Mobile

AI làm được gì cho y học?
Thứ Tư,  13/3/2019, 10:06 
TS.BS. Bùi Quốc Thắng (*)

AI làm được gì cho y học?

TS.BS. Bùi Quốc Thắng (*)

(TBKTSG) - Từ xa xưa, con người đã tìm cách tự chữa bệnh cho mình từ nhiều cây thuốc có sẵn trong tự nhiên.

Trong dân gian lưu truyền thành ngữ “thầy thuốc già, con hát trẻ”. Các lương y đúc kết kinh nghiệm cả đời hành nghề mới tìm ra được những “bài thuốc gia truyền” có giá trị. Những bài thuốc này được tổng hợp lại thành sách để truyền dạy cho đời sau. Tuy là có sách, nhưng nó ghi lại kinh nghiệm của người khác, cho nên từ xa xưa, cách duy nhất để có thể trở thành thầy thuốc giỏi là cần có nhiều thời gian tích lũy kinh nghiệm cho chính mình, học từ những thất bại cho đến lúc già.

Khi y học hiện đại phát triển, tất cả quá trình khám bệnh, chẩn đoán và điều trị đều phải dựa trên bằng chứng cụ thể gọi là y học thực chứng. Để đánh giá hiệu quả của việc chẩn đoán và điều trị, các phương pháp thống kê y học phát triển mạnh mẽ hỗ trợ cho nghiên cứu, giúp người thầy thuốc hiểu rõ hơn về bệnh lý và làm cơ sở để cải tiến các phương pháp điều trị.

Các kết quả này được viết thành báo cáo và chia sẻ trên các tạp chí khoa học, giúp các bác sĩ trẻ tiếp cận được những kiến thức, kinh nghiệm từ thực tiễn với độ tin cậy cao mà không cần chờ đến già.

Đặc điểm của y học thực chứng là nghiên cứu trên càng nhiều bệnh nhân thì khả năng ứng dụng kết quả càng cao. Tuy nhiên, việc mở rộng nghiên cứu đa trung tâm và xử lý lượng thông tin y khoa lớn (big data) gây khó khăn cho các nhóm nghiên cứu, bên cạnh đó việc nhiều nhóm khác nhau cùng thu thập số liệu cho một công trình thì sự sai sót do yếu tố con người là điều có khó tránh khỏi.

Những trở ngại này thúc đẩy việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào ngành y, các thiết bị y tế hiện đại ghi nhận thông tin y tế ngày càng chính xác và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) xử lý big data sẽ giúp quá trình chẩn đoán, điều trị hiệu quả hơn.

Ngày 15-2-2019, lần đầu tiên Bệnh viện 115 TPHCM ứng dụng thành công hệ thống Modus VTM vào phẫu thuật thần kinh. Đây không phải là dùng robot để phẫu thuật mà là sử dụng một thiết bị chụp cộng hưởng từ (MRI) tại chỗ giúp bác sĩ nhìn rõ phẫu trường và tiếp cận nhanh chóng khối u.

Nhưng chính cỗ máy robot Modus VTM đã dùng AI xử lý hình ảnh, nhận diện vị trí dụng cụ mổ và hình thái khối u để điều chỉnh các góc phẫu trường thích hợp giúp phẫu thuật viên có thể định vị chính xác tránh những sai lầm trong lúc thao tác. Việc phẫu thuật được tiến hành nhanh hơn, hiệu quả hơn, giảm nguy cơ tai biến, tuy nhiên kỹ năng của phẫu thuật viên vẫn đóng vai trò quan trọng trong thành công của ca mổ.

Hệ thống IBM Watson for Oncology là một minh chứng cho việc ứng dụng AI phân tích lượng lớn thông tin y học từ hàng triệu bệnh nhân ung thư tại 230 bệnh viện ở 13 quốc gia trên thế giới và kết hợp với các báo cáo nghiên cứu liên quan tới kết quả điều trị giúp gợi ý những phác đồ thích hợp. Bộ Y tế vì vậy đã lập hội đồng đánh giá hiệu quả của hệ thống này vào giữa tháng 11-2018.

