Mobile Area

Để quy định pháp luật mang hơi thở của cuộc sống

Thứ Ba,  27/8/2019, 15:24 
Yên Minh

Để quy định pháp luật mang hơi thở của cuộc sống

Yên Minh

Văn bản pháp luật nếu được ban hành không phù hợp với thực tiễn có thể dẫn tới những khó khăn trong quá trình thực thi làm ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản và thậm chí gây tác động xấu cho xã hội . Để hạn chế tình trạng luật xa rời thực tế, cần phải tuân thủ quy trình lấy ý kiến đóng góp của đối tượng bị tác động.

Luật “chết yểu” vì không phù hợp thực tế cuộc sống

Hàng loạt quy định pháp luật vừa ban hành đã bị bãi bỏ, thay thế hoặc đình chỉ do không khả thi, không phù hợp với thực tế cuộc sống.

Lấy ví dụ, vào năm ngoái, Bộ Thông tin và Truyền thông đã có tờ trình gửi Chính phủ về việc ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 25/2011/NĐ-CP ngày 6-4-2011 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Viễn thông.

Quy định mới có yêu cầu chủ thuê bao phải chụp ảnh, bổ sung ảnh khiến người dân phản ứng cho rằng quy định này xâm phạm quyền riêng tư và không cần thiết. Ngoài ra, các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam chưa có hệ thống cơ sở dữ liệu căn cước công dân điện tử để kết nối dẫn tới không có cơ sở để đối soát, chứng minh thông tin thuê bao là chính xác hay không. Vì những lý do đó, Bộ Thông tin và Truyền thông đề xuất bỏ yêu cầu này.

Đây không phải là lần đầu tiên một quy định pháp luật vừa ra đời đã bị đề xuất dừng thực hiện. Trước đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã ban hành Thông tư 53 về việc ngưng thi hành việc ghi tên các thành viên có chung quyền sử dụng đất vào sổ đỏ hộ gia đình vì cách diễn đạt chưa rõ ràng, dễ hiểu.

Cũng được "xếp loại" vào danh sách các quy định xa rời thực tế còn có thể kể đến Thông tư 33/2012/TT-BNNPTNT liên quan đến quy định thịt và phụ phẩm bảo quản ở nhiệt độ thường chỉ được bày bán trong vòng 8 giờ (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành quyết định ngưng thi hành); Nghị định 34/2010/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, trong đó có quy định xử phạt những người hành nghề xe ôm không đeo biển hiệu và không có trang phục do cấp tỉnh quy định để phân biệt với những người tham gia giao thông khác…

Qui định xử phạt tiền nặng đối với hành vi vứt bỏ tàn thuốc lá không đúng nơi quy định cũng gặp "trắc trở" vì khó theo dõi và thực hiện xử phạt.

Cần cơ chế kiểm soát quy trình xây dựng luật

Nhiều chuyên gia luật phân tích rằng quy định của pháp luật khi được ban hành phải phù hợp với thực tiễn xã hội thì mới bảo đảm khả năng thi hành. Hiện nay, rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật được ban hành với nội dung không khả thi, không phù hợp với thực tiễn, ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của nhiều đối tượng trong xã hội. Nhiều bộ, ban, ngành còn ban hành văn bản quy phạm pháp luật với những quy định vô thưởng vô phạt, thậm chí nhiều lúc còn không thể thi hành được. Đặc biệt, trong nhiều trường hợp còn có dấu hiệu trái với Hiến pháp.

Nguyên nhân chủ yếu là do phần lớn các quy định được xây dựng, ban hành theo ý chí chủ quan của cơ quan soạn thảo và ban hành, bỏ qua việc đánh giá tình hình, thực trạng trên thực tế; việc lấy ý kiến của người dân, chuyên gia trong lĩnh vực cũng gần như không được thực hiện hoặc được thực hiện chưa đầy đủ. Nhiều cơ quan soạn thảo sử dụng các quy định tham khảo từ các quốc gia khác một cách thiếu chọn lọc dẫn đến quy định không phù hợp với thực tiễn. Hệ quả là quy định vừa ban hành đã khiến dư luận phản ứng và cơ quan ban hành phải vội vàng hủy bỏ hoặc thay thế, bổ sung, sửa đổi bằng một quy định khác. Điều này kéo theo sự lãng phí rất lớn khi mà xã hội liên tục phải thay đổi trong một thời gian ngắn theo các quy định đó.

