Mobile Area

Chống dịch và nguy cơ đục nước béo cò

Thứ Năm,  6/8/2020, 08:57 
Khánh Bình

Chống dịch và nguy cơ đục nước béo cò

Khánh Bình

Việc chi mạnh ngân sách để nhanh chóng, kịp thời ổn định kinh tế - xã hội trong lúc dịch bệnh hoành hành là rất cần thiết. Ảnh: THÀNH HOA

(TBKTSG) - Để ứng phó với các hệ lụy về kinh tế và xã hội do dịch Covid-19 gây ra, hầu hết các chính phủ và chính quyền địa phương đều mạnh tay chi ngân sách. Do các quyết định này ưu tiên tính kịp thời nên việc xét duyệt được thông qua trong một thời gian ngắn, có những quy trình được nới lỏng, do đó tạo ra những lỗ hổng cho việc tham nhũng hay trục lợi ngân sách.

Ngành công nghiệp dược phẩm và thiết bị y tế là một trong những ngành nhạy cảm với tham nhũng vì liên quan nhiều đến đấu thầu công. Theo Tổ chức Minh bạch quốc tế, mỗi năm có khoảng 500 tỉ đô la Mỹ liên quan đến tham nhũng trên toàn thế giới chỉ trong lĩnh vực y tế.

Chuyện nâng giá máy xét nghiệm Covid-19 (virus Sars-CoV-2) ở Việt Nam vừa qua cũng xảy ra ở nhiều nước khác. Bộ trưởng Bộ Y tế của Zimbabwe từ chức hồi tháng 6 vì dính líu đến một công ty Hungary nâng giá trong việc mua thiết bị và bộ xét nghiệm. Một số quan chức cấp cao của Brazil, Ý đang bị điều tra cũng vì liên quan đến việc tham nhũng trong phòng chống Covid-19.

Với những thiết bị, dụng cụ y tế hay bộ xét nghiệm phải nhập khẩu, xác suất xảy ra tham nhũng là cao hơn vì việc xác minh giá, thuế xuất nhập khẩu, thủ tục thông quan tạo ra nhiều cơ hội hơn cho tham nhũng. Cũng theo tổ chức Minh bạch quốc tế, trong lúc đại dịch Covid-19 bùng phát thì số lượng các tổ chức, cá nhân trung gian trong việc thúc đẩy nhanh việc mua sắm tăng lên một cách bất thường.

Không chỉ quy trình mua sắm công liên quan đến Covid-19 được nới lỏng và rút ngắn, các nguồn ngân sách khổng lồ đã và đang dành cho việc chống dịch chính là sức hút của tham nhũng. Chỉ riêng hai định chế tài chính là Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã dành khoảng 160 tỉ đô la Mỹ cho việc phòng chống dịch, trong đó IMF dành 50 tỉ đô la Mỹ cho các ngước nghèo và đang phát triển. Điều này cũng dấy lên quan ngại về việc sử dụng nguồn tài chính này vì trong điều kiện bình thường, nhiều nước nghèo và đang phát triển thường được biết đến với vấn nạn tham nhũng.

Nhưng không chỉ tham nhũng, ngân sách của chính phủ còn bị đe dọa bởi hành vi trục lợi của cả doanh nghiệp. Với chính sách hỗ trợ nhanh cho những doanh nghiệp nhỏ và vừa rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính trong ngắn hạn, nhiều khoản trợ cấp bằng tiền mặt (chuyển khoản) là cứu cánh cho nhiều doanh nghiệp nhưng đây cũng là kẽ hở để ngân sách bị trục lợi.

Ngày 10-7 vừa qua tại Pháp, cơ quan công tố Paris đã công bố chiến dịch điều tra vụ lừa đảo có tổ chức, trục lợi trên chính sách hỗ trợ thất nghiệp một phần của chính phủ. Theo đó, một nhóm tội phạm đã sử dụng số đăng ký kinh doanh của những doanh nghiệp có thật nhưng không có nhu cầu được hỗ trợ, thực hiện yêu cầu hỗ trợ trực tuyến và đã nhận được hơn 1,7 triệu euro từ chính phủ.

Khi bị phát hiện, tổ chức tội phạm này còn hơn 6 triệu euro đang yêu cầu nhưng chưa được giải quyết. Cũng theo cơ quan công tố, đây là vụ phạm pháp phức tạp vì có yếu tố nước ngoài. Có hơn 1.000 doanh nghiệp bị lợi dụng số đăng ký kinh doanh và gần 200 tài khoản ngân hàng được mở để nhận các khoản hỗ trợ từ chính phủ.