Kết quả ban đầu cho thấy, việc gợi ý phương pháp điều trị của hệ thống và bác sĩ là khá tương đồng, chứng tỏ rằng hệ thống IBM Watson for Oncology có ưu điểm là nhanh chóng đưa ra phác đồ điều trị gợi ý với độ chính xác cao sau khi nhập vào đầy đủ thông tin. Điều này có ích trong việc đào tạo nâng cao năng lực thực hành cho các bác sĩ trẻ, nhưng chưa thể thay thế bác sĩ trong giai đoạn hiện nay. Tuy vậy, các hệ thống tương tự ngày càng được nghiên cứu và phát triển.

Và mới đây, ngày 11-2-2019, tạp chí khoa học uy tín Nature Medicine công bố kết quả ứng dụng AI phân tích các thông tin y tế từ hơn 1 triệu bệnh nhi, giúp hỗ trợ trong chẩn đoán một số bệnh thường gặp ở trẻ em, hứa hẹn có thể ứng dụng rộng rãi trong tương lai gần.

Tuy AI hiện tại chỉ tham gia với vai trò tư vấn, đào tạo trong y khoa, chưa thể thay thế vai trò của bác sĩ; nhưng ứng dụng AI để giải quyết các vấn đề sức khỏe cộng đồng thì lại cho thấy những lợi ích rõ ràng hơn, thông qua việc chẩn đoán sớm bệnh lý từ các triệu chứng gợi ý giúp điều trị kịp thời, tránh tai biến và giảm chi phí y tế.

Các thiết bị di động thông minh được nhiều hãng lớn như Apple, Samsung, Huawei... tung ra thị trường trong những năm gần đây dưới dạng đồng hồ thông minh, giúp theo dõi thường xuyên các chỉ số sức khỏe. Điển hình là vào giữa năm 2018, Hội Tim mạch Hoa Kỳ công bố một công trình ứng dụng AI nhằm phát triển một thiết bị y tế nhỏ gọn có thể đeo cổ tay như đồng hồ chẩn đoán bệnh lý rối loạn nhịp tim do rung nhĩ.

Trong tương lai, AI sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong y khoa. Do đó, các cơ quan chức năng ngành y tế cần xem xét nghiêm túc tác động của AI vào việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng cũng như quá trình khám chữa bệnh, và có các kế hoạch cụ thể để điều chỉnh những thay đổi liên quan đến luật khám chữa bệnh, các phác đồ điều trị và chương trình đào tạo y khoa.

(*) Bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM)

 

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

AI làm được gì cho y học?

TS.BS. Bùi Quốc Thắng (*)
Thứ Tư,  13/3/2019, 10:06 

AI làm được gì cho y học?

TS.BS. Bùi Quốc Thắng (*)

(TBKTSG) - Từ xa xưa, con người đã tìm cách tự chữa bệnh cho mình từ nhiều cây thuốc có sẵn trong tự nhiên.

Trong dân gian lưu truyền thành ngữ “thầy thuốc già, con hát trẻ”. Các lương y đúc kết kinh nghiệm cả đời hành nghề mới tìm ra được những “bài thuốc gia truyền” có giá trị. Những bài thuốc này được tổng hợp lại thành sách để truyền dạy cho đời sau. Tuy là có sách, nhưng nó ghi lại kinh nghiệm của người khác, cho nên từ xa xưa, cách duy nhất để có thể trở thành thầy thuốc giỏi là cần có nhiều thời gian tích lũy kinh nghiệm cho chính mình, học từ những thất bại cho đến lúc già.

Khi y học hiện đại phát triển, tất cả quá trình khám bệnh, chẩn đoán và điều trị đều phải dựa trên bằng chứng cụ thể gọi là y học thực chứng. Để đánh giá hiệu quả của việc chẩn đoán và điều trị, các phương pháp thống kê y học phát triển mạnh mẽ hỗ trợ cho nghiên cứu, giúp người thầy thuốc hiểu rõ hơn về bệnh lý và làm cơ sở để cải tiến các phương pháp điều trị.

Các kết quả này được viết thành báo cáo và chia sẻ trên các tạp chí khoa học, giúp các bác sĩ trẻ tiếp cận được những kiến thức, kinh nghiệm từ thực tiễn với độ tin cậy cao mà không cần chờ đến già.

Đặc điểm của y học thực chứng là nghiên cứu trên càng nhiều bệnh nhân thì khả năng ứng dụng kết quả càng cao. Tuy nhiên, việc mở rộng nghiên cứu đa trung tâm và xử lý lượng thông tin y khoa lớn (big data) gây khó khăn cho các nhóm nghiên cứu, bên cạnh đó việc nhiều nhóm khác nhau cùng thu thập số liệu cho một công trình thì sự sai sót do yếu tố con người là điều có khó tránh khỏi.

