Mobile

Cuộc chiến chống tin giả: không chỉ là kiểm chứng tin tức
Thứ Hai,  20/5/2019, 07:41 
Minh Anh

Cuộc chiến chống tin giả: không chỉ là kiểm chứng tin tức

Minh Anh

(TBKTSG Online) - Những ngày gần đây, Thomas Hedin – Tổng biên tập của TjekDet, một trang chuyên kiểm tra tính thật-giả của các thông tin trên mạng, trực thuộc tạp chí kinh tế của Đan Mạch Mandag Morgen – cùng các cộng sự của mình đã có những ngày làm việc “cực kỳ bận rộn”. Nhiệm vụ của nhóm là ngăn chặn các tin tức giả mạo (fake news) đang có xu hướng bùng phát trước cuộc bầu cử quốc hội châu Âu vào ngày 26-5 và cuộc bầu cử quốc hội Đan Mạch vào ngày 5-6.

TjekDet, theo The Guardian, là một trong số 19 nhóm kiểm tra thông tin thực tế hoạt động trên 13 quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu (EU), như là một phần của nền tảng FactcheckEU độc lập được thành lập bởi Mạng lưới kiểm tra thông tin thực tế quốc tế (IFCN).

Nhiều nền kinh tế trên thế giới đang nỗ lực để giải quyết nạn tin giả và các nội dung cực đoan, bạo lực trên các trang tin trực tuyến và mạng xã hội. Ảnh minh họa: BBC

IFCN được thành lập bởi Học viện báo chí Poynter có trụ sở tại Florida (Mỹ), hoạt động của mạng lưới này được xem như một nỗ lực của cơ quan báo chí cũng như các tổ chức nghiên cứu trong việc phát hiện và ngăn chặn các tin tức giả. Facebook hiện đã tham gia mạng lưới này.

Theo đó, người dùng Facebook tại Mỹ và Đức hiện có thể gắn cờ các bài viết mà họ nghi ngờ là tin giả, sau đó các bài viết này sẽ được chuyển tới những người kiểm tra của bên thứ 3 độc lập đã đăng ký với IFCN. Những người kiểm tra thông tin này đến từ các tổ chức truyền thông uy tín như Washington Post hoặc trang web chuyên “bắt lỗi” Snopes.com. Theo Giám đốc điều hành của IFCN, ông Alexios Mantzarlis, nếu một thông tin được xác minh là “fake news”, người dùng mạng xã hội sẽ nhận được một cảnh báo nếu muốn chia sẻ thông tin này.

Nỗ lực đối phó với tin giả

Nỗi ám ảnh về bi kịch 20 người bị đám đông cuồng nộ sát hại chỉ trong chưa đầy 2 tháng tại Ấn Độ (từ tháng 5 đến thanh 7-2018) với nguyên nhân là những thông tin hoàn toàn bịa đặt được chia sẻ trên Facebook và WhatsApp, chỉ là một trong số nhiều câu chuyện cho thấy sức ảnh hưởng nằm ngoài kiểm soát của tin giả tràn lan trên mạng xã hội. Để ngăn những thông tin sai lệch gây ra thảm họa tương tự, chính quyền nhiều nước, bằng các phương thức khác nhau, đang hướng tới việc điều chỉnh dần dần hoạt động của các mạng xã hội – vốn được xem là mảnh đất màu mỡ của tin giả.

Để phạt các nhà báo đăng tin giả và các tài khoản mạng xã hội đáng ngờ, theo hãng tin AP, từ cuối năm 2018, chính quyền Ai Cập thông qua luật mới. Theo đó, những tài khoản mạng xã hội và blog có hơn 5.000 lượt theo dõi trên các nền tảng như Twitter, Facebook sẽ bị đối xử như hãng tin, từ đó có thể bị truy tố nếu đăng tin sai sự thật hoặc kích động phạm pháp. Hội đồng tối cao về truyền thông Ai Cập chịu trách nhiệm giám sát và hành động trước các hành vi vi phạm. Bên cạnh đó, luật cũng cấm thành lập trang web mà không có giấy phép từ hội đồng và cho phép hội đồng chặn hay đình chỉ hoạt động của những trang web này hoặc phạt tiền tổng biên tập. Đồng thời nhấn mạnh nhà báo chỉ được quay phim tại các địa điểm không bị cấm.

