Mobile Area

Thiếu thịt heo hay thiếu tầm nhìn?

Thứ Sáu,  29/11/2019, 13:38 
Nguyễn Đình Bích

Thiếu thịt heo hay thiếu tầm nhìn?

Nguyễn Đình Bích

(TBKTSG) - Sau không ít những khẳng định trong năm nay sẽ không thiếu thịt heo, cuối cùng thì các nhà quản lý cũng thừa nhận tình trạng mất cân đối ở mặt hàng này với quyết định sẽ phải nhập khẩu 200.000 tấn. Nhưng quyết định này đã đủ độ tin cậy và đủ mạnh để đẩy lùi cơn sốt giá hiện nay?

Giá thịt heo có đe dọa chính sách tiền tệ?

Việt Nam sẽ tăng nhập khẩu thịt heo từ Mỹ?

Nguồn cung thiếu đã đẩy giá thịt heo tăng từ đây tới cuối năm và có thể sang cả đầu năm 2020. Ảnh minh họa Thành Hoa.

Thông tin và lưu thông “có vấn đề”?

Theo thông tin được công bố trên báo chí, tổng số heo bị tiêu hủy do dịch tả heo châu Phi đến giữa tháng 11-2019 là gần 5,9 triệu con, tương đương 337.000 tấn trọng lượng, nhưng cũng chỉ tương đương 8,8% tổng sản lượng heo hơi của cả nước trong cả năm 2018.

Trong khi đó, sản lượng thịt gia cầm tăng mạnh, sản lượng thủy sản tăng khá và sản lượng thịt trâu, bò cũng tăng và phần tăng thêm của các loại hàng hóa này đủ để bù đắp cho phần thiếu hụt về thịt heo.

Đây chắc chắn là căn cứ chủ yếu để ngành nông nghiệp kiên trì với nhận định cho rằng, cân đối thịt vẫn bảo đảm, tình hình vẫn trong tầm kiểm soát, nguồn cung sẽ ổn định trong thời gian tới, cho nên hiện tượng “nhảy” giá thịt heo hơi rất nhanh lên 70.000-80.000 đồng/ký gần đây phần lớn do “thương lái đầu cơ, làm giá”, do “hộ chăn nuôi găm hàng”, do thẩm lậu sang thị trường Trung Quốc, do báo chí tập trung phản ánh những nơi có giá tăng cá biệt đã vô hình trung tạo hiệu ứng lan tỏa, thương lái đã lợi dụng đẩy giá lên cao bất thường..., tức là do “khâu lưu thông có vấn đề” và “thông tin có vấn đề” đã làm cho tình hình trở nên phức tạp hơn.

Tuy nhiên, cuối cùng các cơ quan quản lý đầu ngành cũng đồng thuận với nhau về quyết định sẽ nhập khẩu 200.000 tấn thịt heo để đáp ứng nhu cầu dự kiến sẽ đạt hơn 600.000 tấn trong quí 4-2019 trong khi tổng cung trong nước dự báo chỉ đạt hơn 400.000 tấn, như vậy, chính nguồn cung mới là “có vấn đề”.

Tù mù cung - cầu

Vấn đề đặt ra ở đây là dự báo mức thiếu hụt 200.000 tấn có đáng tin cậy và liệu con số nhập khẩu bổ sung có đủ bảo đảm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng để qua đó hạ nhiệt giá thịt heo, khi mà “mùa” tiêu dùng đã cận kề?

Trong khi các cơ quan quản lý đánh giá khối lượng thịt heo bị thiếu “khiêm tốn” như vậy thì đã có những dự báo trước đó hơn một tháng cho rằng, tổng đàn heo của Việt Nam năm nay sẽ giảm tới 25%, còn khối lượng thịt heo bị thiếu có thể lên tới 500.000 tấn, cho nên giá heo hơi sẽ tiếp tục tăng từ đây tới cuối năm và có thể sang cả đầu năm 2020, thậm chí các điều kiện không ổn định của thị trường có thể duy trì trong vòng 3-5 năm tới.

