Mobile

Cát nhân tạo, tại sao không?
Thứ Năm,  2/5/2019, 15:36 
Tô Văn Trường

Cát nhân tạo, tại sao không?

Tô Văn Trường

(TBKTSG) - Ngày 23-4-2019, bàn về việc phòng chống khai thác cát trái phép trên vùng biển Cần Giờ, thiếu tướng Phan Anh Minh, Phó giám đốc Công an TPHCM, nói rằng hầu hết các công trình đều sử dụng cát khai thác trái phép vì nguồn cát hợp pháp không đủ cung cấp, nên “Nếu làm thẳng thừng thì những công trình này sẽ bị đình trệ”.

Cát nhân tạo có thể là lời giải cho bài toán khó này.

Sớm thay thế cát trong xây dựng bằng vật liệu mới

Nhật Bản đã sử dụng từ 40 năm trước

Cát nhân tạo là loại cát được nghiền từ các loại đá trong tự nhiên như đá vôi, đá ong, đá granit, cuội sỏi... có modul hạt tương đương với cát tự nhiên.

Ở Nhật Bản, cát nhân tạo đã được sử dụng cách đây 40 năm, để bảo vệ tài nguyên và thân thiện với môi trường. Ngay cả Lào cũng đã xây dựng chủ yếu bằng cát nhân tạo làm từ đá.

Mỗi năm, nhu cầu cát xây dựng ở Việt Nam khoảng 120 triệu mét khối nhưng lượng khai thác chỉ đáp ứng khoảng 25%. Riêng cát san lấp chỉ mới đáp ứng được chưa đến 2% nhu cầu hàng năm. Việc sử dụng cát nước ngọt để san lấp rất lãng phí. Đứng trước nguy cơ ngày càng cạn kiệt nguồn cát tự nhiên, việc sử dụng cát nhân tạo thay thế là xu thế tất yếu.

Tiềm năng và nhu cầu sản xuất cát nhân tạo ở Việt Nam vẫn còn rất lớn vì tiêu thụ cát nhân tạo mới chiếm khoảng hơn 2% so với tiêu thụ cát tự nhiên. Nguyên liệu 

để làm cát nhân tạo rất dồi dào, quy trình làm cát nhân tạo cũng rất đơn giản, chỉ cần sàng tuyển, rửa, loại bỏ các tạp chất, sau đó nghiền theo kích thước đạt tiêu chuẩn cỡ hạt, dùng vào các mục đích như xây, trát, trộn bê tông...

Hạt cát nhân tạo đồng đều hơn, có thể điều chỉnh tỷ lệ thành phần hạt nên góp phần quan trọng tiết kiệm các nguyên liệu khác như xi măng, nhựa đường, rút ngắn thời gian thi công và tăng tuổi thọ công trình.

Ứng dụng thực tế ở việt Nam

Năm 2012, Tổng công ty Sơn Trường (Hải Phòng) tiến hành nghiên cứu ứng dụng tro bay vào sản xuất bê tông ly tâm, nhưng kết quả chưa đạt được như mong muốn khi làm bê tông mác cao bởi vì không ổn định, phần lớn là tro bay không qua tuyển lượng, mà qua tuyển thì giá thành cao gần bằng xi măng dẫn tới hiệu quả kinh tế không cao. Đến cuối năm 2018, Tổng công ty Sơn Trường nghiên cứu dùng xỉ lò cao của Nhà máy Gang thép Hòa Phát và đã dùng đại trà cho đến nay, mang lại khá nhiều lợi ích kinh tế (tiết kiệm gần 10% giá thành bê tông).

Nhà máy Bê tông Minh Đức số 1 thuộc Tổng công ty Sơn Trường bắt đầu đi vào sản xuất, từ đầu năm 2005 với sản phẩm chủ đạo là bê tông ly tâm dự ứng lực cường độ cao (> 80 Mpa), và cọc vuông. Trong quá trình sản xuất hàng năm cứ đến mùa khô là tình trạng khan hiếm cát vàng (cát vàng Sông Lô) lại diễn ra.

Đến cuối năm 2015, tình trạng khan hiếm nhiều hơn, đẩy giá cát lên cao. Trước tình hình đó, nhà máy chủ động tiến hành nghiên cứu chuyển đổi, cũng như cập nhật TCVN 9205:2012 về cát nghiền. Trước mắt, tạm lấy mạt đá sàng phân loại để được cỡ hạt đạt tiêu chuẩn, rồi trộn thử bê tông trong phòng thí nghiệm để đánh giá mác và độ linh động của bê tông. Sau khi có kết quả, nhà máy đã liên hệ định mua máy về nghiền.

