung trong đó có e-waste. Ngoài ra, việc tiếp nhận và xử lý e-waste sẽ có những đặc thù riêng khác với rác thải nhựa và từ trước đến nay Chính phủ Singapore cũng để mặc cho một lực lượng phi chính thức làm việc này - những doanh nghiệp kinh doanh mua bán phế liệu. Câu hỏi đặt ra là liệu Singapore có thể chuyển lực lượng này thành một khu vực kinh tế có kỹ năng và có tổ chức hơn không?

Theo ông Venkatesha Murthy, Giám đốc điều hành của Công ty Tư vấn e-waste Vans Chemistry, các công ty tái chế phải trả tiền để tái chế các thiết bị gia dụng lớn như máy giặt và tủ lạnh. Điều này có thể dẫn đến một vấn đề khác, đó là khối lượng e-waste phải làm sao có đủ để giúp ngành tái chế có hiệu quả kinh tế. Nếu thiếu tính quy mô, chi phí tái chế các mặt hàng, bao gồm chi phí vận chuyển và nhân công, không thể được bù đắp bằng tiền kiếm được từ việc bán các thành phần và vật liệu được chiết xuất. Như vậy, việc xây dựng một hệ thống thu gom quốc gia về e-waste là bước quan trọng mà Chính phủ Singapore phải tiến hành trước khi ban hành các quy định luật pháp có liên quan.

Điều thú vị ở một đất nước luật pháp nghiêm ngặt như Singapore thì việc phân loại rác thải nhựa cũng chưa trở thành quy định bắt buộc với người dân. Nhưng những thông tin, hướng dẫn về tái chế rác thải vẫn luôn được thường xuyên gửi đến người dân thông qua các tổ chức quần chúng và các hội đồng đô thị dưới sự lãnh đạo của các nghị sĩ là đảng viên đảng cầm quyền hay đảng đối lập được trúng cử qua kỳ bầu cử quốc hội. Các phong trào về môi trường nói chung và tái chế rác vẫn được thực hiện thường xuyên với sự hỗ trợ mạnh mẽ của các cá nhân và cộng đồng từ nhiều năm qua (3). Chính quyền có thể buộc người dân phân loại rác bằng các hình phạt hay chế tài nhưng dường như việc tăng cường thông tin, giáo dục nâng cao nhận thức, kêu gọi và tranh thủ sự hợp tác tham gia của người dân là những biện pháp hiệu quả và căn cơ để giải quyết các vấn đề về môi trường nói riêng và xã hội nói chung tại Singapore.

(*) Giám đốc Công ty Tư vấn Vietnam Global Network, Singapore
(1) https://www.todayonline.com/singapore/how-singapores-plastic-recycled-3
(2) https://www.opengovasia.com/nea-study-singapore-produces-60000-tonnes-of-e-waste-annually-only-6-recycled/
(3) https://www.nea.gov.sg/our-services/waste-management/3r-programmes-and-resources/waste-minimisation-and-recycling

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

Đau đầu rác tái chế

Lê Hữu Huy (*)
Thứ Sáu,  1/2/2019, 15:13 

Đau đầu rác tái chế

Lê Hữu Huy (*)

(TBKTSG) - Quyết định cấm nhập khẩu rác thải tái chế của Trung Quốc có hiệu lực từ cuối năm 2017 đã gây không ít khó khăn cho các nhà quản lý môi trường Singapore, một thị quốc có khối lượng rác thải nhựa cao nhất nhì thế giới. Không còn sự lựa chọn nào khác, Chính phủ Singapore đã giao cho hai doanh nghiệp tư nhân trong nước là V1 Recycle và Impetus Conceptus phụ trách việc xử lý và tái chế rác thải nhựa. Do chi phí đất đai và nhân công quá cao ở Singapore, hai công ty này phải vận chuyển rác thải nhựa tái chế của họ đến xử lý tại một cơ sở ở Ulu Tiram, một vùng ngoại ô của thành phố Johor Baru cách đảo Sư tử chỉ có một cây cầu.

Tại Việt Nam, nhận thức về rác thải điện tử và các hoạt động thu gom đã được tiến hành qua chương trình Việt Nam Tái chế và sự ủng hộ của nhiều đơn vị giáo dục và cộng đồng.

Nhưng một trong những công đoạn tốn kém nhất trong quy trình xử lý là việc phân loại rác bởi một nửa số rác thải nhựa được doanh nghiệp này thu gom không còn tái chế được nữa vì bị nhiễm bẩn.