Những trở ngại này thúc đẩy việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào ngành y, các thiết bị y tế hiện đại ghi nhận thông tin y tế ngày càng chính xác và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) xử lý big data sẽ giúp quá trình chẩn đoán, điều trị hiệu quả hơn.

Ngày 15-2-2019, lần đầu tiên Bệnh viện 115 TPHCM ứng dụng thành công hệ thống Modus VTM vào phẫu thuật thần kinh. Đây không phải là dùng robot để phẫu thuật mà là sử dụng một thiết bị chụp cộng hưởng từ (MRI) tại chỗ giúp bác sĩ nhìn rõ phẫu trường và tiếp cận nhanh chóng khối u.

Nhưng chính cỗ máy robot Modus VTM đã dùng AI xử lý hình ảnh, nhận diện vị trí dụng cụ mổ và hình thái khối u để điều chỉnh các góc phẫu trường thích hợp giúp phẫu thuật viên có thể định vị chính xác tránh những sai lầm trong lúc thao tác. Việc phẫu thuật được tiến hành nhanh hơn, hiệu quả hơn, giảm nguy cơ tai biến, tuy nhiên kỹ năng của phẫu thuật viên vẫn đóng vai trò quan trọng trong thành công của ca mổ.

Hệ thống IBM Watson for Oncology là một minh chứng cho việc ứng dụng AI phân tích lượng lớn thông tin y học từ hàng triệu bệnh nhân ung thư tại 230 bệnh viện ở 13 quốc gia trên thế giới và kết hợp với các báo cáo nghiên cứu liên quan tới kết quả điều trị giúp gợi ý những phác đồ thích hợp. Bộ Y tế vì vậy đã lập hội đồng đánh giá hiệu quả của hệ thống này vào giữa tháng 11-2018.

Kết quả ban đầu cho thấy, việc gợi ý phương pháp điều trị của hệ thống và bác sĩ là khá tương đồng, chứng tỏ rằng hệ thống IBM Watson for Oncology có ưu điểm là nhanh chóng đưa ra phác đồ điều trị gợi ý với độ chính xác cao sau khi nhập vào đầy đủ thông tin. Điều này có ích trong việc đào tạo nâng cao năng lực thực hành cho các bác sĩ trẻ, nhưng chưa thể thay thế bác sĩ trong giai đoạn hiện nay. Tuy vậy, các hệ thống tương tự ngày càng được nghiên cứu và phát triển.

Và mới đây, ngày 11-2-2019, tạp chí khoa học uy tín Nature Medicine công bố kết quả ứng dụng AI phân tích các thông tin y tế từ hơn 1 triệu bệnh nhi, giúp hỗ trợ trong chẩn đoán một số bệnh thường gặp ở trẻ em, hứa hẹn có thể ứng dụng rộng rãi trong tương lai gần.

Tuy AI hiện tại chỉ tham gia với vai trò tư vấn, đào tạo trong y khoa, chưa thể thay thế vai trò của bác sĩ; nhưng ứng dụng AI để giải quyết các vấn đề sức khỏe cộng đồng thì lại cho thấy những lợi ích rõ ràng hơn, thông qua việc chẩn đoán sớm bệnh lý từ các triệu chứng gợi ý giúp điều trị kịp thời, tránh tai biến và giảm chi phí y tế.

Các thiết bị di động thông minh được nhiều hãng lớn như Apple, Samsung, Huawei... tung ra thị trường trong những năm gần đây dưới dạng đồng hồ thông minh, giúp theo dõi thường xuyên các chỉ số sức khỏe. Điển hình là vào giữa năm 2018, Hội Tim mạch Hoa Kỳ công bố một công trình ứng dụng AI nhằm phát triển một thiết bị y tế nhỏ gọn có thể đeo cổ tay như đồng hồ chẩn đoán bệnh lý rối loạn nhịp tim do rung nhĩ.

Trong tương lai, AI sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong y khoa. Do đó, các cơ quan chức năng ngành y tế cần xem xét nghiêm túc tác động của AI vào việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng cũng như quá trình khám chữa bệnh, và có các kế hoạch cụ thể để điều chỉnh những thay đổi liên quan đến luật khám chữa bệnh, các phác đồ điều trị và chương trình đào tạo y khoa.

(*) Bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM)

 

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: Số 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.