Mobile

“Thương” có cần “cho roi cho vọt”?
Chủ Nhật,  2/6/2019, 09:21 
Thanh Phương

“Thương” có cần “cho roi cho vọt”?

Thanh Phương

(TBKTSG) - Tranh cãi về quyền phạt học sinh của thầy cô giáo vẫn dai dẳng, chưa dứt.

Phe “nghinh tân” phản đối các hình thức kỷ luật mang tính bạo lực, xúc phạm nhân phẩm học sinh, cho rằng đó là lối giáo dục phi khoa học, gây tổn hại thể chất, tinh thần, ảnh hưởng quá trình phát triển của trẻ. Một số nghiên cứu từ nước ngoài cũng được đưa ra để chứng minh việc xử phạt bằng nhục hình không đem lại kết quả lâu dài và là mầm mống hình thành xã hội bạo lực.

Phe “thủ cựu” với không ít vị là giáo viên lập luận rằng giáo dục cần có kỷ luật mà xử phạt là cần thiết. Câu nói của người xưa “thương cho roi cho vọt” được xem như một phương cách dạy dỗ hiệu quả đã được chứng thực, rằng “tôi được nên người như ngày nay là nhờ thuở nhỏ bị thầy cô, cha mẹ phạt quỳ, phạt roi và tôi biết ơn về điều đó”.

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự va đập giữa các giá trị cũ và mới gây không ít hoang mang, dẫn đến lúng túng trong hành xử. Nhưng cho dù nhiều giá trị truyền thống từng là kim chỉ nam dẫn bước các thế hệ, cũng không có nghĩa mọi đúc kết thực tiễn trong quá khứ đều là chân lý. Chính cách nghĩ mặc định “thương cho roi cho vọt” mà không ít ý kiến cho rằng dư luận đang quá khắt khe đối với thầy cô trước những việc xử phạt học sinh gần đây.

Thế giới thay đổi sau mỗi phút giây, huống hồ là khi tính bằng khoảng cách thế hệ. “Khác biệt thế hệ” luôn là vấn đề đau đầu ở mọi thời kỳ. Trong xã hội quân - sư - phụ xưa kia, các mối quan hệ bị chi phối bởi những đạo lý “tôn sư trọng đạo”, “áo mặc sao qua khỏi đầu”... Nhưng xét trong chừng mực nào đó, thế hệ trẻ, vì là hậu sanh, phải sống tuân theo ý của người lớn, người già, và vô hình trung đã trở nên lệ thuộc, hình thành “văn hóa vâng lời” ngay từ nhỏ.

Bởi thế, có lẽ cũng cần xem lại cách suy nghĩ “thương cho roi cho vọt”, tưởng như là những “giá trị truyền thống” bất biến. Thực ra, nhiều giá trị đến nay đã thay đổi để phù hợp với thời đại vốn đã chuyển biến rất nhanh và rất khác xa so với thời đại trước. Khi công nghệ thông tin khiến thế giới xích lại gần nhau và khi nhận thức con người đã thay đổi những bước rất dài thì mọi thứ “tư duy đóng khung” đều hàm chứa sự bất cập.

Cũng vậy, ở kỷ nguyên mà phần lớn thế giới đề cao quyền con người như hiện nay, vào lúc trẻ em đã nâng tầm nhận thức về quyền không bị xâm phạm thân thể cũng như phẩm giá, không khó hiểu khi lối giáo dục “thương cho roi cho vọt” (nghĩa đen) bị nhìn nhận là bạo quyền khoác áo tình thương.

Đồng ý xử phạt là một phần của giáo dục. Nhưng nếu khó thống nhất về mặt nhận thức thì việc hành xử theo pháp luật lại là điều căn bản trong cuộc sống. Luật Trẻ em đã quy định nghiêm cấm các hành vi bạo lực đối với trẻ bao gồm hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của trẻ.

Qua những thông tin dồn dập về bạo lực học đường thời gian gần đây, có cảm giác như các giáo viên không hiểu rõ giới hạn quyền lực của mình, thậm chí như là họ không biết mình đang phạm pháp. Chưa nói tới những tố chất giúp tạo hình ảnh tốt đẹp cho nhà giáo như tình yêu thương trẻ, tính nhẫn nhịn, lòng độ lượng hay đức hy sinh, yêu cầu tối thiểu đối với một giáo viên là sống và làm việc theo pháp luật.

