Mobile Area

Ngân sách và chính sách 'đá' nhau

Thứ Sáu,  29/5/2020, 11:50 
Triêu Dương

Ngân sách và chính sách 'đá' nhau

Triêu Dương

(TBKTSG) - Trong khi những chính sách giải cứu, hỗ trợ nền kinh tế đang còn triển khai từng bước, hiệu quả chưa thật sự rõ ràng, thì một số cơ quan lại bắt đầu có động thái tăng cường nguồn thu phí, mà có thể ảnh hưởng lên năng suất của nền kinh tế vốn chỉ vừa mới được nới lỏng trở lại.

‘Ông lớn’ Nhà nước lao đao kéo theo ngân sách hụt thu

Tiền tệ hóa thâm hụt ngân sách được không?

Bộ Giao thông Vận tải đề xuất tăng phí BOT khiến các hoạt động đi lại bị hạn chế. Ảnh: LÊ ANH

Khi nền kinh tế vừa mới vận hành trở lại bình thường, xã hội được gỡ bỏ giãn cách, các hoạt động vận tải, di chuyển khôi phục chưa được bao lâu, thì bất ngờ phải chịu ảnh hưởng đáng kể bởi đợt ra quân tổng kiểm soát các phương tiện lưu thông trên đường từ ngày 15-5 đến 14-6 của cảnh sát giao thông trên cả nước.

Ngoài kiểm tra xử lý các lỗi vi phạm, cảnh sát giao thông còn kiểm tra các loại giấy tờ đối với người điều khiển xe, trong đó đáng chú ý là giấy chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe mô tô - xe máy.

Thông tin này đã gây ra nhiều dư luận trái chiều trong những ngày qua, trong đó nhiều người không đồng tình và cho rằng cảnh sát giao thông chỉ nên xử phạt các lỗi chuyên môn, chứ không phải là bộ phận đi kiểm tra để tạo áp lực cho người dân phải mua bảo hiểm để đối phó, làm lợi cho các công ty bảo hiểm.

Điều quan trọng hơn là với các lượt kiểm tra như vậy, khi mỗi phương tiện đang di chuyển trên đường và có thể bị chặn lại bất cứ lúc nào, nguồn thu ngân sách từ xử phạt có thể không đáng bao nhiêu, nhưng sẽ làm hao tốn biết bao nhiêu nguồn lực, cả thời gian, chi phí của xã hội, ảnh hưởng lên các hoạt động kinh tế vốn đang gặp rất nhiều rào cản và nguy cơ suy giảm.

Có vẻ như áp lực lên ngân sách đang ngày càng gia tăng, nhất là trước ảnh hưởng của dịch Covid-19 vừa qua, khiến nhiều cơ quan nhà nước phải ra sức gia tăng nguồn thu.

Ví dụ như ở ngành ngân hàng, khi mà các ngân hàng thương mại (NHTM) đang phải nỗ lực tiết giảm chi phí để giải cứu các doanh nghiệp, giảm lãi suất cho vay, thì giữa tháng 5, Tổng cục Thuế bất ngờ yêu cầu các tổ chức tín dụng rà soát, kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng đối với các khoản thu từ thư tín dụng phát sinh từ năm 2011 đến nay.

Điều này khiến Hiệp hội Ngân hàng phải lên tiếng: “Trong lúc nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động kinh doanh, việc đồng loạt truy thu tiền thuế giá trị gia tăng là không khả thi, ảnh hưởng đến hoạt động ngân hàng và các doanh nghiệp liên quan”.

Cũng giữa tháng 5, đến lượt Bộ Giao thông Vận tải đề xuất tăng phí BOT để hỗ trợ các dự án BOT gặp khó khăn do hụt doanh thu vì ảnh hưởng của dịch Covid-19, khiến các hoạt động đi lại bị hạn chế.

Tuy nhiên, cần biết rằng, do dịch bệnh, phần lớn các ngành đều bị thiệt hại chứ không riêng gì các dự án BOT. Theo Bộ Giao thông Vận tải, các doanh nghiệp BOT gặp rất nhiều khó khăn khi phải bổ sung kinh phí để trả nợ ngân hàng theo kế hoạch, trong khi Ngân hàng Nhà nước mới đây cũng cho biết sẽ không tái cơ cấu nợ cho các dự án BOT.

