Mobile

Chống tham nhũng - kết quả tích cực, nhưng phần khó vẫn ở phía trước
Thứ Tư,  10/4/2019, 11:16 
Nguyễn Quang Đồng

Chống tham nhũng - kết quả tích cực, nhưng phần khó vẫn ở phía trước

Nguyễn Quang Đồng

(TBKTSG) - Báo cáo Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2018 được công bố cho thấy tín hiệu tích cực trong cải thiện mức độ tham nhũng với doanh nghiệp.

Chi phí không chính thức của doanh nghiệp vẫn còn cao

Cụ thể, hiện tượng “tham nhũng vặt” - chi phí bôi trơn quy mô nhỏ mà doanh nghiệp phải chi trả để xin cấp các loại giấy phép - trong năm 2018 đã giảm so với thời kỳ trước. Chỉ 54,8% doanh nghiệp phải trả chi phí không chính thức, thấp nhất trong năm năm trở lại đây.

“Tham nhũng lớn” cũng có dấu hiệu giảm bớt. Chỉ 30,8% doanh nghiệp cho biết có chi trả chi phí không chính thức để đẩy nhanh thủ tục đất đai (giảm so với 32% vào năm ngoái). Ấn tượng hơn cả là con số 39,3% doanh nghiệp cho biết có chi trả chi phí không chính thức cho cán bộ thanh, kiểm tra (năm 2017 là 51,9% và năm 2014 là 65,6%). Tuy nhiên, kể cả khi chỉ số được cải thiện, mức độ nhũng nhiễu doanh nghiệp như vậy vẫn còn rất nghiêm trọng.

Trong một diễn biến khác “lặng lẽ” hơn, Thanh tra Chính phủ cũng công bố Báo cáo đánh giá công tác phòng chống tham nhũng (PACA) 2017. Dù báo cáo chưa hoàn thiện về phương pháp thực hiện khiến cho cơ quan này thận trọng hơn khi công bố, đây cũng có thể xem là nỗ lực đáng ghi nhận của cơ quan này trong việc cố gắng đưa ra một thước đo sát thực hơn để đánh giá hiệu quả hoạt động phòng chống tham nhũng ở các địa phương.

Như vậy, những nỗ lực tổng thể, từ kênh Đảng và hệ thống hành chính nhà nước cho thấy đã có những kết quả tích cực trong hoạt động xử lý tham nhũng.

Ở khía cạnh thứ nhất, một loạt “đại án” lớn liên quan đến doanh nghiệp nhà nước và sử dụng công sản, đất đai đưa ra một thông điệp quan trọng: không có vùng cấm và không quan chức nào có thể an toàn hoặc “hạ cánh an toàn” một khi bàn tay đã “vấy bẩn”. Việc xử lý nghiêm minh các vụ tham nhũng quy mô lớn có ý nghĩa lớn trong việc loại bỏ khỏi hệ thống chính trị và hệ thống công vụ những “con sâu” lớn phá hoại tài lực quốc gia; cũng như gửi đi tín hiệu răn đe cần thiết với những quan chức có ý định tham nhũng.

Ở khía cạnh thứ hai, cũng quan trọng không kém, là chống “tham nhũng vặt” - tức là tệ nạn vòi vĩnh người dân, doanh nghiệp khi thực hiện các giao dịch, thủ tục hành chính. Tham nhũng dưới hình thức này, dù không có những “sâu chúa” và khó có thể điểm mặt chỉ tên từng công chức tham nhũng, nhưng thói quen cửa quyền và nhũng nhiễu làm xói mòn đạo đức công vụ đồng thời làm suy giảm niềm tin của người dân vào đạo đức và năng lực phục vụ của hệ thống hành chính nhà nước.

Giải pháp căn cơ và xử lý tận gốc rễ cho nhóm vấn đề thứ hai đã khá rõ và Chính phủ đang tiếp cận đúng hướng: (1) “cắt bỏ” triệt để giấy phép con tạo ra “đất sống” để công chức có thể lợi dụng vòi vĩnh người dân, doanh nghiệp và (2) thúc đẩy chính phủ điện tử và giao dịch hành chính công điện tử, giảm cơ hội tiếp xúc giữa công chức - người sử dụng dịch vụ cũng đồng thời là giảm cơ hội vòi vĩnh “phong bì”, “bôi trơn”. Nếu việc điện tử hóa thành công và đạt được mức độ 3, 4 thì sẽ là bước tiến kỳ diệu trong việc nâng cao hiệu quả hệ thống hành chính và chống tham nhũng.