Thời gian đầu khá khó khăn do bên cung cấp chưa có kinh nghiệm và cũng không hiểu sâu về tiêu chuẩn nên sản xuất ra cát nghiền khá to, hàm lượng bột không ổn định, phải mất gần hai tháng thì nhà cung cấp mới điều chỉnh cho ra được sản phẩm như nhà máy yêu cầu.

Nhà máy Bê tông Minh Đức số 1 sản xuất cát nghiền đại trà 100% từ đầu năm 2016 cho đến nay.

Nhà nước đã có chủ trương, chính sách

Bộ Xây dựng là cơ quan quản lý nhà nước, trong thời gian qua đã chủ động tăng cường hướng dẫn sản xuất và sử dụng cát nhân tạo thay thế cát tự nhiên trong xây dựng.

Bộ Xây dựng đã có Văn bản số 1421/BXD-VLXD ngày 22-6-2017 hướng dẫn, đôn đốc các địa phương nắm vững nhu cầu sử dụng cát xây dựng, vật liệu san lấp tại địa phương, nguồn cung, có giải pháp thay thế cát tự nhiên bằng cát nhân tạo và tăng cường sử dụng các vật liệu, phế thải công nghiệp thay thế cát tự nhiên để san lấp, giảm áp lực về nguồn cung, bình ổn giá thị trường. Tăng cường kiểm tra, quản lý chặt chẽ việc khai thác cát xây dựng theo đúng quy định. Hướng dẫn các địa phương trong việc thực hiện các cơ chế, chính sách thúc đẩy các doanh nghiệp đầu tư sản xuất và sử dụng cát tự nhiên, hướng dẫn các tiêu chuẩn, định mức kinh tế kỹ thuật tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình sản xuất và sử dụng cát nghiền và vật liệu thay thế cát tự nhiên.

Bộ Xây dựng đã phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường xây dựng nghị định quy định quản lý cát, sỏi lòng sông và bảo vệ lòng, bờ, bãi sông, trong đó có nội dung khuyến khích việc sử dụng cát nhân tạo thay thế cát tự nhiên trong xây dựng.

Bộ Xây dựng cũng đã bổ sung các tiêu chuẩn, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật sử dụng vật liệu thay thế cát tự nhiên trong san lấp như ban hành Quyết định số 430/QĐ-BXD ngày 16-5-2017 về việc ban hành chỉ dẫn kỹ thuật “Xỉ gang và xỉ thép sử dụng làm vật liệu xây dựng”; Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 12249:2018 “Tro xỉ nhiệt điện đốt than làm vật liệu san lấp - Yêu cầu chung”. Bộ Xây dựng cũng đã sửa đổi, ban hành quy chuẩn QCVN 16:2017/BXD - Quy chuẩn quốc gia về sản phẩm hàng hóa vật liệu xây dựng. Trong đó, có các yêu cầu kỹ thuật đối với tro, xỉ, thạch cao dùng làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng...

Nhưng vẫn còn nhiều việc cần làm

Chính phủ cần cho rà soát lại quy hoạch khai thác sử dụng các mỏ cát tự nhiên, chấn chỉnh kỷ cương phép nước, không để tình trạng “cát tặc” lộng hành như thời gian vừa qua, gây bất ổn đến kinh tế - xã hội và môi trường. Đồng thời, phải có quy hoạch vùng, xây dựng những nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng nhân tạo bài bản mới có thể đáp ứng số lượng lớn nguyên liệu mà thị trường yêu cầu.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng cũng cần rà soát các tiêu chuẩn quy chuẩn liên quan đến cát nghiền, tro, xỉ nhiệt điện và vật liệu thay thế khác; kịp thời điều chỉnh, bổ sung sửa đổi tiêu chuẩn TCVN 447:2012 về công tác đất - thi công và nghiệm thu; TCVN 9205:2012 về cát nghiền cho bê tông và vữa; TCVN 7570:2006 về cốt liệu cho bê tông và vữa. Trong đó, theo hướng ban hành đầy đủ các tiêu chuẩn chủng loại cát nghiền thay thế cát tự nhiên.

Ngoài ra, Bộ Khoa học và Công nghệ nên hoàn thành sớm việc thẩm định và ban hành tiêu chuẩn “Sử dụng nhiệt điện tro xỉ đốt than trong nền đường ô tô”. Kết hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và Môi trường và các ngành liên quan đẩy mạnh việc nghiên cứu khoa học sử dụng cát nhiễm mặn để phục vụ nhu cầu san lấp và làm vật liệu xây dựng trong nước; đồng thời xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật sử dụng loại vật liệu này. Khuyến khích, tạo cơ chế chính sách thuận lợi cho các doanh nghiệp sử dụng cát nhân tạo thay cho cát tự nhiên.

Nếu giải quyết kịp thời các kiến nghị nêu trên, không những góp phần tích cực vào việc giải quyết vấn nạn “cát tặc” mà còn làm tăng hiệu quả kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. 