Từ thực tế nêu trên, Bộ Tư pháp, cơ quan chuyên môn về pháp luật cần nâng cao vai trò thẩm định các dự thảo văn bản, thông tư của các bộ trước khi ban hành để tránh tình trạng bất cập, không khả thi. Các bộ ngành phải xây dựng được cơ chế kiểm soát việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật cho đúng quy trình, trong đó có việc lấy ý kiến các đối tượng liên quan, tổng kết, điều chỉnh dự thảo cho hợp lý rồi mới ban hành rộng rãi.

Chính sách được ban hành phải đáp ứng những đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống. Và nhìn rộng ra thì chính sách và pháp luật là để điều chỉnh các mối quan hệ xã hội, cũng như ngăn ngừa các vi phạm.

Các giải pháp song hành

Quốc hội khóa XIII đã thông qua 100 bộ luật và luật, 112 nghị quyết và 10 pháp lệnh. Tuy nhiên, Báo cáo công tác nhiệm kỳ khoá XIII của Quốc hội cũng từng nhìn nhận, hoạt động lập pháp còn không ít hạn chế. Không ít quy định của luật còn nặng về nguyên tắc chung, thiếu tính ổn định, chưa xác định được nguồn lực để triển khai thực hiện.

Trước yêu cầu phát triển của nền kinh tế, và xu thế hội nhập toàn diện đời sống kinh tế - xã hội đất nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền thì việc nâng cao chất lượng luật cũng như hiệu quả của việc phổ biến, giáo dục pháp luật để qua đó củng cố, tăng cường hiệu lực pháp luật đang trở nên cấp thiết.

Trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, các cơ quan nhà nước cần phải lấy ý kiến, lắng nghe ý kiến của nhiều nhóm đối tượng, bao gồm cả các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân, để bàn bạc, nghiên cứu tiếp thu nhằm làm cho các chính sách được đề xuất sau khi được luật hóa sẽ phù hợp và đáp ứng được yêu cầu của cuộc sống. Sự tham gia này là một trong những điều kiện quan trọng và không thể thiếu giúp bảo đảm tính khả thi của văn bản trong thực tiễn thi hành, bảo đảm pháp luật sát dân, gần dân, phản ánh được ý chí, nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân dân góp phần bảo đảm hài hòa các quyền, lợi ích trong xã hội.

Có thể thấy, việc lấy ý kiến của các đối tượng trực tiếp chịu sự điều chỉnh của luật, của các chuyên gia, nhà khoa học, của người dân có ý nghĩa vô cùng quan trọng:

Trong quá trình soạn thảo văn bản, khoản 1 Điều 57 quy định: cơ quan, tổ chức, đại biểu Quốc hội chủ trì soạn thảo phải lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản và cơ quan, tổ chức có liên quan; nêu những vấn đề cần xin ý kiến phù hợp với từng đối tượng lấy ý kiến và xác định, cụ thể địa chỉ tiếp nhận ý kiến; đăng tải toàn văn dự thảo văn bản và tờ trình trên cổng thông tin điện tử quy định tại điểm a khoản 1 Điều 36 của Luật này và của cơ quan, tổ chức chủ trì soạn thảo trong thời gian ít nhất là 60 ngày, trừ những văn bản được ban hành theo trình tự, thủ tục rút gọn, để các cơ quan, tổ chức, cá nhân góp ý kiến. Trong thời gian dự thảo đang được lấy ý kiến, nếu cơ quan chủ trì soạn thảo chỉnh lý lại dự thảo văn bản mà khác với dự thảo đã đăng tải trước đó thì phải đăng lại dự thảo văn bản đã được chỉnh lý. Đối với trường hợp lấy ý kiến bằng văn bản, cơ quan, tổ chức được lấy ý kiến có trách nhiệm trả lời bằng văn bản trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được đề nghị góp ý kiến. Ngoài đăng tải để lấy ý kiến, việc lấy ý kiến có thể thông qua hình thức lấy ý kiến trực tiếp, gửi dự thảo đề nghị góp ý kiến, tổ chức hội thảo, tọa đàm, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng.