Từ chuyện phân loại rác

Quy trình xử lý và tái chế rác thải nhựa của hai doanh nghiệp đặc biệt này đã được phóng viên Jason Quah của nhật báo miễn phí Today tìm hiểu, ghi nhận và chia sẻ với độc giả như là cách để nhắc nhở người dân Singapore nên quan tâm hơn nữa đến việc phân loại rác tái chế (1). Thật vậy, theo một khảo sát mới đây của Hội đồng Môi trường Singapore, hàng năm cư dân đảo Sư tử sử dụng và vứt đi ít nhất 1,76 tỉ túi nhựa trong siêu thị, chai nhựa và đồ trang trí bằng nhựa. Trong khi đó, có đến 70% số người được hỏi cho biết họ không hiểu rõ về những loại nhựa có thể tái chế, dẫn đến nhiều loại nhựa bị loại bỏ như chất thải thông thường thay vì được tái chế.

Theo tiết lộ của Giám đốc Công ty Impetus Conceptus, ông Thomas Wong, hàng tháng công ty phải xử lý từ 600-700 tấn chất thải nhựa. Theo quy trình xử lý, chất thải nhựa được nghiền thành dạng hạt hoặc mảnh để chế biến và thao tác cho công đoạn kế tiếp dễ dàng hơn. Trong máy nghiền nhựa có một nam châm được lắp đặt để đảm bảo nhựa có thể tái chế không có tạp chất kim loại trước khi chuyển sang giai đoạn tiếp theo của quy trình tái chế. Sau khi được trộn và làm sạch, nhựa được nấu chảy ở nhiệt độ từ 190-300 độ C tùy loại. Nhựa nóng chảy được làm mát, và đẩy qua các khe hở mỏng để tạo ra các sợi dài có thể dễ dàng cắt thành các viên. Những viên nhựa tái chế này được sử dụng để sản xuất các sản phẩm nhựa mới.

Đối với dân kinh doanh, thách thức đồng nghĩa với cơ hội. Theo Giám đốc Wong, Singapore có thể nuôi tham vọng trở thành một trung tâm tái chế rác thải nhựa cho cả khu vực thay vì phải xuất khẩu chất thải ra nước ngoài như trước đây. Tuy nhiên, không thể quên rằng giải pháp “tự xử” rác thải tái chế chỉ là giải pháp tình thế và doanh nghiệp của ông Wong chỉ mới bắt đầu hoạt động do Singapore không được phép xuất sang Trung Quốc nữa.

Đến thách thức rác điện tử

Nhưng rác thải nhựa chỉ là phần nổi của tảng băng bởi giờ đây đảo Sư tử còn phải đương đầu với một thách thức lớn hơn là rác điện tử (e-waste). Theo ước tính của Cục Môi trường Quốc gia (NEA), một cơ quan tác nghiệp thuộc Bộ Môi trường và Nguồn nước, hàng năm Singapore thải ra trung bình 60.000 tấn e-waste (2). Tuy nhiên, con số ước tính của Đại học Liên hiệp quốc (UNU), một cơ sở nghiên cứu và giảng dạy sau đại học của Liên hiệp quốc có trụ sở chính đặt tại Nhật Bản, thì cao hơn nhiều. Trong một công trình nghiên cứu được công bố cách đây không lâu, UNU ước tính khối lượng e-waste của Singapore trong năm 2014 là 109.000 tấn - tính theo tỷ lệ đầu người thì mỗi cư dân đảo Sư tử đã thải ra 19,5 ki lô gam. Như vậy Singapore đã bước lên hạng nhì trong bảng phong thần những nước có e-waste cao nhất thế giới - chỉ sau Hồng Kông (21,7 ki lô gam) và hơn cả Nhật (17,2 ki lô gam), Hàn Quốc (15,9 ki lô gam) và Đài Loan (18,6 ki lô gam).

Theo đánh giá của nhiều nhà khoa học, tất cả các loại e-waste đều chứa một lượng nhỏ vật liệu nguy hiểm, từ kim loại nặng như chì tìm thấy trong ti vi và thủy ngân trong pin, đến chất chlorofluorocarbons và hydrochlorofluorocarbons làm suy giảm tầng ozone được tìm thấy trong tủ lạnh. Thế nhưng nhiều người dân Singapore chỉ đơn giản ném những vật dụng này xuống máng đổ rác trong các khu nhà chung cư do nhà nước xây (HDB) hay căn hộ tư nhân (private apartment). Những người hiểu biết hơn có thể để chúng riêng cạnh các thùng rác hay nhà chứa rác. Những vật phẩm này thường rơi vào tay dân mua bán phế liệu và những người nhặt rác, tuy nhiên những người này thiếu kỹ năng tái chế an toàn và vô tình có thể thải ra các hợp chất hóa học có hại cho sức khỏe của chính họ và môi trường.

Việc tiếp xúc lâu dài với các hợp chất này có thể ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh, thận, xương, cân bằng nội tiết tố và hệ thống sinh sản. Các hóa chất cũng không thể phân hủy sinh học và có thể tồn tại trong môi trường trong thời gian dài. Thế nhưng, trong một cuộc khảo sát mới đây với 1.600 người tiêu dùng, NEA đã phát hiện chỉ có 6% e-waste từ các hộ gia đình ở Singapore được gửi đi tái chế. Còn Recycler TES-AMM, một trong sáu công ty tái chế e-waste tại Singapore, thì cho biết doanh nghiệp này chỉ xử lý 5% trong số 60.000 tấn e-waste ước tính hàng năm.