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

Cát nhân tạo, tại sao không?

Tô Văn Trường
Thứ Năm,  2/5/2019, 15:36 

Cát nhân tạo, tại sao không?

Tô Văn Trường

(TBKTSG) - Ngày 23-4-2019, bàn về việc phòng chống khai thác cát trái phép trên vùng biển Cần Giờ, thiếu tướng Phan Anh Minh, Phó giám đốc Công an TPHCM, nói rằng hầu hết các công trình đều sử dụng cát khai thác trái phép vì nguồn cát hợp pháp không đủ cung cấp, nên “Nếu làm thẳng thừng thì những công trình này sẽ bị đình trệ”.

Cát nhân tạo có thể là lời giải cho bài toán khó này.

Sớm thay thế cát trong xây dựng bằng vật liệu mới

Nhật Bản đã sử dụng từ 40 năm trước

Cát nhân tạo là loại cát được nghiền từ các loại đá trong tự nhiên như đá vôi, đá ong, đá granit, cuội sỏi... có modul hạt tương đương với cát tự nhiên.

Ở Nhật Bản, cát nhân tạo đã được sử dụng cách đây 40 năm, để bảo vệ tài nguyên và thân thiện với môi trường. Ngay cả Lào cũng đã xây dựng chủ yếu bằng cát nhân tạo làm từ đá.

Mỗi năm, nhu cầu cát xây dựng ở Việt Nam khoảng 120 triệu mét khối nhưng lượng khai thác chỉ đáp ứng khoảng 25%. Riêng cát san lấp chỉ mới đáp ứng được chưa đến 2% nhu cầu hàng năm. Việc sử dụng cát nước ngọt để san lấp rất lãng phí. Đứng trước nguy cơ ngày càng cạn kiệt nguồn cát tự nhiên, việc sử dụng cát nhân tạo thay thế là xu thế tất yếu.

Tiềm năng và nhu cầu sản xuất cát nhân tạo ở Việt Nam vẫn còn rất lớn vì tiêu thụ cát nhân tạo mới chiếm khoảng hơn 2% so với tiêu thụ cát tự nhiên. Nguyên liệu 

để làm cát nhân tạo rất dồi dào, quy trình làm cát nhân tạo cũng rất đơn giản, chỉ cần sàng tuyển, rửa, loại bỏ các tạp chất, sau đó nghiền theo kích thước đạt tiêu chuẩn cỡ hạt, dùng vào các mục đích như xây, trát, trộn bê tông...

Hạt cát nhân tạo đồng đều hơn, có thể điều chỉnh tỷ lệ thành phần hạt nên góp phần quan trọng tiết kiệm các nguyên liệu khác như xi măng, nhựa đường, rút ngắn thời gian thi công và tăng tuổi thọ công trình.

Ứng dụng thực tế ở việt Nam

Năm 2012, Tổng công ty Sơn Trường (Hải Phòng) tiến hành nghiên cứu ứng dụng tro bay vào sản xuất bê tông ly tâm, nhưng kết quả chưa đạt được như mong muốn khi làm bê tông mác cao bởi vì không ổn định, phần lớn là tro bay không qua tuyển lượng, mà qua tuyển thì giá thành cao gần bằng xi măng dẫn tới hiệu quả kinh tế không cao. Đến cuối năm 2018, Tổng công ty Sơn Trường nghiên cứu dùng xỉ lò cao của Nhà máy Gang thép Hòa Phát và đã dùng đại trà cho đến nay, mang lại khá nhiều lợi ích kinh tế (tiết kiệm gần 10% giá thành bê tông).

Nhà máy Bê tông Minh Đức số 1 thuộc Tổng công ty Sơn Trường bắt đầu đi vào sản xuất, từ đầu năm 2005 với sản phẩm chủ đạo là bê tông ly tâm dự ứng lực cường độ cao (> 80 Mpa), và cọc vuông. Trong quá trình sản xuất hàng năm cứ đến mùa khô là tình trạng khan hiếm cát vàng (cát vàng Sông Lô) lại diễn ra.

Đến cuối năm 2015, tình trạng khan hiếm nhiều hơn, đẩy giá cát lên cao. Trước tình hình đó, nhà máy chủ động tiến hành nghiên cứu chuyển đổi, cũng như cập nhật TCVN 9205:2012 về cát nghiền. Trước mắt, tạm lấy mạt đá sàng phân loại để được cỡ hạt đạt tiêu chuẩn, rồi trộn thử bê tông trong phòng thí nghiệm để đánh giá mác và độ linh động của bê tông. Sau khi có kết quả, nhà máy đã liên hệ định mua máy về nghiền.

