Mobile Area

Kinh tế Trung Quốc phục hồi trong hoài nghi

Chủ Nhật,  26/7/2020, 09:57 
TS. Phạm Sỹ Thành (*)

Kinh tế Trung Quốc phục hồi trong hoài nghi

TS. Phạm Sỹ Thành (*)

(TBKTSG) - Trong báo cáo triển vọng kinh tế thế giới mới nhất (tháng 6-2020), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo kinh tế thế giới sẽ giảm 4,9% trong năm 2020, trong khi đó Ngân hàng Thế giới (WB) bi quan hơn khi dự báo có thể giảm tới 8% (báo cáo tháng 5-2020).

Trong bối cảnh đó, việc kinh tế Trung Quốc phục hồi tăng trưởng 3,2% trong quí 2-2020 sau khi rơi xuống đáy - 6,8% vào quí 1-2020 vẫn là nhanh cho dù nửa đầu năm tăng trưởng GDP của Trung Quốc vẫn là - 1,6%. Nhưng câu hỏi đặt ra là liệu sự tăng trưởng này có bền vững không?

Dù kinh tế Trung Quốc đang có sự khôi phục nhanh, nhưng các vấn đề như căng thẳng với Mỹ và châu Âu, thiên tai và đại dịch vẫn đe dọa sự phục hồi ổn định của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới này.

Nếu quan hệ với Mỹ tiếp tục xấu đi và chủ nghĩa bảo hộ tiếp tục phát triển mạnh sau đại dịch Covid-19 thì rủi ro lớn nhất với kinh tế Trung Quốc chính là (i) làn sóng thất nghiệp và giảm thu nhập của người dân, (ii) tình trạng dư thừa sản lượng, dẫn đến (iii) khả năng quay trở lại của nợ xấu và (iv) làn sóng phá sản của các doanh nghiệp có định hướng xuất khẩu.

Dịch Covid-19 làm sản xuất công nghiệp Trung Quốc suy giảm mạnh 13,5% và lợi nhuận giảm 38,3% (vào tháng 2-2020). Tuy nhiên, công nghiệp đã đạt được mức tăng trưởng dương vào tháng 4 và đến hết tháng 6 đã khôi phục mức tăng trưởng 4,8%.

Sự phục hồi này chủ yếu bắt nguồn từ những nguyên nhân quan trọng: (i) Covid-19 chỉ làm sản xuất bị đình trệ, đại dịch không phá hủy máy móc hoặc ảnh hưởng đến năng lực sản xuất, vì thế khi hết dịch các hoạt động sản xuất có thể nhanh chóng quay trở lại bình thường; (ii) Trung Quốc có nền tảng sản xuất công nghiệp hiện đại và hoàn bị, lại làm chủ nhiều chuỗi cung ứng sản xuất công nghiệp quan trọng; (iii) vai trò dẫn dắt của đầu tư nhà nước và (iv) tốc độ giải ngân nhanh chóng.

Trung Quốc thường cần bốn tháng để phục hồi các chỉ số sản xuất công nghiệp. Tuy nhiên so với lần khủng hoảng năm 2008, chỉ số đơn hàng xuất khẩu mới trong Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) đã không phục hồi trên ngưỡng 50.

Nếu các căng thẳng kéo dài với Mỹ không được cải thiện, dịch bệnh tiếp tục lây lan trong quí 3-2020 tại châu Mỹ và kinh tế châu Âu phục hồi ảm đạm, thì triển vọng xuất khẩu hàng công nghiệp của Trung Quốc sẽ rất khó khăn và phải chuyển sang tiêu thụ trong nước.

Hàm ý điều này là Trung Quốc sẽ đối diện với áp lực dư thừa sản lượng (do đầu tư vẫn ở mức cao) trong khi thị trường xuất khẩu bị đóng băng và giảm nhập khẩu. Khi Trung Quốc dư thừa sản lượng thì quốc gia này không chỉ đẩy hàng hóa sang các thị trường châu Á (bằng chính sách giá rẻ hoặc thay đổi tỷ giá) mà còn giảm nhập khẩu hàng trung gian, linh phụ kiện, nguyên vật liệu... từ các nước.

Đầu tư luôn là một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế Trung Quốc, và điều này càng phát huy tác dụng khi đối diện với các cuộc khủng hoảng (2008, 2015, 2020). Nửa đầu năm 2020, tăng trưởng đầu tư tài sản cố định (FAI) của Trung Quốc giảm 3,1%.