Tuy nhiên, ở nhóm vấn đề thứ nhất, với các hình thức tham nhũng liên quan đến đục khoét công sản, tài nguyên quốc gia và liên quan đến tham nhũng chính sách, lời giải rõ ràng là không đơn giản bởi gốc rễ vấn đề vừa nằm ở cấu trúc hệ thống chính trị và thiết kế hệ thống kiểm soát quyền lực, vừa lẫn trong từng chính sách cụ thể (ví dụ về sở hữu và quyền tài sản đất đai; về tư nhân hóa doanh nghiệp nhà nước; về hợp tác công - tư trong các dự án hạ tầng...).

Ở nhóm vấn đề này, cả cách tiếp cận, lẫn giải pháp chính sách trong từng vấn đề cụ thể vẫn chưa rõ ràng và chưa có những bước tiến và kết quả thực chất. Ví dụ, vấn đề đất đai, quyền thu hồi đất của người dân bằng các quyết định hành chính, cánh cửa chính mở lối cho tham nhũng đất đai, vẫn chưa được bịt; việc sửa đổi chính sách đất đai (chứ không đơn giản là sửa Luật Đất đai 2013) trong hai năm qua hầu như chưa có bước tiến. Giao đất thực hiện dự án thông qua chỉ định, căn nguyên của các đại án đất đai, vẫn được sử dụng phổ biến thay vì đấu giá công khai. Hoặc tiến trình tư nhân hóa doanh nghiệp nhà nước (thông qua cổ phần hóa, thoái vốn) vẫn thực hiện với tiến độ chậm trễ.

Vì vậy, những kết quả tích cực ban đầu của việc cải thiện tình trạng tham nhũng là đáng ghi nhận, nhưng khối lượng công việc khổng lồ, đặc biệt là cải cách thể chế gồm thể chính trị, tổ chức hệ thống chính trị - hành chính, cải cách pháp luật, vẫn còn ở phía trước. 


Vị trí đặt bình chọn

 

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

Chống tham nhũng - kết quả tích cực, nhưng phần khó vẫn ở phía trước

Nguyễn Quang Đồng
Thứ Tư,  10/4/2019, 11:16 

Chống tham nhũng - kết quả tích cực, nhưng phần khó vẫn ở phía trước

Nguyễn Quang Đồng

(TBKTSG) - Báo cáo Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2018 được công bố cho thấy tín hiệu tích cực trong cải thiện mức độ tham nhũng với doanh nghiệp.

Chi phí không chính thức của doanh nghiệp vẫn còn cao

Cụ thể, hiện tượng “tham nhũng vặt” - chi phí bôi trơn quy mô nhỏ mà doanh nghiệp phải chi trả để xin cấp các loại giấy phép - trong năm 2018 đã giảm so với thời kỳ trước. Chỉ 54,8% doanh nghiệp phải trả chi phí không chính thức, thấp nhất trong năm năm trở lại đây.

“Tham nhũng lớn” cũng có dấu hiệu giảm bớt. Chỉ 30,8% doanh nghiệp cho biết có chi trả chi phí không chính thức để đẩy nhanh thủ tục đất đai (giảm so với 32% vào năm ngoái). Ấn tượng hơn cả là con số 39,3% doanh nghiệp cho biết có chi trả chi phí không chính thức cho cán bộ thanh, kiểm tra (năm 2017 là 51,9% và năm 2014 là 65,6%). Tuy nhiên, kể cả khi chỉ số được cải thiện, mức độ nhũng nhiễu doanh nghiệp như vậy vẫn còn rất nghiêm trọng.

Trong một diễn biến khác “lặng lẽ” hơn, Thanh tra Chính phủ cũng công bố Báo cáo đánh giá công tác phòng chống tham nhũng (PACA) 2017. Dù báo cáo chưa hoàn thiện về phương pháp thực hiện khiến cho cơ quan này thận trọng hơn khi công bố, đây cũng có thể xem là nỗ lực đáng ghi nhận của cơ quan này trong việc cố gắng đưa ra một thước đo sát thực hơn để đánh giá hiệu quả hoạt động phòng chống tham nhũng ở các địa phương.