Hay như ở câu chuyện tiền hỗ trợ người dân gặp khó khăn do ảnh hưởng bởi dịch bệnh, nhất là trong giai đoạn giãn cách toàn xã hội, chưa nói đến việc triển khai chậm trễ, gần đây một số địa phương thậm chí còn vận động người dân “tự nguyện” không hưởng hỗ trợ, khiến nhiều người bức xúc phải phản ánh với báo chí.

Trong khi ảnh hưởng của dịch bệnh đã gây thiệt hại lên nền kinh tế và toàn xã hội, nhiều chính sách giải cứu, hỗ trợ được cam kết tung ra, nhưng tiến độ triển khai lẫn hiệu quả cho đến lúc này vẫn chưa thật sự rõ ràng. Thực tế, cán cân ngân sách của Việt Nam trong nhiều năm qua chứa đựng quá nhiều bất ổn, nguồn thu chịu áp lực suy yếu không theo kịp tốc độ tăng của nguồn chi, đặc biệt là chi thường xuyên ngày càng phình to ngoài tầm kiểm soát.

Trái với các quốc gia phát triển có thể in thêm tiền và bơm vào nền kinh tế thông qua các gói kích thích, những nước đang phát triển như Việt Nam không có được lợi thế về một đồng tiền mạnh để làm như vậy. Giá trị tiền đồng, dù đã giữ được sự ổn định trong nhiều năm qua, nhưng vẫn chịu không ít áp lực khi “khẩu vị” của người dân vẫn còn ưa chuộng các phương tiện thanh toán khác như ngoại tệ hay vàng, và lạm phát có thể bùng lên trở lại bất cứ lúc nào.

Trong bối cảnh này, việc “sáng tạo”, tìm kiếm thêm các nguồn thu ngân sách mới được xem là nhiệm vụ cần thiết.

Tuy nhiên không phải vì vậy mà có thể dẫn đến các chính sách tận thu, hoặc thiết lập nên các rào cản mới nhằm gia tăng nguồn thu ngân sách đối với các hoạt động sản xuất, kinh doanh vốn chỉ vừa mới phục hồi trở lại.

Chính vì vậy, mục tiêu đảm bảo, duy trì nguồn thu hiện hữu tăng trưởng, đồng thời tìm kiếm các nguồn thu mới luôn được đặt nặng, để không chỉ có thể bù đắp thâm hụt ngân sách mà còn đáp ứng các khoản chi mới, như các chính sách hỗ trợ trong dịch Covid-19 gần đây.

Ngoài ra, việc nuôi dưỡng nguồn thu cũng cực kỳ quan trọng, nên Chính phủ phải tìm mọi cách để hỗ trợ các doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay, mà việc kiến nghị Quốc hội đồng ý giảm thuế thu nhập cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ mới đây là minh chứng rõ nhất.

Bên cạnh đó, việc thắt chặt các khoản chi chưa cần thiết cũng được cân nhắc, do đó mà Thủ tướng Chính phủ cũng đã đề nghị Quốc hội cân nhắc chưa tăng lương cơ sở, lương hưu từ 1-7 để có thêm nguồn lực cho các mục tiêu cấp bách.

Dù vậy, vẫn có những khoản chi sẽ buộc phải sớm thực hiện, như việc rót vốn ngân sách để tăng vốn cho nhóm ngân hàng thương mại quốc doanh trong thời gian tới, vốn đã bị trì hoãn quá lâu trong nhiều năm qua.

Cần biết rằng, Ủy ban Tài chính ngân sách của Quốc hội mới đây cũng cảnh báo rủi ro với ngân sách khi năm nay và năm sau Chính phủ phải trả hàng loạt khoản nợ tới hạn, trong đó riêng năm 2020 phải trả khoảng 166.000 tỉ đồng nợ gốc trái phiếu chính phủ, với đỉnh nợ xuất hiện vào tháng 10 này, kế tiếp là 204.800 tỉ đồng nợ gốc phải trả trong năm 2021.

Ngoài ra, khoản trái phiếu chính phủ phát hành trong nước bằng ngoại tệ trị giá 1,7 tỉ đô la Mỹ sẽ đáo hạn trong năm 2020 và 2021, cũng đòi hỏi phải bố trí ngoại tệ để thanh toán.