Đây là mức khôi phục rất lớn so với mức suy giảm 16,1% vào tháng 3 (sau khi công bố hết dịch). Mặc dù mức khôi phục lớn, nhưng đầu tư tài sản cố định chưa cho thấy chuyển biến về cấu trúc của nền kinh tế đã diễn ra như thiết kế của chính phủ. Các đặc điểm truyền thống của đầu tư vẫn còn đó, bao gồm: (i) Đầu tư cơ sở hạ tầng vẫn dẫn dắt đầu tư trong bối cảnh kinh tế cần phục hồi nhanh.

Nửa đầu năm nay, đầu tư cơ sở hạ tầng Trung Quốc giảm 2,7%, thấp hơn mức suy giảm của đầu tư sản xuất công nghiệp (giảm 7,4%). Nhưng để giảm nhẹ nguy cơ nợ xấu quay trở lại, lần này Trung Quốc tuyên bố sẽ tập trung cho đầu tư “cơ sở hạ tầng mới”.

Các khoản đầu tư liên quan đến dự án cơ sở hạ tầng mới có tổng trị giá tương đương 1.400-2.500 tỉ đô la Mỹ trong giai đoạn từ nay đến năm 2025. (ii) Đầu tư của khu vực kinh tế nhà nước tiếp tục dẫn dắt đầu tư chung, nửa đầu năm, đầu tư của kinh tế nhà nước ở Trung Quốc đã tăng trưởng tới 7,3%.

Đây là một con số ấn tượng so với mức suy giảm 12,8% vào tháng 3-2020. Trong khi đó, với nhiều chính sách hỗ trợ tài chính tiền tệ về cấp vốn và ưu đãi chính sách nhưng đầu tư của khu vực tư nhân ở Trung Quốc vẫn suy giảm 2,1% trong nửa đầu năm.

Bán lẻ toàn xã hội nửa đầu năm suy giảm 1,8%, chủ yếu do mức độ bán hàng tại quầy vẫn chưa phục hồi được. Tính đến hết tháng 5, tăng trưởng bán lẻ trực tuyến (online) của Trung Quốc đạt mức hơn 21% trong khi đó tăng trưởng bán lẻ tại quầy (offline) vẫn suy giảm tới 9%. Chính điều này đã kéo lùi tăng trưởng bán lẻ toàn xã hội nói chung.

Trong bối cảnh nhận định của hộ gia đình về thu nhập và triển vọng kinh tế chưa có nhiều khởi sắc, do dịch Covid-19, việc giảm chi tiêu có thể diễn ra rõ nét hơn ở nửa cuối năm nếu số liệu kinh tế thế giới và việc làm trong nước không có cải thiện rõ nét. Trong quí đầu tiên của năm 2020, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã báo cáo rằng tiết kiệm hộ gia đình đã tăng 913,4 tỉ nhân dân tệ, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2019, một dấu hiệu cho thấy sự thắt chặt chi tiêu của cư dân.

Lao động và việc làm là nỗi lo mới của Chính phủ Trung Quốc với mức ghi nhận thất nghiệp có đăng ký tại thành thị lên tới 6%. Mặc dù vậy, con số thất nghiệp thực tế có thể cao hơn rất nhiều. Vào cuối tháng 4-2020, công ty chứng khoán Trung Quốc Zhongtai Securities ước tính công nhân thất nghiệp có thể đã vượt quá 70 triệu người, tỷ lệ thất nghiệp tương đương 20,5%. Mục tiêu của Chính phủ Trung Quốc năm nay là tạo thêm 9 triệu việc làm mới và tỷ lệ thất nghiệp thành thị giảm về 5,5%.

Bên cạnh rủi ro về thất nghiệp, các rủi ro tài chính cũng trở thành một vấn đề mà PBoC đặc biệt quan tâm trong bối cảnh kinh tế suy giảm, xuất khẩu bị đình trệ và tiêu dùng trong nước yếu ớt. Một cuộc kiểm tra của PBoC cuối quí 1-2020 cho thấy 9 trong 30 ngân hàng địa phương sẽ không đạt được tỷ lệ an toàn vốn nếu tăng trưởng Trung Quốc giảm xuống mức 5,3% và 17/30 ngân hàng sẽ không đạt tỷ lệ này nếu GDP giảm xuống 4,15%.

Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc được dẫn dắt bởi ba động lực quan trọng là đầu tư, tiêu dùng trong nước và xuất khẩu ròng. Năm 2019, đóng góp của ba yếu tố này vào tăng trưởng GDP lần lượt là 35%; 59% và 6%.