Một hình thức trục lợi ngân sách khác nằm ở việc một số lãnh đạo doanh nghiệp tự chia thưởng cho mình trước khi doanh nghiệp bị phá sản hay nhận trợ cấp từ chính phủ. Có những doanh nghiệp dù dịch Covid-19 không xảy ra thì cũng đã là những doanh nghiệp xác sống (zombie). Khi khó khăn chung của cả nền kinh tế ập đến thì lãnh đạo của những doanh nghiệp này té nước theo mưa, ưu tiên cho lợi ích của mình trên hết.

Việc chi mạnh ngân sách để nhanh chóng, kịp thời ổn định kinh tế - xã hội trong lúc dịch bệnh hoành hành là rất cần thiết. Tuy vậy, nguồn chi lớn kèm với việc nới lỏng các quy trình phê duyệt sẽ làm tăng nguy cơ tham nhũng và trục lợi chính sách. Để phòng ngừa và hạn chế các nguy cơ này, cần công bố rõ ràng chính sách hậu kiểm và các biện pháp xử lý nghiêm minh. Thêm vào đó, có thể yêu cầu minh bạch thông tin mua sắm trên cổng thông tin điện tử, từ giá cả, số lượng, đến tiêu chuẩn kỹ thuật, nhà cung cấp. Việc phòng chống dịch là hết sức ưu tiên, nhưng không vì thế mà lơ là cảnh giác với các hiện tượng “đục nước béo cò“, tham nhũng và trục lợi ngân sách, mà thực chất là tiền thuế của người dân và doanh nghiệp lương thiện khác. 

In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC
Hồ Tonle Sap khô cạn, ĐBSCL tiếp tục bị hạn mặn gay gắt
Ấn Độ tài trợ 350.000 đô la Mỹ giúp ĐBSCL quản lý nguồn nước
Bắt căn bệnh lâu ngày về chậm giải ngân vốn đầu tư công
Tạo sức ép chuyển đổi số lên địa phương để thúc đẩy chính phủ điện tử
Hồ trữ nước ngọt ở Bến Tre, bị nhiễm mặn vẫn được đánh giá hiệu quả
Chống dịch và nguy cơ đục nước béo cò
Khánh Bình
Thứ Năm,  6/8/2020, 08:57 

Chống dịch và nguy cơ đục nước béo cò

Khánh Bình

Việc chi mạnh ngân sách để nhanh chóng, kịp thời ổn định kinh tế - xã hội trong lúc dịch bệnh hoành hành là rất cần thiết. Ảnh: THÀNH HOA

(TBKTSG) - Để ứng phó với các hệ lụy về kinh tế và xã hội do dịch Covid-19 gây ra, hầu hết các chính phủ và chính quyền địa phương đều mạnh tay chi ngân sách. Do các quyết định này ưu tiên tính kịp thời nên việc xét duyệt được thông qua trong một thời gian ngắn, có những quy trình được nới lỏng, do đó tạo ra những lỗ hổng cho việc tham nhũng hay trục lợi ngân sách.

Ngành công nghiệp dược phẩm và thiết bị y tế là một trong những ngành nhạy cảm với tham nhũng vì liên quan nhiều đến đấu thầu công. Theo Tổ chức Minh bạch quốc tế, mỗi năm có khoảng 500 tỉ đô la Mỹ liên quan đến tham nhũng trên toàn thế giới chỉ trong lĩnh vực y tế.

Chuyện nâng giá máy xét nghiệm Covid-19 (virus Sars-CoV-2) ở Việt Nam vừa qua cũng xảy ra ở nhiều nước khác. Bộ trưởng Bộ Y tế của Zimbabwe từ chức hồi tháng 6 vì dính líu đến một công ty Hungary nâng giá trong việc mua thiết bị và bộ xét nghiệm. Một số quan chức cấp cao của Brazil, Ý đang bị điều tra cũng vì liên quan đến việc tham nhũng trong phòng chống Covid-19.