Đây không chỉ là vấn đề chất lượng của công tác thống kê, mà nó còn cho thấy một vấn đề khác nghiêm trọng hơn đó là công tác quản lý dịch bệnh trong chăn nuôi đang có lỗ hổng lớn.

Con số 5,88 triệu con heo mắc bệnh bị tiêu hủy, được các nhà quản lý đưa ra, có thể là chính xác ở tiêu chí “bị tiêu hủy”, nhưng không ít ý kiến khẳng định rằng vẫn có tình trạng giấu dịch để không bị tiêu hủy cả đàn, cũng như có những đối tượng không được trợ cấp khi bị dịch (nên không được đưa vào danh sách bị tiêu hủy), không công bố dịch…, cho nên số lượng heo bị dịch có thể lớn hơn rất nhiều.

Ý kiến cho rằng đàn heo năm nay có thể giảm tới 25% không phải là không có căn cứ, vì số liệu của Tổng cục Thống kê đến cuối tháng 10-2019 cho thấy đàn heo của Việt Nam đã giảm tới 20% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi con số này tại thời điểm cuối tháng 6-2019 chỉ là 10,3%.

Do vậy, vấn đề quan trọng đầu tiên là phải củng cố hệ thống thống kê dịch bệnh để lượng hóa tác động của dịch tả heo châu Phi làm giảm nguồn cung, đồng thời cũng là để giúp việc kiểm soát dịch bệnh được chặt chẽ hơn.

Bên cạnh đó, cũng rất cần xác định phương pháp tiếp cận để lượng hóa tiến trình làm giảm nguồn cung đó, cũng như tác động làm tăng nguồn cung của việc gia tăng số lượng heo nuôi.

Nếu chỉ nhìn vào con số 5,88 triệu con heo bị tiêu hủy, với tổng trọng lượng 337.000 tấn, để rồi từ đó đưa ra dự báo về nguồn cung thị trường thì sẽ là sai lầm nghiêm trọng. Trên thực tế, đàn heo suy giảm một phần do tác động trực tiếp của dịch bệnh, phần còn lại là do những hộ hay trang trại chăn nuôi sau khi xuất chuồng đã không dám hoặc không được chính quyền địa phương cho tái đàn vì lo sợ dịch bệnh.

Vì vậy, việc gia tăng số lượng heo để bù vào phần thiếu hụt, chủ yếu tập trung vào các trang trại chăn nuôi lớn (chiếm một nửa tổng số heo chăn nuôi của cả nước) mà chủ trại có đủ tự tin rằng sẽ không phải đối mặt với rủi ro về dịch.

Nếu lấy số liệu thống kê tổng đàn của năm 2018 là 28,15 triệu con và 3,82 triệu tấn thịt làm chuẩn rồi so sánh với số liệu được Tổng cục Thống kê công bố chính thức, rất dễ dàng nhận thấy tổng đàn heo đã liên tục giảm từ quí 2-2019 đến nay. Trong quí 1-2019, sản lượng heo hơi của cả nước đạt 1,004 triệu tấn, nhưng đến quí 2 đã giảm xuống 783.600 tấn và quí 3 còn 709.000 tấn.

Tính ra, tổng sản lượng heo hơi trong ba quí đầu năm 2019 giảm trên 251.000 tấn so với cùng kỳ năm ngoái. Còn nếu chỉ tính trong hai quí 2 và 3, thời điểm dịch bệnh tác động đến sản lượng, thì mức giảm lên đến 271.000 tấn.

Quí cuối cùng hàng năm luôn là cao điểm của thị trường thịt heo. Trong thời gian này của năm ngoái, sản lượng heo hơi cung ứng ra thị trường lên tới 1,072 triệu tấn. Nguồn cung thịt heo nội địa cho quí này thường được các hộ gia đình và trang trại chăn nuôi chuẩn bị từ tháng 8, tháng 9 và tháng 10, nên việc quy mô đàn heo trong các tháng kể trên giảm rất mạnh, lần lượt là 18,5%, 19% và 20% so với cùng kỳ, cho thấy mức thiếu hụt nguồn cung trong quí 4-2019 là nghiêm trọng.

