Mobile

Kiểm tra chuyên ngành: Đến lúc nên giao cho tư nhân
Thứ Hai,  11/3/2019, 06:57 
Lan Nhi

Kiểm tra chuyên ngành: Đến lúc nên giao cho tư nhân

Lan Nhi

(TBKTSG) - Kiểm tra chuyên ngành bất hợp lý là “điểm nghẽn” của Chính phủ kiến tạo khi mà Chính phủ mong muốn cải cách thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp nhưng nhiều bộ ngành vẫn không muốn bỏ và cũng không muốn làm rõ các quy định để làm việc này.

Kiểm tra chuyên ngành, các bộ muốn kiểm tra gì cũng được

Kiểm tra chuyên ngành trong nông nghiệp còn chồng chéo

Sữa nhập khẩu phải kiểm tra chuyên ngành của ba bộ. Ảnh: Minh Tâm.

 

Muốn mơ hồ?

Theo công bố của hải quan, từ năm 2015 đến nay đã có 4.403 mặt hàng được đưa ra khỏi danh sách phải kiểm tra chuyên ngành. Song, theo Bộ Tài chính, đến nay tỷ lệ hàng hóa xuất nhập khẩu bị kiểm tra trong thực tế vẫn rất lớn, trên 19% tổng tờ khai hàng hóa xuất nhập khẩu. Điều đáng nói nữa là đến nay chưa có tiêu chí thống nhất cho việc xác định mặt hàng nào cần kiểm tra, mặt hàng nào phải đưa ra khỏi danh mục.

Ví dụ thiết bị, máy móc, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng cũng chịu sự kiểm tra chuyên ngành tương tự, để bảo vệ môi trường và an ninh quốc phòng, nhưng lại không phân biệt được tiêu chí nào để xác định là có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường, cũng như loại nào ảnh hưởng đến an ninh - quốc phòng...

Thậm chí, hiện có 18 nhóm mặt hàng cùng lúc phải chịu sự kiểm tra của nhiều bộ, ngành trước khi thông quan.

Trong vấn đề kiểm tra chuyên ngành, tiêu chí càng mơ hồ hoặc không có tiêu chí là cơ hội không thể thuận lợi hơn cho tham nhũng phát triển. Loại kiểm tra nào càng gây tốn kém, càng tạo ra nhiều khó khăn và thời gian tuân thủ cho doanh nghiệp, thì càng dễ có tiêu cực.

Tại cuộc họp của Ban Chỉ đạo quốc gia về cơ chế một cửa quốc gia (NSW), cơ chế một cửa ASEAN (ASW) diễn ra gần đây tại Hà Nội nhằm kiểm điểm kết quả năm 2018 và phương hướng năm 2019, Phó thủ tướng Vương Đình Huệ đã nói rõ: “Bộ nào không ban hành được tiêu chí, trình tự kiểm tra thì không được phép kiểm tra, chấm dứt, bãi bỏ chuyện này”.

Sao không thuê dịch vụ tư nhân?

Có một thực tế là, trong rất nhiều hàng hóa thuộc diện phải kiểm tra chuyên ngành, các nội dung kiểm tra chủ yếu thuộc về các vấn đề kỹ thuật, chẳng hạn như chất lượng sản phẩm. Vì vậy, theo nguyên tắc, khu vực dịch vụ tư nhân sẽ có nguồn lực để thực hiện công việc này tốt hơn cơ quan quản lý nhà nước, vốn nhân sự vừa mỏng vừa không có đủ người có chuyên môn cần thiết.

Vậy vấn đề đặt ra là Nhà nước có cần “ôm” trách nhiệm kiểm tra chuyên ngành hay không, hay để tư nhân làm dịch vụ này thay cho mình rồi Nhà nước chỉ cần quản lý đầu mối có phải là tốt hơn không?

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) mới đây cũng đưa ra đề xuất theo hướng này. Trong Báo cáo dòng chảy pháp luật kinh doanh 2018, VCCI đã khuyến nghị rằng “Cần thay đổi cơ chế quản lý đối với hoạt động kiểm tra chuyên ngành một cách đồng bộ, tạo cơ chế cho tư nhân tham gia vào hoạt động kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa và Nhà nước chỉ cần kiểm soát thông qua các doanh nghiệp tham gia vào hoạt động này”. Nghĩa là Nhà nước chỉ cần đề ra tiêu chí quản lý, các doanh nghiệp đủ điều kiện được trở thành bên giám định, thay vì Nhà nước làm tất từ khâu đầu đến khâu cuối.