Chỉ khi nào văn bản pháp luật phù hợp với thực tiễn xã hội, được xây dựng trên nền tảng lợi ích và nguyện vọng chung của nhân dân là ý chí chung của toàn xã hội thì mới thực sự có sức sống. Nếu không văn bản quy phạm pháp luật chỉ là những quy định “trên giấy", khó có thể đi vào thực tế cuộc sống.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC
Nâng tầm trải nghiệm bay cùng các hạng vé mới của Vietjet
INSEE Prize: 'Vườn ươm' ý tưởng sáng tạo và bền vững
ADB: Nền kinh tế Việt Nam vẫn vững vàng trước thách thức do Covid
Vốn ngoại sẽ ‘vỗ béo’ thị trường cơ sở hạ tầng nội 10 năm tới
Gần 100% doanh nghiệp đã nộp thuế điện tử
Để quy định pháp luật mang hơi thở của cuộc sống
Yên Minh
Thứ Ba,  27/8/2019, 15:24 

Để quy định pháp luật mang hơi thở của cuộc sống

Yên Minh

Văn bản pháp luật nếu được ban hành không phù hợp với thực tiễn có thể dẫn tới những khó khăn trong quá trình thực thi làm ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản và thậm chí gây tác động xấu cho xã hội . Để hạn chế tình trạng luật xa rời thực tế, cần phải tuân thủ quy trình lấy ý kiến đóng góp của đối tượng bị tác động.

Luật “chết yểu” vì không phù hợp thực tế cuộc sống

Hàng loạt quy định pháp luật vừa ban hành đã bị bãi bỏ, thay thế hoặc đình chỉ do không khả thi, không phù hợp với thực tế cuộc sống.

Lấy ví dụ, vào năm ngoái, Bộ Thông tin và Truyền thông đã có tờ trình gửi Chính phủ về việc ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 25/2011/NĐ-CP ngày 6-4-2011 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Viễn thông.

Quy định mới có yêu cầu chủ thuê bao phải chụp ảnh, bổ sung ảnh khiến người dân phản ứng cho rằng quy định này xâm phạm quyền riêng tư và không cần thiết. Ngoài ra, các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam chưa có hệ thống cơ sở dữ liệu căn cước công dân điện tử để kết nối dẫn tới không có cơ sở để đối soát, chứng minh thông tin thuê bao là chính xác hay không. Vì những lý do đó, Bộ Thông tin và Truyền thông đề xuất bỏ yêu cầu này.

Đây không phải là lần đầu tiên một quy định pháp luật vừa ra đời đã bị đề xuất dừng thực hiện. Trước đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã ban hành Thông tư 53 về việc ngưng thi hành việc ghi tên các thành viên có chung quyền sử dụng đất vào sổ đỏ hộ gia đình vì cách diễn đạt chưa rõ ràng, dễ hiểu.

Cũng được "xếp loại" vào danh sách các quy định xa rời thực tế còn có thể kể đến Thông tư 33/2012/TT-BNNPTNT liên quan đến quy định thịt và phụ phẩm bảo quản ở nhiệt độ thường chỉ được bày bán trong vòng 8 giờ (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành quyết định ngưng thi hành); Nghị định 34/2010/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, trong đó có quy định xử phạt những người hành nghề xe ôm không đeo biển hiệu và không có trang phục do cấp tỉnh quy định để phân biệt với những người tham gia giao thông khác…

Qui định xử phạt tiền nặng đối với hành vi vứt bỏ tàn thuốc lá không đúng nơi quy định cũng gặp "trắc trở" vì khó theo dõi và thực hiện xử phạt.

Cần cơ chế kiểm soát quy trình xây dựng luật

Nhiều chuyên gia luật phân tích rằng quy định của pháp luật khi được ban hành phải phù hợp với thực tiễn xã hội thì mới bảo đảm khả năng thi hành. Hiện nay, rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật được ban hành với nội dung không khả thi, không phù hợp với thực tiễn, ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của nhiều đối tượng trong xã hội. Nhiều bộ, ban, ngành còn ban hành văn bản quy phạm pháp luật với những quy định vô thưởng vô phạt, thậm chí nhiều lúc còn không thể thi hành được. Đặc biệt, trong nhiều trường hợp còn có dấu hiệu trái với Hiến pháp.

Nguyên nhân chủ yếu là do phần lớn các quy định được xây dựng, ban hành theo ý chí chủ quan của cơ quan soạn thảo và ban hành, bỏ qua việc đánh giá tình hình, thực trạng trên thực tế; việc lấy ý kiến của người dân, chuyên gia trong lĩnh vực cũng gần như không được thực hiện hoặc được thực hiện chưa đầy đủ. Nhiều cơ quan soạn thảo sử dụng các quy định tham khảo từ các quốc gia khác một cách thiếu chọn lọc dẫn đến quy định không phù hợp với thực tiễn. Hệ quả là quy định vừa ban hành đã khiến dư luận phản ứng và cơ quan ban hành phải vội vàng hủy bỏ hoặc thay thế, bổ sung, sửa đổi bằng một quy định khác. Điều này kéo theo sự lãng phí rất lớn khi mà xã hội liên tục phải thay đổi trong một thời gian ngắn theo các quy định đó.