Điểm bất lợi là với tình trạng rủi ro của nền kinh tế toàn cầu hiện nay, nhiều quốc gia đang đối mặt với làn sóng vỡ nợ, mà Argentina mới đây là một ví dụ, khiến hệ số hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) của nhiều nước nói chung và Việt Nam nói riêng gần đây tăng vọt.

Từ mức chỉ quanh 100 điểm vào cuối năm 2019, chỉ số CDS kỳ hạn năm năm của Việt Nam đã liên tiếp leo dốc kể từ khi đại dịch Covid-19 bắt đầu cho đến nay, hiện đã lên vùng xấp xỉ 250 điểm, tức tăng 2,5 lần. Điều này sẽ khiến hoạt động vay nợ của Việt Nam chịu thêm nhiều áp lực, phải chấp nhận huy động vốn với lãi suất cao để trả nợ cho các khoản vay cũ đến hạn.

Trong khi đó, trước việc giá dầu giảm mạnh trong thời gian qua, dịch bệnh ảnh hưởng lên hoạt động xuất nhập khẩu làm suy yếu nguồn thu thuế, các hoạt động du lịch, kinh doanh bị thiệt hại nghiêm trọng, nguồn thu ngân sách càng trở nên eo hẹp.

Trong bối cảnh này, việc “sáng tạo”, tìm kiếm thêm các nguồn thu ngân sách mới được xem là nhiệm vụ cần thiết, tuy nhiên không phải vì vậy mà có thể dẫn đến các chính sách tận thu, hoặc thiết lập nên các rào cản mới nhằm gia tăng nguồn thu ngân sách đối với các hoạt động sản xuất, kinh doanh vốn chỉ vừa mới phục hồi trở lại.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC
Doanh nghiệp được 'gỡ' hàng trăm tỉ đồng tiền thuế từ sửa đổi nghị định 20
Chính sách mới gây thêm ách tắc thị trường bất động sản
Khó hoàn thành kế hoạch thoái vốn nhà nước trong năm 2020
Chuyển giao vốn từ Qantas sang Vietnam Airlines: Phải chờ!
Gỡ vướng thể chế để doanh nghiệp chạy tốt trên ‘đường cao tốc’
Ngân sách và chính sách 'đá' nhau
Triêu Dương
Thứ Sáu,  29/5/2020, 11:50 

Ngân sách và chính sách 'đá' nhau

Triêu Dương

(TBKTSG) - Trong khi những chính sách giải cứu, hỗ trợ nền kinh tế đang còn triển khai từng bước, hiệu quả chưa thật sự rõ ràng, thì một số cơ quan lại bắt đầu có động thái tăng cường nguồn thu phí, mà có thể ảnh hưởng lên năng suất của nền kinh tế vốn chỉ vừa mới được nới lỏng trở lại.

‘Ông lớn’ Nhà nước lao đao kéo theo ngân sách hụt thu

Tiền tệ hóa thâm hụt ngân sách được không?

Bộ Giao thông Vận tải đề xuất tăng phí BOT khiến các hoạt động đi lại bị hạn chế. Ảnh: LÊ ANH

Khi nền kinh tế vừa mới vận hành trở lại bình thường, xã hội được gỡ bỏ giãn cách, các hoạt động vận tải, di chuyển khôi phục chưa được bao lâu, thì bất ngờ phải chịu ảnh hưởng đáng kể bởi đợt ra quân tổng kiểm soát các phương tiện lưu thông trên đường từ ngày 15-5 đến 14-6 của cảnh sát giao thông trên cả nước.

Ngoài kiểm tra xử lý các lỗi vi phạm, cảnh sát giao thông còn kiểm tra các loại giấy tờ đối với người điều khiển xe, trong đó đáng chú ý là giấy chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe mô tô - xe máy.

Thông tin này đã gây ra nhiều dư luận trái chiều trong những ngày qua, trong đó nhiều người không đồng tình và cho rằng cảnh sát giao thông chỉ nên xử phạt các lỗi chuyên môn, chứ không phải là bộ phận đi kiểm tra để tạo áp lực cho người dân phải mua bảo hiểm để đối phó, làm lợi cho các công ty bảo hiểm.