Khi các thị trường chủ chốt vẫn đóng cửa, nửa đầu năm 2020, thương mại Trung Quốc giảm 3,2%, trong đó xuất khẩu giảm 3% và nhập khẩu giảm 3,3%. Lưu ý rằng, đây là mức độ suy giảm thương mại tính theo giá trị hàng hóa bằng nhân dân tệ, nếu tính theo đô la Mỹ thì con số có thể cao hơn do nhân dân tệ vẫn tiếp tục mất giá nhẹ so với đô la Mỹ.

Quan hệ căng thẳng với Mỹ và dịch Covid-19 đều làm thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ chịu ảnh hưởng tiêu cực. Tính đến hết tháng 5-2020, thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ chỉ đạt 103,3 tỉ đô la Mỹ, giảm 26,4% so với mức thặng dư cùng kỳ năm ngoái, còn xuất khẩu vào Mỹ giảm tới 6,87% so với cùng kỳ năm ngoái. Nửa đầu năm 2020, tăng trưởng đầu tư tài sản cố định (FAI) của Trung Quốc giảm 3,1%. Còn bán lẻ toàn xã hội giảm 1,8%.

Mặc dù bán lẻ toàn xã hội chưa xác định được mức độ suy giảm của tiêu dùng cuối cùng, cũng như chưa có số liệu về xuất khẩu ròng của Trung Quốc nửa đầu năm, nhưng sự suy giảm đồng đều ở cả mức đầu tư, bán lẻ và thương mại cho thấy con số tăng trưởng âm 1,6% trong nửa đầu năm so với cùng kỳ năm trước vẫn có thể cao hơn tăng trưởng thực tế.

(*) Giám đốc Chương trình Nghiên cứu Chiến lược Mekong - Trung Quốc (MCSS), VNUA

(1) Xem thêm Li Xunlei Finance and Investment, “How High Is China’s Real Unemployment Rate?” (《中国实际失业率有多高?》), Sina Finance, April 26, 2020. https://finance.sina.cn/2020-04-26/detail-iircuyvh9832214.d.html.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC
Dân Campuchia lún sâu vào nợ nần vì dịch Covid-19
Châu Á thận trọng mở cửa du lịch
Kỷ nguyên xe điện đến sớm hơn dự kiến
Châu Âu trước sức ép cạnh tranh công nghệ Mỹ-Trung
Trung Quốc, từ đối tác trở thành đối thủ của Đức
Kinh tế Trung Quốc phục hồi trong hoài nghi
TS. Phạm Sỹ Thành (*)
Chủ Nhật,  26/7/2020, 09:57 

Kinh tế Trung Quốc phục hồi trong hoài nghi

TS. Phạm Sỹ Thành (*)

(TBKTSG) - Trong báo cáo triển vọng kinh tế thế giới mới nhất (tháng 6-2020), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo kinh tế thế giới sẽ giảm 4,9% trong năm 2020, trong khi đó Ngân hàng Thế giới (WB) bi quan hơn khi dự báo có thể giảm tới 8% (báo cáo tháng 5-2020).

Trong bối cảnh đó, việc kinh tế Trung Quốc phục hồi tăng trưởng 3,2% trong quí 2-2020 sau khi rơi xuống đáy - 6,8% vào quí 1-2020 vẫn là nhanh cho dù nửa đầu năm tăng trưởng GDP của Trung Quốc vẫn là - 1,6%. Nhưng câu hỏi đặt ra là liệu sự tăng trưởng này có bền vững không?

Dù kinh tế Trung Quốc đang có sự khôi phục nhanh, nhưng các vấn đề như căng thẳng với Mỹ và châu Âu, thiên tai và đại dịch vẫn đe dọa sự phục hồi ổn định của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới này.

Nếu quan hệ với Mỹ tiếp tục xấu đi và chủ nghĩa bảo hộ tiếp tục phát triển mạnh sau đại dịch Covid-19 thì rủi ro lớn nhất với kinh tế Trung Quốc chính là (i) làn sóng thất nghiệp và giảm thu nhập của người dân, (ii) tình trạng dư thừa sản lượng, dẫn đến (iii) khả năng quay trở lại của nợ xấu và (iv) làn sóng phá sản của các doanh nghiệp có định hướng xuất khẩu.

Dịch Covid-19 làm sản xuất công nghiệp Trung Quốc suy giảm mạnh 13,5% và lợi nhuận giảm 38,3% (vào tháng 2-2020). Tuy nhiên, công nghiệp đã đạt được mức tăng trưởng dương vào tháng 4 và đến hết tháng 6 đã khôi phục mức tăng trưởng 4,8%.