Với những thiết bị, dụng cụ y tế hay bộ xét nghiệm phải nhập khẩu, xác suất xảy ra tham nhũng là cao hơn vì việc xác minh giá, thuế xuất nhập khẩu, thủ tục thông quan tạo ra nhiều cơ hội hơn cho tham nhũng. Cũng theo tổ chức Minh bạch quốc tế, trong lúc đại dịch Covid-19 bùng phát thì số lượng các tổ chức, cá nhân trung gian trong việc thúc đẩy nhanh việc mua sắm tăng lên một cách bất thường.

Không chỉ quy trình mua sắm công liên quan đến Covid-19 được nới lỏng và rút ngắn, các nguồn ngân sách khổng lồ đã và đang dành cho việc chống dịch chính là sức hút của tham nhũng. Chỉ riêng hai định chế tài chính là Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã dành khoảng 160 tỉ đô la Mỹ cho việc phòng chống dịch, trong đó IMF dành 50 tỉ đô la Mỹ cho các ngước nghèo và đang phát triển. Điều này cũng dấy lên quan ngại về việc sử dụng nguồn tài chính này vì trong điều kiện bình thường, nhiều nước nghèo và đang phát triển thường được biết đến với vấn nạn tham nhũng.

Nhưng không chỉ tham nhũng, ngân sách của chính phủ còn bị đe dọa bởi hành vi trục lợi của cả doanh nghiệp. Với chính sách hỗ trợ nhanh cho những doanh nghiệp nhỏ và vừa rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính trong ngắn hạn, nhiều khoản trợ cấp bằng tiền mặt (chuyển khoản) là cứu cánh cho nhiều doanh nghiệp nhưng đây cũng là kẽ hở để ngân sách bị trục lợi.

Ngày 10-7 vừa qua tại Pháp, cơ quan công tố Paris đã công bố chiến dịch điều tra vụ lừa đảo có tổ chức, trục lợi trên chính sách hỗ trợ thất nghiệp một phần của chính phủ. Theo đó, một nhóm tội phạm đã sử dụng số đăng ký kinh doanh của những doanh nghiệp có thật nhưng không có nhu cầu được hỗ trợ, thực hiện yêu cầu hỗ trợ trực tuyến và đã nhận được hơn 1,7 triệu euro từ chính phủ.

Khi bị phát hiện, tổ chức tội phạm này còn hơn 6 triệu euro đang yêu cầu nhưng chưa được giải quyết. Cũng theo cơ quan công tố, đây là vụ phạm pháp phức tạp vì có yếu tố nước ngoài. Có hơn 1.000 doanh nghiệp bị lợi dụng số đăng ký kinh doanh và gần 200 tài khoản ngân hàng được mở để nhận các khoản hỗ trợ từ chính phủ.

Một hình thức trục lợi ngân sách khác nằm ở việc một số lãnh đạo doanh nghiệp tự chia thưởng cho mình trước khi doanh nghiệp bị phá sản hay nhận trợ cấp từ chính phủ. Có những doanh nghiệp dù dịch Covid-19 không xảy ra thì cũng đã là những doanh nghiệp xác sống (zombie). Khi khó khăn chung của cả nền kinh tế ập đến thì lãnh đạo của những doanh nghiệp này té nước theo mưa, ưu tiên cho lợi ích của mình trên hết.

Việc chi mạnh ngân sách để nhanh chóng, kịp thời ổn định kinh tế - xã hội trong lúc dịch bệnh hoành hành là rất cần thiết. Tuy vậy, nguồn chi lớn kèm với việc nới lỏng các quy trình phê duyệt sẽ làm tăng nguy cơ tham nhũng và trục lợi chính sách. Để phòng ngừa và hạn chế các nguy cơ này, cần công bố rõ ràng chính sách hậu kiểm và các biện pháp xử lý nghiêm minh. Thêm vào đó, có thể yêu cầu minh bạch thông tin mua sắm trên cổng thông tin điện tử, từ giá cả, số lượng, đến tiêu chuẩn kỹ thuật, nhà cung cấp. Việc phòng chống dịch là hết sức ưu tiên, nhưng không vì thế mà lơ là cảnh giác với các hiện tượng “đục nước béo cò“, tham nhũng và trục lợi ngân sách, mà thực chất là tiền thuế của người dân và doanh nghiệp lương thiện khác. 

In bài
Gửi bài cho bạn bè
TIN BÀI KHÁC  
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập phụ trách online: Phan Chiến Thắng.
Phó thư ký tòa soạn: Yến Dung, Minh Châu.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.