Như vậy, những nỗ lực tổng thể, từ kênh Đảng và hệ thống hành chính nhà nước cho thấy đã có những kết quả tích cực trong hoạt động xử lý tham nhũng.

Ở khía cạnh thứ nhất, một loạt “đại án” lớn liên quan đến doanh nghiệp nhà nước và sử dụng công sản, đất đai đưa ra một thông điệp quan trọng: không có vùng cấm và không quan chức nào có thể an toàn hoặc “hạ cánh an toàn” một khi bàn tay đã “vấy bẩn”. Việc xử lý nghiêm minh các vụ tham nhũng quy mô lớn có ý nghĩa lớn trong việc loại bỏ khỏi hệ thống chính trị và hệ thống công vụ những “con sâu” lớn phá hoại tài lực quốc gia; cũng như gửi đi tín hiệu răn đe cần thiết với những quan chức có ý định tham nhũng.

Ở khía cạnh thứ hai, cũng quan trọng không kém, là chống “tham nhũng vặt” - tức là tệ nạn vòi vĩnh người dân, doanh nghiệp khi thực hiện các giao dịch, thủ tục hành chính. Tham nhũng dưới hình thức này, dù không có những “sâu chúa” và khó có thể điểm mặt chỉ tên từng công chức tham nhũng, nhưng thói quen cửa quyền và nhũng nhiễu làm xói mòn đạo đức công vụ đồng thời làm suy giảm niềm tin của người dân vào đạo đức và năng lực phục vụ của hệ thống hành chính nhà nước.

Giải pháp căn cơ và xử lý tận gốc rễ cho nhóm vấn đề thứ hai đã khá rõ và Chính phủ đang tiếp cận đúng hướng: (1) “cắt bỏ” triệt để giấy phép con tạo ra “đất sống” để công chức có thể lợi dụng vòi vĩnh người dân, doanh nghiệp và (2) thúc đẩy chính phủ điện tử và giao dịch hành chính công điện tử, giảm cơ hội tiếp xúc giữa công chức - người sử dụng dịch vụ cũng đồng thời là giảm cơ hội vòi vĩnh “phong bì”, “bôi trơn”. Nếu việc điện tử hóa thành công và đạt được mức độ 3, 4 thì sẽ là bước tiến kỳ diệu trong việc nâng cao hiệu quả hệ thống hành chính và chống tham nhũng.

Tuy nhiên, ở nhóm vấn đề thứ nhất, với các hình thức tham nhũng liên quan đến đục khoét công sản, tài nguyên quốc gia và liên quan đến tham nhũng chính sách, lời giải rõ ràng là không đơn giản bởi gốc rễ vấn đề vừa nằm ở cấu trúc hệ thống chính trị và thiết kế hệ thống kiểm soát quyền lực, vừa lẫn trong từng chính sách cụ thể (ví dụ về sở hữu và quyền tài sản đất đai; về tư nhân hóa doanh nghiệp nhà nước; về hợp tác công - tư trong các dự án hạ tầng...).

Ở nhóm vấn đề này, cả cách tiếp cận, lẫn giải pháp chính sách trong từng vấn đề cụ thể vẫn chưa rõ ràng và chưa có những bước tiến và kết quả thực chất. Ví dụ, vấn đề đất đai, quyền thu hồi đất của người dân bằng các quyết định hành chính, cánh cửa chính mở lối cho tham nhũng đất đai, vẫn chưa được bịt; việc sửa đổi chính sách đất đai (chứ không đơn giản là sửa Luật Đất đai 2013) trong hai năm qua hầu như chưa có bước tiến. Giao đất thực hiện dự án thông qua chỉ định, căn nguyên của các đại án đất đai, vẫn được sử dụng phổ biến thay vì đấu giá công khai. Hoặc tiến trình tư nhân hóa doanh nghiệp nhà nước (thông qua cổ phần hóa, thoái vốn) vẫn thực hiện với tiến độ chậm trễ.

Vì vậy, những kết quả tích cực ban đầu của việc cải thiện tình trạng tham nhũng là đáng ghi nhận, nhưng khối lượng công việc khổng lồ, đặc biệt là cải cách thể chế gồm thể chính trị, tổ chức hệ thống chính trị - hành chính, cải cách pháp luật, vẫn còn ở phía trước. 


 

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.