Bởi bản chất kiểm tra chuyên ngành là việc phân tích, so sánh đặc điểm thực tế của hàng hóa nhập khẩu với quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng của hàng hóa do doanh nghiệp công bố, từ đó kết luận về sự phù hợp. Như vậy, nếu Chính phủ chỉ định các tổ chức/doanh nghiệp được quyền công bố chứng nhận chất lượng hàng hóa thì cũng nên “cởi trói” cho doanh nghiệp được thuê dịch vụ của tổ chức chứng nhận kiểm hàng, sau đó xuất trình cho cơ quan hải quan. Quy trình này không cần bất cứ sự can thiệp chuyên môn hay thủ tục nào của cơ quan quản lý chuyên ngành.

Trước mắt, để tạo điều kiện cho khu vực tư nhân cung cấp dịch vụ kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, Chính phủ nên cho mô tả lại nhiệm vụ “quản lý nhà nước” của các cơ quan quản lý nhà nước, theo hướng cơ quan nhà nước không nhất thiết phải trực tiếp thực hiện công tác kiểm tra mà chỉ cần quản lý kết quả. Hãy xem các nội dung kiểm tra chuyên ngành là một loại hình dịch vụ và thực hiện theo nguyên tắc “cái gì tư nhân làm tốt hơn thì để cho tư nhân làm”, tương tự như việc Nhà nước đã mở cửa cho tư nhân đảm nhận dịch vụ công chứng hay đăng kiểm.

Rõ ràng, cho phép tư nhân được cung cấp dịch vụ kiểm tra chuyên ngành sẽ có lợi cho cả Nhà nước và doanh nghiệp. Vấn đề còn lại là các bộ, ngành có chịu “buông” không, hay vẫn muốn giữ kiểm tra chuyên ngành cho mình mà thôi.

 

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

Kiểm tra chuyên ngành: Đến lúc nên giao cho tư nhân

Lan Nhi
Thứ Hai,  11/3/2019, 06:57 

Kiểm tra chuyên ngành: Đến lúc nên giao cho tư nhân

Lan Nhi

(TBKTSG) - Kiểm tra chuyên ngành bất hợp lý là “điểm nghẽn” của Chính phủ kiến tạo khi mà Chính phủ mong muốn cải cách thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp nhưng nhiều bộ ngành vẫn không muốn bỏ và cũng không muốn làm rõ các quy định để làm việc này.

Kiểm tra chuyên ngành, các bộ muốn kiểm tra gì cũng được

Kiểm tra chuyên ngành trong nông nghiệp còn chồng chéo

Sữa nhập khẩu phải kiểm tra chuyên ngành của ba bộ. Ảnh: Minh Tâm.

 

Muốn mơ hồ?

Theo công bố của hải quan, từ năm 2015 đến nay đã có 4.403 mặt hàng được đưa ra khỏi danh sách phải kiểm tra chuyên ngành. Song, theo Bộ Tài chính, đến nay tỷ lệ hàng hóa xuất nhập khẩu bị kiểm tra trong thực tế vẫn rất lớn, trên 19% tổng tờ khai hàng hóa xuất nhập khẩu. Điều đáng nói nữa là đến nay chưa có tiêu chí thống nhất cho việc xác định mặt hàng nào cần kiểm tra, mặt hàng nào phải đưa ra khỏi danh mục.

Ví dụ thiết bị, máy móc, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng cũng chịu sự kiểm tra chuyên ngành tương tự, để bảo vệ môi trường và an ninh quốc phòng, nhưng lại không phân biệt được tiêu chí nào để xác định là có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường, cũng như loại nào ảnh hưởng đến an ninh - quốc phòng...

Thậm chí, hiện có 18 nhóm mặt hàng cùng lúc phải chịu sự kiểm tra của nhiều bộ, ngành trước khi thông quan.