Thời gian đầu khá khó khăn do bên cung cấp chưa có kinh nghiệm và cũng không hiểu sâu về tiêu chuẩn nên sản xuất ra cát nghiền khá to, hàm lượng bột không ổn định, phải mất gần hai tháng thì nhà cung cấp mới điều chỉnh cho ra được sản phẩm như nhà máy yêu cầu.

Nhà máy Bê tông Minh Đức số 1 sản xuất cát nghiền đại trà 100% từ đầu năm 2016 cho đến nay.

Nhà nước đã có chủ trương, chính sách

Bộ Xây dựng là cơ quan quản lý nhà nước, trong thời gian qua đã chủ động tăng cường hướng dẫn sản xuất và sử dụng cát nhân tạo thay thế cát tự nhiên trong xây dựng.

Bộ Xây dựng đã có Văn bản số 1421/BXD-VLXD ngày 22-6-2017 hướng dẫn, đôn đốc các địa phương nắm vững nhu cầu sử dụng cát xây dựng, vật liệu san lấp tại địa phương, nguồn cung, có giải pháp thay thế cát tự nhiên bằng cát nhân tạo và tăng cường sử dụng các vật liệu, phế thải công nghiệp thay thế cát tự nhiên để san lấp, giảm áp lực về nguồn cung, bình ổn giá thị trường. Tăng cường kiểm tra, quản lý chặt chẽ việc khai thác cát xây dựng theo đúng quy định. Hướng dẫn các địa phương trong việc thực hiện các cơ chế, chính sách thúc đẩy các doanh nghiệp đầu tư sản xuất và sử dụng cát tự nhiên, hướng dẫn các tiêu chuẩn, định mức kinh tế kỹ thuật tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình sản xuất và sử dụng cát nghiền và vật liệu thay thế cát tự nhiên.

Bộ Xây dựng đã phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường xây dựng nghị định quy định quản lý cát, sỏi lòng sông và bảo vệ lòng, bờ, bãi sông, trong đó có nội dung khuyến khích việc sử dụng cát nhân tạo thay thế cát tự nhiên trong xây dựng.

Bộ Xây dựng cũng đã bổ sung các tiêu chuẩn, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật sử dụng vật liệu thay thế cát tự nhiên trong san lấp như ban hành Quyết định số 430/QĐ-BXD ngày 16-5-2017 về việc ban hành chỉ dẫn kỹ thuật “Xỉ gang và xỉ thép sử dụng làm vật liệu xây dựng”; Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 12249:2018 “Tro xỉ nhiệt điện đốt than làm vật liệu san lấp - Yêu cầu chung”. Bộ Xây dựng cũng đã sửa đổi, ban hành quy chuẩn QCVN 16:2017/BXD - Quy chuẩn quốc gia về sản phẩm hàng hóa vật liệu xây dựng. Trong đó, có các yêu cầu kỹ thuật đối với tro, xỉ, thạch cao dùng làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng...

Nhưng vẫn còn nhiều việc cần làm

Chính phủ cần cho rà soát lại quy hoạch khai thác sử dụng các mỏ cát tự nhiên, chấn chỉnh kỷ cương phép nước, không để tình trạng “cát tặc” lộng hành như thời gian vừa qua, gây bất ổn đến kinh tế - xã hội và môi trường. Đồng thời, phải có quy hoạch vùng, xây dựng những nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng nhân tạo bài bản mới có thể đáp ứng số lượng lớn nguyên liệu mà thị trường yêu cầu.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng cũng cần rà soát các tiêu chuẩn quy chuẩn liên quan đến cát nghiền, tro, xỉ nhiệt điện và vật liệu thay thế khác; kịp thời điều chỉnh, bổ sung sửa đổi tiêu chuẩn TCVN 447:2012 về công tác đất - thi công và nghiệm thu; TCVN 9205:2012 về cát nghiền cho bê tông và vữa; TCVN 7570:2006 về cốt liệu cho bê tông và vữa. Trong đó, theo hướng ban hành đầy đủ các tiêu chuẩn chủng loại cát nghiền thay thế cát tự nhiên.

Ngoài ra, Bộ Khoa học và Công nghệ nên hoàn thành sớm việc thẩm định và ban hành tiêu chuẩn “Sử dụng nhiệt điện tro xỉ đốt than trong nền đường ô tô”. Kết hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và Môi trường và các ngành liên quan đẩy mạnh việc nghiên cứu khoa học sử dụng cát nhiễm mặn để phục vụ nhu cầu san lấp và làm vật liệu xây dựng trong nước; đồng thời xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật sử dụng loại vật liệu này. Khuyến khích, tạo cơ chế chính sách thuận lợi cho các doanh nghiệp sử dụng cát nhân tạo thay cho cát tự nhiên.

Nếu giải quyết kịp thời các kiến nghị nêu trên, không những góp phần tích cực vào việc giải quyết vấn nạn “cát tặc” mà còn làm tăng hiệu quả kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. 

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.