Câu hỏi đặt ra cho ngành sư phạm là chương trình đào tạo các thầy cô giáo tương lai có cung cấp đủ những kiến thức cần thiết hay chưa, đặc biệt ở các lĩnh vực quan trọng như quy luật phát triển tâm sinh lý ở các độ tuổi, hay luật pháp về quyền trẻ em? Liệu quy trình đào tạo đã chặt chẽ chưa, từ phương pháp sư phạm cho đến giám sát chất lượng tốt nghiệp, có đặt ra hệ tiêu chuẩn nhằm đáp ứng yêu cầu của công việc trồng người?

Câu hỏi cũng được đặt ra cho ban giám hiệu các trường học, theo một nhà tư vấn tâm lý học đường, cho vấn đề xây dựng văn hóa giáo dục trong nhà trường, bao gồm cả việc thiết lập, chỉnh lý hệ thống và phương pháp kỷ luật học sinh. Mục tiêu chính không phải nhắm tới trừng phạt mà qua đó, giáo dục các em về nhân cách, phẩm chất, đạo đức. Bên cạnh đó là công tác bồi dưỡng thường xuyên cho đội ngũ giáo viên sao cho thực chất, chẳng hạn cần cập nhật liên tục những kỹ năng sư phạm mới, hay kỹ năng quản trị lớp học, hoặc tăng cường các khóa đào tạo ngắn hạn về can thiệp hành vi...

Vì sao trong thời đại truyền thông phát triển và giao thoa văn hóa với rất nhiều phương pháp giáo dục tiến bộ, các cuộc thử nghiệm, rút tỉa, sàng lọc và thay đổi phương pháp không ngừng diễn ra, nhưng dường như chỉ thấy ở một số trường quốc tế và thêm một số trường tư, còn ở các trường công thì diễn tiến quá chậm như thế? 

TIN BÀI LIÊN QUAN
In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC

“Thương” có cần “cho roi cho vọt”?

Thanh Phương
Chủ Nhật,  2/6/2019, 09:21 

“Thương” có cần “cho roi cho vọt”?

Thanh Phương

(TBKTSG) - Tranh cãi về quyền phạt học sinh của thầy cô giáo vẫn dai dẳng, chưa dứt.

Phe “nghinh tân” phản đối các hình thức kỷ luật mang tính bạo lực, xúc phạm nhân phẩm học sinh, cho rằng đó là lối giáo dục phi khoa học, gây tổn hại thể chất, tinh thần, ảnh hưởng quá trình phát triển của trẻ. Một số nghiên cứu từ nước ngoài cũng được đưa ra để chứng minh việc xử phạt bằng nhục hình không đem lại kết quả lâu dài và là mầm mống hình thành xã hội bạo lực.

Phe “thủ cựu” với không ít vị là giáo viên lập luận rằng giáo dục cần có kỷ luật mà xử phạt là cần thiết. Câu nói của người xưa “thương cho roi cho vọt” được xem như một phương cách dạy dỗ hiệu quả đã được chứng thực, rằng “tôi được nên người như ngày nay là nhờ thuở nhỏ bị thầy cô, cha mẹ phạt quỳ, phạt roi và tôi biết ơn về điều đó”.

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự va đập giữa các giá trị cũ và mới gây không ít hoang mang, dẫn đến lúng túng trong hành xử. Nhưng cho dù nhiều giá trị truyền thống từng là kim chỉ nam dẫn bước các thế hệ, cũng không có nghĩa mọi đúc kết thực tiễn trong quá khứ đều là chân lý. Chính cách nghĩ mặc định “thương cho roi cho vọt” mà không ít ý kiến cho rằng dư luận đang quá khắt khe đối với thầy cô trước những việc xử phạt học sinh gần đây.