Điều quan trọng hơn là với các lượt kiểm tra như vậy, khi mỗi phương tiện đang di chuyển trên đường và có thể bị chặn lại bất cứ lúc nào, nguồn thu ngân sách từ xử phạt có thể không đáng bao nhiêu, nhưng sẽ làm hao tốn biết bao nhiêu nguồn lực, cả thời gian, chi phí của xã hội, ảnh hưởng lên các hoạt động kinh tế vốn đang gặp rất nhiều rào cản và nguy cơ suy giảm.

Có vẻ như áp lực lên ngân sách đang ngày càng gia tăng, nhất là trước ảnh hưởng của dịch Covid-19 vừa qua, khiến nhiều cơ quan nhà nước phải ra sức gia tăng nguồn thu.

Ví dụ như ở ngành ngân hàng, khi mà các ngân hàng thương mại (NHTM) đang phải nỗ lực tiết giảm chi phí để giải cứu các doanh nghiệp, giảm lãi suất cho vay, thì giữa tháng 5, Tổng cục Thuế bất ngờ yêu cầu các tổ chức tín dụng rà soát, kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng đối với các khoản thu từ thư tín dụng phát sinh từ năm 2011 đến nay.

Điều này khiến Hiệp hội Ngân hàng phải lên tiếng: “Trong lúc nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động kinh doanh, việc đồng loạt truy thu tiền thuế giá trị gia tăng là không khả thi, ảnh hưởng đến hoạt động ngân hàng và các doanh nghiệp liên quan”.

Cũng giữa tháng 5, đến lượt Bộ Giao thông Vận tải đề xuất tăng phí BOT để hỗ trợ các dự án BOT gặp khó khăn do hụt doanh thu vì ảnh hưởng của dịch Covid-19, khiến các hoạt động đi lại bị hạn chế.

Tuy nhiên, cần biết rằng, do dịch bệnh, phần lớn các ngành đều bị thiệt hại chứ không riêng gì các dự án BOT. Theo Bộ Giao thông Vận tải, các doanh nghiệp BOT gặp rất nhiều khó khăn khi phải bổ sung kinh phí để trả nợ ngân hàng theo kế hoạch, trong khi Ngân hàng Nhà nước mới đây cũng cho biết sẽ không tái cơ cấu nợ cho các dự án BOT.

Hay như ở câu chuyện tiền hỗ trợ người dân gặp khó khăn do ảnh hưởng bởi dịch bệnh, nhất là trong giai đoạn giãn cách toàn xã hội, chưa nói đến việc triển khai chậm trễ, gần đây một số địa phương thậm chí còn vận động người dân “tự nguyện” không hưởng hỗ trợ, khiến nhiều người bức xúc phải phản ánh với báo chí.

Trong khi ảnh hưởng của dịch bệnh đã gây thiệt hại lên nền kinh tế và toàn xã hội, nhiều chính sách giải cứu, hỗ trợ được cam kết tung ra, nhưng tiến độ triển khai lẫn hiệu quả cho đến lúc này vẫn chưa thật sự rõ ràng. Thực tế, cán cân ngân sách của Việt Nam trong nhiều năm qua chứa đựng quá nhiều bất ổn, nguồn thu chịu áp lực suy yếu không theo kịp tốc độ tăng của nguồn chi, đặc biệt là chi thường xuyên ngày càng phình to ngoài tầm kiểm soát.

Trái với các quốc gia phát triển có thể in thêm tiền và bơm vào nền kinh tế thông qua các gói kích thích, những nước đang phát triển như Việt Nam không có được lợi thế về một đồng tiền mạnh để làm như vậy. Giá trị tiền đồng, dù đã giữ được sự ổn định trong nhiều năm qua, nhưng vẫn chịu không ít áp lực khi “khẩu vị” của người dân vẫn còn ưa chuộng các phương tiện thanh toán khác như ngoại tệ hay vàng, và lạm phát có thể bùng lên trở lại bất cứ lúc nào.

Trong bối cảnh này, việc “sáng tạo”, tìm kiếm thêm các nguồn thu ngân sách mới được xem là nhiệm vụ cần thiết.