Tại Nga, một dự luật mới công bố hồi tháng 3 cho phép chính phủ Nga kiểm soát không gian mạng chặt chẽ hơn, đồng thời góp phần gia tăng quyền lực của chính phủ hiện tại. Theo đó, người dân có thể bị phạt tiền và thậm chí vào tù nếu đăng thông tin thóa mạ xã hội, nhà nước, các biểu tượng chính thức của nhà nước liên bang, hiến pháp liên bang và cơ quan công quyền.

Trước đó, nội các của Thủ tướng Đức Angela Merkel năm 2017 cũng từng đề xuất hình phạt lên tới 50 triệu euro đối với các mạng xã hội như Facebook nếu để tin tức giả mạo lan truyền. Và đến tháng 1-2018, Chính phủ Đức đã thông qua một đạo luật buộc các công ty mạng xã hội phải nhanh chóng xóa bỏ các nội dung phạm pháp như các bài viết có nội dung thù địch, ấu dâm, các nội dung có liên quan tới khủng bố và các thông tin sai sự thật trên các trang thông tin của họ. Các trang mạng xã hội này sẽ có thời hạn 24 giờ để xóa bỏ các nội dung bị cấm, nếu không sẽ bị phạt tới 50 triệu euro.

Các nghị sĩ châu Âu hôm 8-4 cũng đã bỏ phiếu ủng hộ các quy định xóa bỏ các nội dung trực tuyến bạo lực. Theo luật mới này, các công ty công nghệ như Facebook, Twitter hay Google có thể phải đối mặt với các án phạt nếu họ không nhanh chóng xóa bỏ các nội dung phát tán chủ nghĩa khủng bố trên nền tảng của họ.

Kiểm chứng tin tức, liệu đã đủ?

Vào tháng 4 vừa qua, bên lề cuộc hội nghị Ban chấp hành Tổ chức các hãng thông tấn châu Á-Thái Bình Dương (OANA) lần thứ 44 diễn ra tại Hà Nội, các hãng thông tấn cũng trình bày nhiều phương án về kiểm chứng tin tức để chống lại tin giả.

Hãng thông tấn ANTARA (Indonesia) cho rằng, việc chiến đấu với tin tức giả là một trong những nhiệm vụ của một hãng thông tấn. ANTARA đã thành lập một bộ phận  xử lý tin tức giả gọi là “ban kiểm chứng sự thật”, gồm khoảng 10 phóng viên và biên tập viên. Nhiệm vụ chính của đơn vị này là xác minh tin tức giả mạo lan truyền trong công chúng, đặc biệt là trên mạng xã hội. Ban này có một mục riêng trong hệ thống thông tin trên trang web của ANTARA, đó là mục Anti-Hoax (mục thông tin chống tin giả mạo).

Tương tự ANTARA, từ tháng 3-2018, hãng thông tấn Yonhap (Hàn Quốc) đã nâng cấp nhóm xác minh thông tin trong cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2017 thành một nhóm thường trực trong tòa soạn với công việc là lựa chọn tin tức để xác minh.

Hãng tin Australia Associated Press (AAP) của Úc lại chọn giải pháp thành lập hệ thống kiểm định tin tức trên trang web của mình và trên các nền tảng tin tức như Apple News, Facebook và Google News. Với hệ thống này, AAP có khả năng kiểm tra lại những tuyên bố của các nhân vật công chúng là đúng hay sai; từ đó giúp AAP tăng cường đô chính xác của thông tin cung cấp đến độc giả.

Tuy nhiên, tại sự kiện do TTXVN đăng cai, đại diện các hãng thông tấn cũng cho rằng ngày nay công chúng không chỉ dựa vào báo chí, các hãng tin hay thậm chí là truyền hình để nắm bắt thông tin, họ sử dụng các dịch vụ mạng xã hội nhiều hơn. Đây là lý do tại sao không thể kiểm soát sự lan truyền của tin tức, đặc biệt là tin tức giả mạo.

Vì vậy, với trách nhiệm xã hội của mình, các hãng thông tấn phải tìm giải pháp để ngay khi có tin giả bắt đầu lan ra trên mạng, các hãng thông tấn có thể thông báo ngay với độc giả rằng tin tức này còn cần phải kiểm tra và xác minh. Đây cũng chính là vai trò của các cơ quan thông tấn trên toàn cầu.