Thực tế đó đặt ra một số vấn đề về quản lý ở tầm vĩ mô của các cơ quan quản lý ngành, như: khi xảy ra dịch, phải chăng các cơ quan quản lý chỉ quan tâm đến việc ngăn ngừa dịch bệnh lây lan mà không tính đến chuyện đồng thời cũng phải có các giải pháp để bổ sung nguồn cung sản phẩm cho thị trường? Các cấp quản lý có quá “thận trọng” trong việc bật đèn xanh cho các hộ và trang trại chăn nuôi tái đàn, phát triển đàn ở những vùng được tuyên bố đã hết dịch hay không? Phải chăng cơ quan quản lý không tự tin vào hiệu quả kiểm soát dịch bệnh của mình…?

Trở lại với vấn đề dự báo, con số tổng cầu trong ba tháng cao điểm cuối năm là 600.000 tấn cũng đáng để bàn luận. Không rõ con số này được tính toán trên cơ sở nào, dựa theo sản lượng cung ứng ra thị trường bình quân của các năm trước hay theo khảo sát thực tế về sức tiêu thụ của thị trường hiện nay?

Nếu theo thực tế thì số liệu này có tính đến nhu cầu hiện đang được đáp ứng bởi nguồn cung từ heo nhập lậu từ ngả biên giới phía Tây chưa? Quí 4 năm ngoái, thị trường tiêu thụ gần 1,1 triệu tấn heo hơi, nếu tính ra trong lượng heo đã giết mổ thì con số này vẫn còn trên 825.000 tấn. Nếu mức tiêu thụ của thị trường trong những tháng cuối năm nay vẫn giữ nguyên như hồi cuối năm ngoái, thì dù Việt Nam có nhập bổ sung 200.000 tấn thịt heo giá vẫn sẽ đứng ở mức cao, thậm chí có nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục tăng.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC
Quảng cáo câu view
Cư dân mạng phản đối diễn viên Thành Long tới Việt Nam
Nỗi đau và lời cảnh tỉnh
Chuyện chính, chuyện phụ
Bỏ tiền thuê người nói xấu, bôi nhọ trên mạng xã hội
Thiếu thịt heo hay thiếu tầm nhìn?
Nguyễn Đình Bích
Thứ Sáu,  29/11/2019, 13:38 

Thiếu thịt heo hay thiếu tầm nhìn?

Nguyễn Đình Bích

(TBKTSG) - Sau không ít những khẳng định trong năm nay sẽ không thiếu thịt heo, cuối cùng thì các nhà quản lý cũng thừa nhận tình trạng mất cân đối ở mặt hàng này với quyết định sẽ phải nhập khẩu 200.000 tấn. Nhưng quyết định này đã đủ độ tin cậy và đủ mạnh để đẩy lùi cơn sốt giá hiện nay?

Giá thịt heo có đe dọa chính sách tiền tệ?

Việt Nam sẽ tăng nhập khẩu thịt heo từ Mỹ?

Nguồn cung thiếu đã đẩy giá thịt heo tăng từ đây tới cuối năm và có thể sang cả đầu năm 2020. Ảnh minh họa Thành Hoa.

Thông tin và lưu thông “có vấn đề”?

Theo thông tin được công bố trên báo chí, tổng số heo bị tiêu hủy do dịch tả heo châu Phi đến giữa tháng 11-2019 là gần 5,9 triệu con, tương đương 337.000 tấn trọng lượng, nhưng cũng chỉ tương đương 8,8% tổng sản lượng heo hơi của cả nước trong cả năm 2018.

Trong khi đó, sản lượng thịt gia cầm tăng mạnh, sản lượng thủy sản tăng khá và sản lượng thịt trâu, bò cũng tăng và phần tăng thêm của các loại hàng hóa này đủ để bù đắp cho phần thiếu hụt về thịt heo.