Sự phục hồi này chủ yếu bắt nguồn từ những nguyên nhân quan trọng: (i) Covid-19 chỉ làm sản xuất bị đình trệ, đại dịch không phá hủy máy móc hoặc ảnh hưởng đến năng lực sản xuất, vì thế khi hết dịch các hoạt động sản xuất có thể nhanh chóng quay trở lại bình thường; (ii) Trung Quốc có nền tảng sản xuất công nghiệp hiện đại và hoàn bị, lại làm chủ nhiều chuỗi cung ứng sản xuất công nghiệp quan trọng; (iii) vai trò dẫn dắt của đầu tư nhà nước và (iv) tốc độ giải ngân nhanh chóng.

Trung Quốc thường cần bốn tháng để phục hồi các chỉ số sản xuất công nghiệp. Tuy nhiên so với lần khủng hoảng năm 2008, chỉ số đơn hàng xuất khẩu mới trong Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) đã không phục hồi trên ngưỡng 50.

Nếu các căng thẳng kéo dài với Mỹ không được cải thiện, dịch bệnh tiếp tục lây lan trong quí 3-2020 tại châu Mỹ và kinh tế châu Âu phục hồi ảm đạm, thì triển vọng xuất khẩu hàng công nghiệp của Trung Quốc sẽ rất khó khăn và phải chuyển sang tiêu thụ trong nước.

Hàm ý điều này là Trung Quốc sẽ đối diện với áp lực dư thừa sản lượng (do đầu tư vẫn ở mức cao) trong khi thị trường xuất khẩu bị đóng băng và giảm nhập khẩu. Khi Trung Quốc dư thừa sản lượng thì quốc gia này không chỉ đẩy hàng hóa sang các thị trường châu Á (bằng chính sách giá rẻ hoặc thay đổi tỷ giá) mà còn giảm nhập khẩu hàng trung gian, linh phụ kiện, nguyên vật liệu... từ các nước.

Đầu tư luôn là một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế Trung Quốc, và điều này càng phát huy tác dụng khi đối diện với các cuộc khủng hoảng (2008, 2015, 2020). Nửa đầu năm 2020, tăng trưởng đầu tư tài sản cố định (FAI) của Trung Quốc giảm 3,1%.

Đây là mức khôi phục rất lớn so với mức suy giảm 16,1% vào tháng 3 (sau khi công bố hết dịch). Mặc dù mức khôi phục lớn, nhưng đầu tư tài sản cố định chưa cho thấy chuyển biến về cấu trúc của nền kinh tế đã diễn ra như thiết kế của chính phủ. Các đặc điểm truyền thống của đầu tư vẫn còn đó, bao gồm: (i) Đầu tư cơ sở hạ tầng vẫn dẫn dắt đầu tư trong bối cảnh kinh tế cần phục hồi nhanh.

Nửa đầu năm nay, đầu tư cơ sở hạ tầng Trung Quốc giảm 2,7%, thấp hơn mức suy giảm của đầu tư sản xuất công nghiệp (giảm 7,4%). Nhưng để giảm nhẹ nguy cơ nợ xấu quay trở lại, lần này Trung Quốc tuyên bố sẽ tập trung cho đầu tư “cơ sở hạ tầng mới”.

Các khoản đầu tư liên quan đến dự án cơ sở hạ tầng mới có tổng trị giá tương đương 1.400-2.500 tỉ đô la Mỹ trong giai đoạn từ nay đến năm 2025. (ii) Đầu tư của khu vực kinh tế nhà nước tiếp tục dẫn dắt đầu tư chung, nửa đầu năm, đầu tư của kinh tế nhà nước ở Trung Quốc đã tăng trưởng tới 7,3%.

Đây là một con số ấn tượng so với mức suy giảm 12,8% vào tháng 3-2020. Trong khi đó, với nhiều chính sách hỗ trợ tài chính tiền tệ về cấp vốn và ưu đãi chính sách nhưng đầu tư của khu vực tư nhân ở Trung Quốc vẫn suy giảm 2,1% trong nửa đầu năm.

Bán lẻ toàn xã hội nửa đầu năm suy giảm 1,8%, chủ yếu do mức độ bán hàng tại quầy vẫn chưa phục hồi được. Tính đến hết tháng 5, tăng trưởng bán lẻ trực tuyến (online) của Trung Quốc đạt mức hơn 21% trong khi đó tăng trưởng bán lẻ tại quầy (offline) vẫn suy giảm tới 9%. Chính điều này đã kéo lùi tăng trưởng bán lẻ toàn xã hội nói chung.