Trong vấn đề kiểm tra chuyên ngành, tiêu chí càng mơ hồ hoặc không có tiêu chí là cơ hội không thể thuận lợi hơn cho tham nhũng phát triển. Loại kiểm tra nào càng gây tốn kém, càng tạo ra nhiều khó khăn và thời gian tuân thủ cho doanh nghiệp, thì càng dễ có tiêu cực.

Tại cuộc họp của Ban Chỉ đạo quốc gia về cơ chế một cửa quốc gia (NSW), cơ chế một cửa ASEAN (ASW) diễn ra gần đây tại Hà Nội nhằm kiểm điểm kết quả năm 2018 và phương hướng năm 2019, Phó thủ tướng Vương Đình Huệ đã nói rõ: “Bộ nào không ban hành được tiêu chí, trình tự kiểm tra thì không được phép kiểm tra, chấm dứt, bãi bỏ chuyện này”.

Sao không thuê dịch vụ tư nhân?

Có một thực tế là, trong rất nhiều hàng hóa thuộc diện phải kiểm tra chuyên ngành, các nội dung kiểm tra chủ yếu thuộc về các vấn đề kỹ thuật, chẳng hạn như chất lượng sản phẩm. Vì vậy, theo nguyên tắc, khu vực dịch vụ tư nhân sẽ có nguồn lực để thực hiện công việc này tốt hơn cơ quan quản lý nhà nước, vốn nhân sự vừa mỏng vừa không có đủ người có chuyên môn cần thiết.

Vậy vấn đề đặt ra là Nhà nước có cần “ôm” trách nhiệm kiểm tra chuyên ngành hay không, hay để tư nhân làm dịch vụ này thay cho mình rồi Nhà nước chỉ cần quản lý đầu mối có phải là tốt hơn không?

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) mới đây cũng đưa ra đề xuất theo hướng này. Trong Báo cáo dòng chảy pháp luật kinh doanh 2018, VCCI đã khuyến nghị rằng “Cần thay đổi cơ chế quản lý đối với hoạt động kiểm tra chuyên ngành một cách đồng bộ, tạo cơ chế cho tư nhân tham gia vào hoạt động kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa và Nhà nước chỉ cần kiểm soát thông qua các doanh nghiệp tham gia vào hoạt động này”. Nghĩa là Nhà nước chỉ cần đề ra tiêu chí quản lý, các doanh nghiệp đủ điều kiện được trở thành bên giám định, thay vì Nhà nước làm tất từ khâu đầu đến khâu cuối.

Bởi bản chất kiểm tra chuyên ngành là việc phân tích, so sánh đặc điểm thực tế của hàng hóa nhập khẩu với quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng của hàng hóa do doanh nghiệp công bố, từ đó kết luận về sự phù hợp. Như vậy, nếu Chính phủ chỉ định các tổ chức/doanh nghiệp được quyền công bố chứng nhận chất lượng hàng hóa thì cũng nên “cởi trói” cho doanh nghiệp được thuê dịch vụ của tổ chức chứng nhận kiểm hàng, sau đó xuất trình cho cơ quan hải quan. Quy trình này không cần bất cứ sự can thiệp chuyên môn hay thủ tục nào của cơ quan quản lý chuyên ngành.

Trước mắt, để tạo điều kiện cho khu vực tư nhân cung cấp dịch vụ kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, Chính phủ nên cho mô tả lại nhiệm vụ “quản lý nhà nước” của các cơ quan quản lý nhà nước, theo hướng cơ quan nhà nước không nhất thiết phải trực tiếp thực hiện công tác kiểm tra mà chỉ cần quản lý kết quả. Hãy xem các nội dung kiểm tra chuyên ngành là một loại hình dịch vụ và thực hiện theo nguyên tắc “cái gì tư nhân làm tốt hơn thì để cho tư nhân làm”, tương tự như việc Nhà nước đã mở cửa cho tư nhân đảm nhận dịch vụ công chứng hay đăng kiểm.

Rõ ràng, cho phép tư nhân được cung cấp dịch vụ kiểm tra chuyên ngành sẽ có lợi cho cả Nhà nước và doanh nghiệp. Vấn đề còn lại là các bộ, ngành có chịu “buông” không, hay vẫn muốn giữ kiểm tra chuyên ngành cho mình mà thôi.

 

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.