Đây chắc chắn là căn cứ chủ yếu để ngành nông nghiệp kiên trì với nhận định cho rằng, cân đối thịt vẫn bảo đảm, tình hình vẫn trong tầm kiểm soát, nguồn cung sẽ ổn định trong thời gian tới, cho nên hiện tượng “nhảy” giá thịt heo hơi rất nhanh lên 70.000-80.000 đồng/ký gần đây phần lớn do “thương lái đầu cơ, làm giá”, do “hộ chăn nuôi găm hàng”, do thẩm lậu sang thị trường Trung Quốc, do báo chí tập trung phản ánh những nơi có giá tăng cá biệt đã vô hình trung tạo hiệu ứng lan tỏa, thương lái đã lợi dụng đẩy giá lên cao bất thường..., tức là do “khâu lưu thông có vấn đề” và “thông tin có vấn đề” đã làm cho tình hình trở nên phức tạp hơn.

Tuy nhiên, cuối cùng các cơ quan quản lý đầu ngành cũng đồng thuận với nhau về quyết định sẽ nhập khẩu 200.000 tấn thịt heo để đáp ứng nhu cầu dự kiến sẽ đạt hơn 600.000 tấn trong quí 4-2019 trong khi tổng cung trong nước dự báo chỉ đạt hơn 400.000 tấn, như vậy, chính nguồn cung mới là “có vấn đề”.

Tù mù cung - cầu

Vấn đề đặt ra ở đây là dự báo mức thiếu hụt 200.000 tấn có đáng tin cậy và liệu con số nhập khẩu bổ sung có đủ bảo đảm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng để qua đó hạ nhiệt giá thịt heo, khi mà “mùa” tiêu dùng đã cận kề?

Trong khi các cơ quan quản lý đánh giá khối lượng thịt heo bị thiếu “khiêm tốn” như vậy thì đã có những dự báo trước đó hơn một tháng cho rằng, tổng đàn heo của Việt Nam năm nay sẽ giảm tới 25%, còn khối lượng thịt heo bị thiếu có thể lên tới 500.000 tấn, cho nên giá heo hơi sẽ tiếp tục tăng từ đây tới cuối năm và có thể sang cả đầu năm 2020, thậm chí các điều kiện không ổn định của thị trường có thể duy trì trong vòng 3-5 năm tới.

Đây không chỉ là vấn đề chất lượng của công tác thống kê, mà nó còn cho thấy một vấn đề khác nghiêm trọng hơn đó là công tác quản lý dịch bệnh trong chăn nuôi đang có lỗ hổng lớn.

Con số 5,88 triệu con heo mắc bệnh bị tiêu hủy, được các nhà quản lý đưa ra, có thể là chính xác ở tiêu chí “bị tiêu hủy”, nhưng không ít ý kiến khẳng định rằng vẫn có tình trạng giấu dịch để không bị tiêu hủy cả đàn, cũng như có những đối tượng không được trợ cấp khi bị dịch (nên không được đưa vào danh sách bị tiêu hủy), không công bố dịch…, cho nên số lượng heo bị dịch có thể lớn hơn rất nhiều.

Ý kiến cho rằng đàn heo năm nay có thể giảm tới 25% không phải là không có căn cứ, vì số liệu của Tổng cục Thống kê đến cuối tháng 10-2019 cho thấy đàn heo của Việt Nam đã giảm tới 20% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi con số này tại thời điểm cuối tháng 6-2019 chỉ là 10,3%.

Do vậy, vấn đề quan trọng đầu tiên là phải củng cố hệ thống thống kê dịch bệnh để lượng hóa tác động của dịch tả heo châu Phi làm giảm nguồn cung, đồng thời cũng là để giúp việc kiểm soát dịch bệnh được chặt chẽ hơn.

Bên cạnh đó, cũng rất cần xác định phương pháp tiếp cận để lượng hóa tiến trình làm giảm nguồn cung đó, cũng như tác động làm tăng nguồn cung của việc gia tăng số lượng heo nuôi.

Nếu chỉ nhìn vào con số 5,88 triệu con heo bị tiêu hủy, với tổng trọng lượng 337.000 tấn, để rồi từ đó đưa ra dự báo về nguồn cung thị trường thì sẽ là sai lầm nghiêm trọng. Trên thực tế, đàn heo suy giảm một phần do tác động trực tiếp của dịch bệnh, phần còn lại là do những hộ hay trang trại chăn nuôi sau khi xuất chuồng đã không dám hoặc không được chính quyền địa phương cho tái đàn vì lo sợ dịch bệnh.