Trong khi đó, những “người khổng lồ” công nghệ cũng đã chọn việc hợp tác với các nhà kiểm chứng tin tức, như một cách chứng tỏ nỗ lực tham gia chống tin tức giả mạo. Năm 2018, Facebook tuyên bố triển khai tại Brazil một chương trình chống phát tán tin giả trên các trang mạng xã hội sau khi đã đạt được thỏa thuận với các cơ quan kiểm chứng tin tức là Aos Fatos và Agencia Lupa.

Theo đó, hai cơ quan trên sẽ được phép tiếp cận các tin tức bị cộng đồng sử dụng Facebook tố cáo là tin giả để phân tích tính xác thực. Tất cả các nội dung được xác định là thất thiệt sẽ bị hạn chế một cách triệt để. Trong khi đó, các trang Facebook liên tục chia sẻ các tin giả sẽ bị hạn chế độ lan tỏa.

Tại Đức, Facebook hợp tác với tổ chức tin tức phi lợi nhuận Correctiv để cho ra công cụ cho phép người dùng đánh dấu vào những thông tin mà họ cho là giả mạo. Correctiv sẽ điều tra những nội dung bị đánh dấu.

Trên thực tế, bước đi của Facebook là cần thiết, bởi Ủy ban châu Âu (EC) đã yêu cầu vào thời điểm các chiến dịch tranh cử bắt đầu khởi động tại các nước EU, các tập đoàn Internet cần có các giải pháp cụ thể để bảo đảm sự minh bạch của các quảng cáo mang tính chính trị.

EC cũng hối thúc các nền tảng Internet cung cấp quyền tiếp cận vào hệ thống dữ liệu của họ để phục vụ mục đích nghiên cứu, và để bảo đảm hợp tác giữa các nền tảng và các nước thành viên thông qua Hệ thống Báo động khẩn cấp. Hệ thống này, bắt đầu hoạt động từ tháng 3, cho phép các thành viên chia sẻ dữ liệu và phân tích về các chiến dịch vận động bầu cử và qua đó, các nền tảng Internet có thể thúc đẩy các nội dung được chính EU xác nhận là khách quan và không sai lệch.
 

Vị trí đặt bình chọn
TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

Cuộc chiến chống tin giả: không chỉ là kiểm chứng tin tức

Minh Anh
Thứ Hai,  20/5/2019, 07:41 

Cuộc chiến chống tin giả: không chỉ là kiểm chứng tin tức

Minh Anh

(TBKTSG Online) - Những ngày gần đây, Thomas Hedin – Tổng biên tập của TjekDet, một trang chuyên kiểm tra tính thật-giả của các thông tin trên mạng, trực thuộc tạp chí kinh tế của Đan Mạch Mandag Morgen – cùng các cộng sự của mình đã có những ngày làm việc “cực kỳ bận rộn”. Nhiệm vụ của nhóm là ngăn chặn các tin tức giả mạo (fake news) đang có xu hướng bùng phát trước cuộc bầu cử quốc hội châu Âu vào ngày 26-5 và cuộc bầu cử quốc hội Đan Mạch vào ngày 5-6.

TjekDet, theo The Guardian, là một trong số 19 nhóm kiểm tra thông tin thực tế hoạt động trên 13 quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu (EU), như là một phần của nền tảng FactcheckEU độc lập được thành lập bởi Mạng lưới kiểm tra thông tin thực tế quốc tế (IFCN).

Nhiều nền kinh tế trên thế giới đang nỗ lực để giải quyết nạn tin giả và các nội dung cực đoan, bạo lực trên các trang tin trực tuyến và mạng xã hội. Ảnh minh họa: BBC

IFCN được thành lập bởi Học viện báo chí Poynter có trụ sở tại Florida (Mỹ), hoạt động của mạng lưới này được xem như một nỗ lực của cơ quan báo chí cũng như các tổ chức nghiên cứu trong việc phát hiện và ngăn chặn các tin tức giả. Facebook hiện đã tham gia mạng lưới này.