Từ thực tế nêu trên, Bộ Tư pháp, cơ quan chuyên môn về pháp luật cần nâng cao vai trò thẩm định các dự thảo văn bản, thông tư của các bộ trước khi ban hành để tránh tình trạng bất cập, không khả thi. Các bộ ngành phải xây dựng được cơ chế kiểm soát việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật cho đúng quy trình, trong đó có việc lấy ý kiến các đối tượng liên quan, tổng kết, điều chỉnh dự thảo cho hợp lý rồi mới ban hành rộng rãi.

Chính sách được ban hành phải đáp ứng những đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống. Và nhìn rộng ra thì chính sách và pháp luật là để điều chỉnh các mối quan hệ xã hội, cũng như ngăn ngừa các vi phạm.

Các giải pháp song hành

Quốc hội khóa XIII đã thông qua 100 bộ luật và luật, 112 nghị quyết và 10 pháp lệnh. Tuy nhiên, Báo cáo công tác nhiệm kỳ khoá XIII của Quốc hội cũng từng nhìn nhận, hoạt động lập pháp còn không ít hạn chế. Không ít quy định của luật còn nặng về nguyên tắc chung, thiếu tính ổn định, chưa xác định được nguồn lực để triển khai thực hiện.

Trước yêu cầu phát triển của nền kinh tế, và xu thế hội nhập toàn diện đời sống kinh tế - xã hội đất nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền thì việc nâng cao chất lượng luật cũng như hiệu quả của việc phổ biến, giáo dục pháp luật để qua đó củng cố, tăng cường hiệu lực pháp luật đang trở nên cấp thiết.

Trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, các cơ quan nhà nước cần phải lấy ý kiến, lắng nghe ý kiến của nhiều nhóm đối tượng, bao gồm cả các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân, để bàn bạc, nghiên cứu tiếp thu nhằm làm cho các chính sách được đề xuất sau khi được luật hóa sẽ phù hợp và đáp ứng được yêu cầu của cuộc sống. Sự tham gia này là một trong những điều kiện quan trọng và không thể thiếu giúp bảo đảm tính khả thi của văn bản trong thực tiễn thi hành, bảo đảm pháp luật sát dân, gần dân, phản ánh được ý chí, nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân dân góp phần bảo đảm hài hòa các quyền, lợi ích trong xã hội.

Có thể thấy, việc lấy ý kiến của các đối tượng trực tiếp chịu sự điều chỉnh của luật, của các chuyên gia, nhà khoa học, của người dân có ý nghĩa vô cùng quan trọng:

Trong quá trình soạn thảo văn bản, khoản 1 Điều 57 quy định: cơ quan, tổ chức, đại biểu Quốc hội chủ trì soạn thảo phải lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản và cơ quan, tổ chức có liên quan; nêu những vấn đề cần xin ý kiến phù hợp với từng đối tượng lấy ý kiến và xác định, cụ thể địa chỉ tiếp nhận ý kiến; đăng tải toàn văn dự thảo văn bản và tờ trình trên cổng thông tin điện tử quy định tại điểm a khoản 1 Điều 36 của Luật này và của cơ quan, tổ chức chủ trì soạn thảo trong thời gian ít nhất là 60 ngày, trừ những văn bản được ban hành theo trình tự, thủ tục rút gọn, để các cơ quan, tổ chức, cá nhân góp ý kiến. Trong thời gian dự thảo đang được lấy ý kiến, nếu cơ quan chủ trì soạn thảo chỉnh lý lại dự thảo văn bản mà khác với dự thảo đã đăng tải trước đó thì phải đăng lại dự thảo văn bản đã được chỉnh lý. Đối với trường hợp lấy ý kiến bằng văn bản, cơ quan, tổ chức được lấy ý kiến có trách nhiệm trả lời bằng văn bản trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được đề nghị góp ý kiến. Ngoài đăng tải để lấy ý kiến, việc lấy ý kiến có thể thông qua hình thức lấy ý kiến trực tiếp, gửi dự thảo đề nghị góp ý kiến, tổ chức hội thảo, tọa đàm, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng.

Chỉ khi nào văn bản pháp luật phù hợp với thực tiễn xã hội, được xây dựng trên nền tảng lợi ích và nguyện vọng chung của nhân dân là ý chí chung của toàn xã hội thì mới thực sự có sức sống. Nếu không văn bản quy phạm pháp luật chỉ là những quy định “trên giấy", khó có thể đi vào thực tế cuộc sống.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
TIN BÀI KHÁC  
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập phụ trách online: Phan Chiến Thắng.
Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung, Minh Châu.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.