Vì vậy, việc gia tăng số lượng heo để bù vào phần thiếu hụt, chủ yếu tập trung vào các trang trại chăn nuôi lớn (chiếm một nửa tổng số heo chăn nuôi của cả nước) mà chủ trại có đủ tự tin rằng sẽ không phải đối mặt với rủi ro về dịch.

Nếu lấy số liệu thống kê tổng đàn của năm 2018 là 28,15 triệu con và 3,82 triệu tấn thịt làm chuẩn rồi so sánh với số liệu được Tổng cục Thống kê công bố chính thức, rất dễ dàng nhận thấy tổng đàn heo đã liên tục giảm từ quí 2-2019 đến nay. Trong quí 1-2019, sản lượng heo hơi của cả nước đạt 1,004 triệu tấn, nhưng đến quí 2 đã giảm xuống 783.600 tấn và quí 3 còn 709.000 tấn.

Tính ra, tổng sản lượng heo hơi trong ba quí đầu năm 2019 giảm trên 251.000 tấn so với cùng kỳ năm ngoái. Còn nếu chỉ tính trong hai quí 2 và 3, thời điểm dịch bệnh tác động đến sản lượng, thì mức giảm lên đến 271.000 tấn.

Quí cuối cùng hàng năm luôn là cao điểm của thị trường thịt heo. Trong thời gian này của năm ngoái, sản lượng heo hơi cung ứng ra thị trường lên tới 1,072 triệu tấn. Nguồn cung thịt heo nội địa cho quí này thường được các hộ gia đình và trang trại chăn nuôi chuẩn bị từ tháng 8, tháng 9 và tháng 10, nên việc quy mô đàn heo trong các tháng kể trên giảm rất mạnh, lần lượt là 18,5%, 19% và 20% so với cùng kỳ, cho thấy mức thiếu hụt nguồn cung trong quí 4-2019 là nghiêm trọng.

Thực tế đó đặt ra một số vấn đề về quản lý ở tầm vĩ mô của các cơ quan quản lý ngành, như: khi xảy ra dịch, phải chăng các cơ quan quản lý chỉ quan tâm đến việc ngăn ngừa dịch bệnh lây lan mà không tính đến chuyện đồng thời cũng phải có các giải pháp để bổ sung nguồn cung sản phẩm cho thị trường? Các cấp quản lý có quá “thận trọng” trong việc bật đèn xanh cho các hộ và trang trại chăn nuôi tái đàn, phát triển đàn ở những vùng được tuyên bố đã hết dịch hay không? Phải chăng cơ quan quản lý không tự tin vào hiệu quả kiểm soát dịch bệnh của mình…?

Trở lại với vấn đề dự báo, con số tổng cầu trong ba tháng cao điểm cuối năm là 600.000 tấn cũng đáng để bàn luận. Không rõ con số này được tính toán trên cơ sở nào, dựa theo sản lượng cung ứng ra thị trường bình quân của các năm trước hay theo khảo sát thực tế về sức tiêu thụ của thị trường hiện nay?

Nếu theo thực tế thì số liệu này có tính đến nhu cầu hiện đang được đáp ứng bởi nguồn cung từ heo nhập lậu từ ngả biên giới phía Tây chưa? Quí 4 năm ngoái, thị trường tiêu thụ gần 1,1 triệu tấn heo hơi, nếu tính ra trong lượng heo đã giết mổ thì con số này vẫn còn trên 825.000 tấn. Nếu mức tiêu thụ của thị trường trong những tháng cuối năm nay vẫn giữ nguyên như hồi cuối năm ngoái, thì dù Việt Nam có nhập bổ sung 200.000 tấn thịt heo giá vẫn sẽ đứng ở mức cao, thậm chí có nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục tăng.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
TIN BÀI KHÁC  
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập phụ trách online: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung, Minh Châu.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.