Thế giới thay đổi sau mỗi phút giây, huống hồ là khi tính bằng khoảng cách thế hệ. “Khác biệt thế hệ” luôn là vấn đề đau đầu ở mọi thời kỳ. Trong xã hội quân - sư - phụ xưa kia, các mối quan hệ bị chi phối bởi những đạo lý “tôn sư trọng đạo”, “áo mặc sao qua khỏi đầu”... Nhưng xét trong chừng mực nào đó, thế hệ trẻ, vì là hậu sanh, phải sống tuân theo ý của người lớn, người già, và vô hình trung đã trở nên lệ thuộc, hình thành “văn hóa vâng lời” ngay từ nhỏ.

Bởi thế, có lẽ cũng cần xem lại cách suy nghĩ “thương cho roi cho vọt”, tưởng như là những “giá trị truyền thống” bất biến. Thực ra, nhiều giá trị đến nay đã thay đổi để phù hợp với thời đại vốn đã chuyển biến rất nhanh và rất khác xa so với thời đại trước. Khi công nghệ thông tin khiến thế giới xích lại gần nhau và khi nhận thức con người đã thay đổi những bước rất dài thì mọi thứ “tư duy đóng khung” đều hàm chứa sự bất cập.

Cũng vậy, ở kỷ nguyên mà phần lớn thế giới đề cao quyền con người như hiện nay, vào lúc trẻ em đã nâng tầm nhận thức về quyền không bị xâm phạm thân thể cũng như phẩm giá, không khó hiểu khi lối giáo dục “thương cho roi cho vọt” (nghĩa đen) bị nhìn nhận là bạo quyền khoác áo tình thương.

Đồng ý xử phạt là một phần của giáo dục. Nhưng nếu khó thống nhất về mặt nhận thức thì việc hành xử theo pháp luật lại là điều căn bản trong cuộc sống. Luật Trẻ em đã quy định nghiêm cấm các hành vi bạo lực đối với trẻ bao gồm hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của trẻ.

Qua những thông tin dồn dập về bạo lực học đường thời gian gần đây, có cảm giác như các giáo viên không hiểu rõ giới hạn quyền lực của mình, thậm chí như là họ không biết mình đang phạm pháp. Chưa nói tới những tố chất giúp tạo hình ảnh tốt đẹp cho nhà giáo như tình yêu thương trẻ, tính nhẫn nhịn, lòng độ lượng hay đức hy sinh, yêu cầu tối thiểu đối với một giáo viên là sống và làm việc theo pháp luật.

Câu hỏi đặt ra cho ngành sư phạm là chương trình đào tạo các thầy cô giáo tương lai có cung cấp đủ những kiến thức cần thiết hay chưa, đặc biệt ở các lĩnh vực quan trọng như quy luật phát triển tâm sinh lý ở các độ tuổi, hay luật pháp về quyền trẻ em? Liệu quy trình đào tạo đã chặt chẽ chưa, từ phương pháp sư phạm cho đến giám sát chất lượng tốt nghiệp, có đặt ra hệ tiêu chuẩn nhằm đáp ứng yêu cầu của công việc trồng người?

Câu hỏi cũng được đặt ra cho ban giám hiệu các trường học, theo một nhà tư vấn tâm lý học đường, cho vấn đề xây dựng văn hóa giáo dục trong nhà trường, bao gồm cả việc thiết lập, chỉnh lý hệ thống và phương pháp kỷ luật học sinh. Mục tiêu chính không phải nhắm tới trừng phạt mà qua đó, giáo dục các em về nhân cách, phẩm chất, đạo đức. Bên cạnh đó là công tác bồi dưỡng thường xuyên cho đội ngũ giáo viên sao cho thực chất, chẳng hạn cần cập nhật liên tục những kỹ năng sư phạm mới, hay kỹ năng quản trị lớp học, hoặc tăng cường các khóa đào tạo ngắn hạn về can thiệp hành vi...

Vì sao trong thời đại truyền thông phát triển và giao thoa văn hóa với rất nhiều phương pháp giáo dục tiến bộ, các cuộc thử nghiệm, rút tỉa, sàng lọc và thay đổi phương pháp không ngừng diễn ra, nhưng dường như chỉ thấy ở một số trường quốc tế và thêm một số trường tư, còn ở các trường công thì diễn tiến quá chậm như thế? 

In bài
Gửi bài cho bạn bè
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.