Theo nhiều chuyên gia, e-waste đòi hỏi việc tái chế phải có trình độ chuyên môn cao hơn rác thải nhựa. Trong khi đó, tại Singapore không phải doanh nghiệp tái chế nào cũng có đầy đủ khả năng chuyên môn để xử lý hoàn toàn một sản phẩm, dẫn đến việc các vật liệu có giá trị trong e-waste sẽ bị đốt thành khói. E-waste chứa nhiều kim loại khác nhau như đồng, thép, nhôm và thậm chí vàng, cũng như nhựa và thủy tinh, có thể được thu hồi và sử dụng để sản xuất các sản phẩm mới. Theo phân tích của nhà nghiên cứu từ 14 sản phẩm điện tử phổ biến như điện thoại di động, ti vi và máy tính bảng, các doanh nghiệp tái chế có thể thu hồi số vật liệu trị giá 2,15 tỉ euro từ e-waste được tạo ra ở châu Âu. E-waste có thể là vấn nạn môi trường nhưng cũng là cơ hội vì các nhà tái chế cũng có thể kiếm được hàng triệu đô la nếu biết cách khai thác.

Cơ sở hạ tầng và giáo dục nhận thức cộng đồng

Trước những thách thức nói trên, Chính phủ Singapore đang xem xét đưa ra các quy định để đảm bảo rằng các sản phẩm mà người tiêu dùng vứt bỏ như tủ lạnh, máy giặt, ti vi, điện thoại di động sẽ được tái chế và sử dụng lại. Tuy nhiên, trước mắt hệ thống thu gom rác quốc gia phải tăng cường sự hiểu biết và nhận thức của người dân về rác thải nói chung trong đó có e-waste. Ngoài ra, việc tiếp nhận và xử lý e-waste sẽ có những đặc thù riêng khác với rác thải nhựa và từ trước đến nay Chính phủ Singapore cũng để mặc cho một lực lượng phi chính thức làm việc này - những doanh nghiệp kinh doanh mua bán phế liệu. Câu hỏi đặt ra là liệu Singapore có thể chuyển lực lượng này thành một khu vực kinh tế có kỹ năng và có tổ chức hơn không?

Theo ông Venkatesha Murthy, Giám đốc điều hành của Công ty Tư vấn e-waste Vans Chemistry, các công ty tái chế phải trả tiền để tái chế các thiết bị gia dụng lớn như máy giặt và tủ lạnh. Điều này có thể dẫn đến một vấn đề khác, đó là khối lượng e-waste phải làm sao có đủ để giúp ngành tái chế có hiệu quả kinh tế. Nếu thiếu tính quy mô, chi phí tái chế các mặt hàng, bao gồm chi phí vận chuyển và nhân công, không thể được bù đắp bằng tiền kiếm được từ việc bán các thành phần và vật liệu được chiết xuất. Như vậy, việc xây dựng một hệ thống thu gom quốc gia về e-waste là bước quan trọng mà Chính phủ Singapore phải tiến hành trước khi ban hành các quy định luật pháp có liên quan.

Điều thú vị ở một đất nước luật pháp nghiêm ngặt như Singapore thì việc phân loại rác thải nhựa cũng chưa trở thành quy định bắt buộc với người dân. Nhưng những thông tin, hướng dẫn về tái chế rác thải vẫn luôn được thường xuyên gửi đến người dân thông qua các tổ chức quần chúng và các hội đồng đô thị dưới sự lãnh đạo của các nghị sĩ là đảng viên đảng cầm quyền hay đảng đối lập được trúng cử qua kỳ bầu cử quốc hội. Các phong trào về môi trường nói chung và tái chế rác vẫn được thực hiện thường xuyên với sự hỗ trợ mạnh mẽ của các cá nhân và cộng đồng từ nhiều năm qua (3). Chính quyền có thể buộc người dân phân loại rác bằng các hình phạt hay chế tài nhưng dường như việc tăng cường thông tin, giáo dục nâng cao nhận thức, kêu gọi và tranh thủ sự hợp tác tham gia của người dân là những biện pháp hiệu quả và căn cơ để giải quyết các vấn đề về môi trường nói riêng và xã hội nói chung tại Singapore.

(*) Giám đốc Công ty Tư vấn Vietnam Global Network, Singapore
(1) https://www.todayonline.com/singapore/how-singapores-plastic-recycled-3
(2) https://www.opengovasia.com/nea-study-singapore-produces-60000-tonnes-of-e-waste-annually-only-6-recycled/
(3) https://www.nea.gov.sg/our-services/waste-management/3r-programmes-and-resources/waste-minimisation-and-recycling

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.