Theo đó, người dùng Facebook tại Mỹ và Đức hiện có thể gắn cờ các bài viết mà họ nghi ngờ là tin giả, sau đó các bài viết này sẽ được chuyển tới những người kiểm tra của bên thứ 3 độc lập đã đăng ký với IFCN. Những người kiểm tra thông tin này đến từ các tổ chức truyền thông uy tín như Washington Post hoặc trang web chuyên “bắt lỗi” Snopes.com. Theo Giám đốc điều hành của IFCN, ông Alexios Mantzarlis, nếu một thông tin được xác minh là “fake news”, người dùng mạng xã hội sẽ nhận được một cảnh báo nếu muốn chia sẻ thông tin này.

Nỗ lực đối phó với tin giả

Nỗi ám ảnh về bi kịch 20 người bị đám đông cuồng nộ sát hại chỉ trong chưa đầy 2 tháng tại Ấn Độ (từ tháng 5 đến thanh 7-2018) với nguyên nhân là những thông tin hoàn toàn bịa đặt được chia sẻ trên Facebook và WhatsApp, chỉ là một trong số nhiều câu chuyện cho thấy sức ảnh hưởng nằm ngoài kiểm soát của tin giả tràn lan trên mạng xã hội. Để ngăn những thông tin sai lệch gây ra thảm họa tương tự, chính quyền nhiều nước, bằng các phương thức khác nhau, đang hướng tới việc điều chỉnh dần dần hoạt động của các mạng xã hội – vốn được xem là mảnh đất màu mỡ của tin giả.

Để phạt các nhà báo đăng tin giả và các tài khoản mạng xã hội đáng ngờ, theo hãng tin AP, từ cuối năm 2018, chính quyền Ai Cập thông qua luật mới. Theo đó, những tài khoản mạng xã hội và blog có hơn 5.000 lượt theo dõi trên các nền tảng như Twitter, Facebook sẽ bị đối xử như hãng tin, từ đó có thể bị truy tố nếu đăng tin sai sự thật hoặc kích động phạm pháp. Hội đồng tối cao về truyền thông Ai Cập chịu trách nhiệm giám sát và hành động trước các hành vi vi phạm. Bên cạnh đó, luật cũng cấm thành lập trang web mà không có giấy phép từ hội đồng và cho phép hội đồng chặn hay đình chỉ hoạt động của những trang web này hoặc phạt tiền tổng biên tập. Đồng thời nhấn mạnh nhà báo chỉ được quay phim tại các địa điểm không bị cấm.

Tại Nga, một dự luật mới công bố hồi tháng 3 cho phép chính phủ Nga kiểm soát không gian mạng chặt chẽ hơn, đồng thời góp phần gia tăng quyền lực của chính phủ hiện tại. Theo đó, người dân có thể bị phạt tiền và thậm chí vào tù nếu đăng thông tin thóa mạ xã hội, nhà nước, các biểu tượng chính thức của nhà nước liên bang, hiến pháp liên bang và cơ quan công quyền.

Trước đó, nội các của Thủ tướng Đức Angela Merkel năm 2017 cũng từng đề xuất hình phạt lên tới 50 triệu euro đối với các mạng xã hội như Facebook nếu để tin tức giả mạo lan truyền. Và đến tháng 1-2018, Chính phủ Đức đã thông qua một đạo luật buộc các công ty mạng xã hội phải nhanh chóng xóa bỏ các nội dung phạm pháp như các bài viết có nội dung thù địch, ấu dâm, các nội dung có liên quan tới khủng bố và các thông tin sai sự thật trên các trang thông tin của họ. Các trang mạng xã hội này sẽ có thời hạn 24 giờ để xóa bỏ các nội dung bị cấm, nếu không sẽ bị phạt tới 50 triệu euro.

Các nghị sĩ châu Âu hôm 8-4 cũng đã bỏ phiếu ủng hộ các quy định xóa bỏ các nội dung trực tuyến bạo lực. Theo luật mới này, các công ty công nghệ như Facebook, Twitter hay Google có thể phải đối mặt với các án phạt nếu họ không nhanh chóng xóa bỏ các nội dung phát tán chủ nghĩa khủng bố trên nền tảng của họ.

Kiểm chứng tin tức, liệu đã đủ?

Vào tháng 4 vừa qua, bên lề cuộc hội nghị Ban chấp hành Tổ chức các hãng thông tấn châu Á-Thái Bình Dương (OANA) lần thứ 44 diễn ra tại Hà Nội, các hãng thông tấn cũng trình bày nhiều phương án về kiểm chứng tin tức để chống lại tin giả.