Tuy nhiên không phải vì vậy mà có thể dẫn đến các chính sách tận thu, hoặc thiết lập nên các rào cản mới nhằm gia tăng nguồn thu ngân sách đối với các hoạt động sản xuất, kinh doanh vốn chỉ vừa mới phục hồi trở lại.

Chính vì vậy, mục tiêu đảm bảo, duy trì nguồn thu hiện hữu tăng trưởng, đồng thời tìm kiếm các nguồn thu mới luôn được đặt nặng, để không chỉ có thể bù đắp thâm hụt ngân sách mà còn đáp ứng các khoản chi mới, như các chính sách hỗ trợ trong dịch Covid-19 gần đây.

Ngoài ra, việc nuôi dưỡng nguồn thu cũng cực kỳ quan trọng, nên Chính phủ phải tìm mọi cách để hỗ trợ các doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay, mà việc kiến nghị Quốc hội đồng ý giảm thuế thu nhập cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ mới đây là minh chứng rõ nhất.

Bên cạnh đó, việc thắt chặt các khoản chi chưa cần thiết cũng được cân nhắc, do đó mà Thủ tướng Chính phủ cũng đã đề nghị Quốc hội cân nhắc chưa tăng lương cơ sở, lương hưu từ 1-7 để có thêm nguồn lực cho các mục tiêu cấp bách.

Dù vậy, vẫn có những khoản chi sẽ buộc phải sớm thực hiện, như việc rót vốn ngân sách để tăng vốn cho nhóm ngân hàng thương mại quốc doanh trong thời gian tới, vốn đã bị trì hoãn quá lâu trong nhiều năm qua.

Cần biết rằng, Ủy ban Tài chính ngân sách của Quốc hội mới đây cũng cảnh báo rủi ro với ngân sách khi năm nay và năm sau Chính phủ phải trả hàng loạt khoản nợ tới hạn, trong đó riêng năm 2020 phải trả khoảng 166.000 tỉ đồng nợ gốc trái phiếu chính phủ, với đỉnh nợ xuất hiện vào tháng 10 này, kế tiếp là 204.800 tỉ đồng nợ gốc phải trả trong năm 2021.

Ngoài ra, khoản trái phiếu chính phủ phát hành trong nước bằng ngoại tệ trị giá 1,7 tỉ đô la Mỹ sẽ đáo hạn trong năm 2020 và 2021, cũng đòi hỏi phải bố trí ngoại tệ để thanh toán.

Điểm bất lợi là với tình trạng rủi ro của nền kinh tế toàn cầu hiện nay, nhiều quốc gia đang đối mặt với làn sóng vỡ nợ, mà Argentina mới đây là một ví dụ, khiến hệ số hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) của nhiều nước nói chung và Việt Nam nói riêng gần đây tăng vọt.

Từ mức chỉ quanh 100 điểm vào cuối năm 2019, chỉ số CDS kỳ hạn năm năm của Việt Nam đã liên tiếp leo dốc kể từ khi đại dịch Covid-19 bắt đầu cho đến nay, hiện đã lên vùng xấp xỉ 250 điểm, tức tăng 2,5 lần. Điều này sẽ khiến hoạt động vay nợ của Việt Nam chịu thêm nhiều áp lực, phải chấp nhận huy động vốn với lãi suất cao để trả nợ cho các khoản vay cũ đến hạn.

Trong khi đó, trước việc giá dầu giảm mạnh trong thời gian qua, dịch bệnh ảnh hưởng lên hoạt động xuất nhập khẩu làm suy yếu nguồn thu thuế, các hoạt động du lịch, kinh doanh bị thiệt hại nghiêm trọng, nguồn thu ngân sách càng trở nên eo hẹp.

Trong bối cảnh này, việc “sáng tạo”, tìm kiếm thêm các nguồn thu ngân sách mới được xem là nhiệm vụ cần thiết, tuy nhiên không phải vì vậy mà có thể dẫn đến các chính sách tận thu, hoặc thiết lập nên các rào cản mới nhằm gia tăng nguồn thu ngân sách đối với các hoạt động sản xuất, kinh doanh vốn chỉ vừa mới phục hồi trở lại.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
TIN BÀI KHÁC  
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập phụ trách online: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Hồng Văn; Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung, Minh Châu.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.