Trong bối cảnh nhận định của hộ gia đình về thu nhập và triển vọng kinh tế chưa có nhiều khởi sắc, do dịch Covid-19, việc giảm chi tiêu có thể diễn ra rõ nét hơn ở nửa cuối năm nếu số liệu kinh tế thế giới và việc làm trong nước không có cải thiện rõ nét. Trong quí đầu tiên của năm 2020, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã báo cáo rằng tiết kiệm hộ gia đình đã tăng 913,4 tỉ nhân dân tệ, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2019, một dấu hiệu cho thấy sự thắt chặt chi tiêu của cư dân.

Lao động và việc làm là nỗi lo mới của Chính phủ Trung Quốc với mức ghi nhận thất nghiệp có đăng ký tại thành thị lên tới 6%. Mặc dù vậy, con số thất nghiệp thực tế có thể cao hơn rất nhiều. Vào cuối tháng 4-2020, công ty chứng khoán Trung Quốc Zhongtai Securities ước tính công nhân thất nghiệp có thể đã vượt quá 70 triệu người, tỷ lệ thất nghiệp tương đương 20,5%. Mục tiêu của Chính phủ Trung Quốc năm nay là tạo thêm 9 triệu việc làm mới và tỷ lệ thất nghiệp thành thị giảm về 5,5%.

Bên cạnh rủi ro về thất nghiệp, các rủi ro tài chính cũng trở thành một vấn đề mà PBoC đặc biệt quan tâm trong bối cảnh kinh tế suy giảm, xuất khẩu bị đình trệ và tiêu dùng trong nước yếu ớt. Một cuộc kiểm tra của PBoC cuối quí 1-2020 cho thấy 9 trong 30 ngân hàng địa phương sẽ không đạt được tỷ lệ an toàn vốn nếu tăng trưởng Trung Quốc giảm xuống mức 5,3% và 17/30 ngân hàng sẽ không đạt tỷ lệ này nếu GDP giảm xuống 4,15%.

Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc được dẫn dắt bởi ba động lực quan trọng là đầu tư, tiêu dùng trong nước và xuất khẩu ròng. Năm 2019, đóng góp của ba yếu tố này vào tăng trưởng GDP lần lượt là 35%; 59% và 6%.

Khi các thị trường chủ chốt vẫn đóng cửa, nửa đầu năm 2020, thương mại Trung Quốc giảm 3,2%, trong đó xuất khẩu giảm 3% và nhập khẩu giảm 3,3%. Lưu ý rằng, đây là mức độ suy giảm thương mại tính theo giá trị hàng hóa bằng nhân dân tệ, nếu tính theo đô la Mỹ thì con số có thể cao hơn do nhân dân tệ vẫn tiếp tục mất giá nhẹ so với đô la Mỹ.

Quan hệ căng thẳng với Mỹ và dịch Covid-19 đều làm thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ chịu ảnh hưởng tiêu cực. Tính đến hết tháng 5-2020, thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ chỉ đạt 103,3 tỉ đô la Mỹ, giảm 26,4% so với mức thặng dư cùng kỳ năm ngoái, còn xuất khẩu vào Mỹ giảm tới 6,87% so với cùng kỳ năm ngoái. Nửa đầu năm 2020, tăng trưởng đầu tư tài sản cố định (FAI) của Trung Quốc giảm 3,1%. Còn bán lẻ toàn xã hội giảm 1,8%.

Mặc dù bán lẻ toàn xã hội chưa xác định được mức độ suy giảm của tiêu dùng cuối cùng, cũng như chưa có số liệu về xuất khẩu ròng của Trung Quốc nửa đầu năm, nhưng sự suy giảm đồng đều ở cả mức đầu tư, bán lẻ và thương mại cho thấy con số tăng trưởng âm 1,6% trong nửa đầu năm so với cùng kỳ năm trước vẫn có thể cao hơn tăng trưởng thực tế.

(*) Giám đốc Chương trình Nghiên cứu Chiến lược Mekong - Trung Quốc (MCSS), VNUA

(1) Xem thêm Li Xunlei Finance and Investment, “How High Is China’s Real Unemployment Rate?” (《中国实际失业率有多高?》), Sina Finance, April 26, 2020. https://finance.sina.cn/2020-04-26/detail-iircuyvh9832214.d.html.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
TIN BÀI KHÁC  
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập phụ trách online: Phan Chiến Thắng.
Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung, Minh Châu.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.