Hãng thông tấn ANTARA (Indonesia) cho rằng, việc chiến đấu với tin tức giả là một trong những nhiệm vụ của một hãng thông tấn. ANTARA đã thành lập một bộ phận  xử lý tin tức giả gọi là “ban kiểm chứng sự thật”, gồm khoảng 10 phóng viên và biên tập viên. Nhiệm vụ chính của đơn vị này là xác minh tin tức giả mạo lan truyền trong công chúng, đặc biệt là trên mạng xã hội. Ban này có một mục riêng trong hệ thống thông tin trên trang web của ANTARA, đó là mục Anti-Hoax (mục thông tin chống tin giả mạo).

Tương tự ANTARA, từ tháng 3-2018, hãng thông tấn Yonhap (Hàn Quốc) đã nâng cấp nhóm xác minh thông tin trong cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2017 thành một nhóm thường trực trong tòa soạn với công việc là lựa chọn tin tức để xác minh.

Hãng tin Australia Associated Press (AAP) của Úc lại chọn giải pháp thành lập hệ thống kiểm định tin tức trên trang web của mình và trên các nền tảng tin tức như Apple News, Facebook và Google News. Với hệ thống này, AAP có khả năng kiểm tra lại những tuyên bố của các nhân vật công chúng là đúng hay sai; từ đó giúp AAP tăng cường đô chính xác của thông tin cung cấp đến độc giả.

Tuy nhiên, tại sự kiện do TTXVN đăng cai, đại diện các hãng thông tấn cũng cho rằng ngày nay công chúng không chỉ dựa vào báo chí, các hãng tin hay thậm chí là truyền hình để nắm bắt thông tin, họ sử dụng các dịch vụ mạng xã hội nhiều hơn. Đây là lý do tại sao không thể kiểm soát sự lan truyền của tin tức, đặc biệt là tin tức giả mạo.

Vì vậy, với trách nhiệm xã hội của mình, các hãng thông tấn phải tìm giải pháp để ngay khi có tin giả bắt đầu lan ra trên mạng, các hãng thông tấn có thể thông báo ngay với độc giả rằng tin tức này còn cần phải kiểm tra và xác minh. Đây cũng chính là vai trò của các cơ quan thông tấn trên toàn cầu.

Trong khi đó, những “người khổng lồ” công nghệ cũng đã chọn việc hợp tác với các nhà kiểm chứng tin tức, như một cách chứng tỏ nỗ lực tham gia chống tin tức giả mạo. Năm 2018, Facebook tuyên bố triển khai tại Brazil một chương trình chống phát tán tin giả trên các trang mạng xã hội sau khi đã đạt được thỏa thuận với các cơ quan kiểm chứng tin tức là Aos Fatos và Agencia Lupa.

Theo đó, hai cơ quan trên sẽ được phép tiếp cận các tin tức bị cộng đồng sử dụng Facebook tố cáo là tin giả để phân tích tính xác thực. Tất cả các nội dung được xác định là thất thiệt sẽ bị hạn chế một cách triệt để. Trong khi đó, các trang Facebook liên tục chia sẻ các tin giả sẽ bị hạn chế độ lan tỏa.

Tại Đức, Facebook hợp tác với tổ chức tin tức phi lợi nhuận Correctiv để cho ra công cụ cho phép người dùng đánh dấu vào những thông tin mà họ cho là giả mạo. Correctiv sẽ điều tra những nội dung bị đánh dấu.

Trên thực tế, bước đi của Facebook là cần thiết, bởi Ủy ban châu Âu (EC) đã yêu cầu vào thời điểm các chiến dịch tranh cử bắt đầu khởi động tại các nước EU, các tập đoàn Internet cần có các giải pháp cụ thể để bảo đảm sự minh bạch của các quảng cáo mang tính chính trị.

EC cũng hối thúc các nền tảng Internet cung cấp quyền tiếp cận vào hệ thống dữ liệu của họ để phục vụ mục đích nghiên cứu, và để bảo đảm hợp tác giữa các nền tảng và các nước thành viên thông qua Hệ thống Báo động khẩn cấp. Hệ thống này, bắt đầu hoạt động từ tháng 3, cho phép các thành viên chia sẻ dữ liệu và phân tích về các chiến dịch vận động bầu cử và qua đó, các nền tảng Internet có thể thúc đẩy các nội dung được chính EU xác nhận là khách quan và không sai lệch.
 

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.