Mobile Area

Được và mất với đại công nghiệp gia công hàng đầu của Đài Loan

Thứ Năm,  6/8/2020, 10:10 
Phan Đình Mạnh

Được và mất với đại công nghiệp gia công hàng đầu của Đài Loan

Phan Đình Mạnh

(TBKTSG) - Việc hãng công nghệ Intel tuyên bố dự định ngừng sản xuất chip hoàn toàn, thay vào đó sẽ thuê Công ty TSMC của Đài Loan gia công làm nảy sinh sự tò mò về các công ty Đài Loan. Đâu là bí mật dẫn bước nền công nghiệp gia công công nghệ hàng đầu của Đài Loan?

Vai trò của chính sách công

Chính sách công đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực đổi mới của các công ty Đài Loan. Đó là nỗ lực của nhiều bên liên quan trong việc lập kế hoạch, thúc đẩy, thực hiện, đánh giá chiến lược đổi mới và chuyển các chiến lược này thành các chính sách cụ thể của ngành.

Quá trình bắt đầu với hội nghị khoa học và công nghệ quốc gia được tổ chức bốn năm một lần, tập hợp các bên liên quan từ các học viện, ngành công nghiệp, xã hội dân sự và chính phủ để phát triển chiến lược đồng thuận rộng rãi. Sau đó, các chính sách khoa học và công nghệ ngắn hạn và trung hạn được điều chỉnh trong nhiều cuộc đối thoại đổi mới và ngày càng chuyên biệt do Bộ Kinh tế và các cơ quan chính phủ khác tổ chức.

Tầm nhìn phát triển khoa học và công nghệ thường xuyên được Nhóm Tư vấn khoa học và công nghệ kiểm tra (STAG) của the Executive Yuan (viện hành chính của hòn đảo này) họp bàn. Bảy trong số 20 thành viên của STAG hùng mạnh là các nhà khoa học hàng đầu từ nước ngoài (ba từ Mỹ, một từ Canada, hai từ EU và một từ Hồng Kông). Sự cởi mở này đối với hoạt động tư vấn chiến lược và chia sẻ kiến thức nước ngoài làm nổi bật sự khác biệt giữa Đài Loan với Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc - nơi vốn có các hệ thống chính sách đổi mới khép kín hơn nhiều.

Theo thời gian, trọng tâm các chính sách đổi mới của Đài Loan đã chuyển sang phát triển giáo dục, cơ sở hạ tầng và năng lực vì sự hội nhập vào mạng lưới kinh tế của Đài Loan, từ các thỏa thuận sản xuất OEM (sản xuất thiết bị gốc) đơn giản sang các thỏa thuận ODM (thiết kế và chế tạo sản phẩm theo đơn đặt hàng).

Đài Loan cũng cung cấp các ưu đãi thuế dồi dào để các công ty (hầu hết là các doanh nghiệp nhỏ và vừa) tuyển dụng nhân tài hàng đầu và phát triển năng lực nội bộ. Ngoài ra, các chính sách hỗ trợ công nghiệp đã giúp phổ biến thông tin thị trường, các thông tin quan trọng trong ngành và hơn hết là thúc đẩy các kỹ sư và nhà quản lý Đài Loan ở nước ngoài về nước hoặc đầu tư vào các dự án mạo hiểm có trụ sở tại Đài Loan. Những chính sách này đã cho phép các công ty Đài Loan tăng tốc học tập, chia sẻ kiến thức và phát triển năng lực.

Những mặt trái

Việc Đài Loan tập trung vào hoạt động cung cấp dịch vụ OEM/ODM (hoạt động gia công, lắp ráp, sản xuất thiết bị và thiết kế theo yêu cầu của các khách hàng Âu - Mỹ) đã dẫn đến kết quả là nền kinh tế Đài Loan chứng kiến giá trị gia tăng tăng trưởng chậm (do đảm nhận các khâu với độ phức tạp ở mức trung bình và giá trị không cao) và hoạt động liên kết trong nước không chặt chẽ như các nước khác, chẳng hạn như trường hợp của Hàn Quốc.

Bên cạnh đó, việc nền kinh tế Đài Loan theo đuổi mô hình phát triển công nghiệp này có thể dẫn đến giảm khả năng học hỏi (do chỉ làm các công đoạn gia công, lặp đi lặp lại) và khả năng tạo ra giá trị cao cho nền kinh tế. Điều này có thể hạn chế nghiêm trọng khả năng của các công ty trong hoạt động đầu tư, nâng cấp.

Các công ty Đài Loan thường chịu áp lực không ngừng bởi các yêu cầu giảm chi phí và thời gian giao hàng đối với các sản phẩm hàng hóa có khả năng thâm nhập thị trường đại chúng (commodity-type products, vốn có tỷ suất lợi nhuận thấp). Do đó, các công ty Đài Loan bị mắc kẹt trong “bẫy giá hàng hóa” (cạnh tranh bằng giá), với tỷ suất lợi nhuận thấp và giá trị gia tăng không đáng kể, không đủ để hỗ trợ đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, tạo tài sản trí tuệ và xây dựng thương hiệu riêng.

Cũng có một vài ví dụ về nỗ lực nâng cấp của các nhà sản xuất điện thoại Đài Loan. Để cải thiện lợi nhuận của công ty, tất cả các công ty này từ năm 2003 đã cố gắng tăng doanh số bán điện thoại có thương hiệu của riêng họ so với hoạt động kinh doanh OEM/ODM truyền thống. Tuy nhiên, ngoại trừ trường hợp của HTC, tất cả những nỗ lực này đều đã thất bại, với kết quả là các nhà sản xuất điện thoại Đài Loan hiện đang chuyển trở lại mô hình OEM/ODM.

Lời kết

Việc các công ty Đài Loan nổi lên như những nhà gia công hàng đầu thế giới phụ thuộc vào cả điều kiện bên trong (như yếu tố chính sách chủ động như trên) và cả điều kiện bên ngoài khi xu hướng toàn cầu hóa đang lên, các công ty chuyển sang chuyên môn một khâu trong chuỗi giá trị là thế mạnh của mình hoặc khâu có giá trị cao hơn. Khi đó, họ sẵn sàng chia phần việc cho các công ty khác và các công ty Đài Loan đã được hưởng lợi trong quá trình phân công lao động chuyên môn này. Câu hỏi được đặt ra là nếu tình trạng dịch Covid-19 kéo dài, thất nghiệp và kinh tế suy giảm, giá lao động rẻ lại, giảm phát... các công ty có sẵn sàng nhường phần việc thâm dụng lao động cho các công ty từ các quốc gia phía sau chuỗi giá trị như trường hợp của Đài Loan hay họ sẽ chuyển dây chuyền sản xuất về nước mình để giải quyết công ăn việc làm cho địa phương và quốc gia họ?

Trường hợp của Đài Loan cũng đặt ra câu hỏi rằng đâu là lợi ích tổng thể của nhà gia công so với nhà phát triển thương hiệu riêng? Nếu là nhà phát triển thương hiệu riêng như các công ty Hàn Quốc thì rủi ro sẽ cao hơn do phải đầu tư ngay từ đầu vào khâu nghiên cứu và phát triển và phải có thương hiệu quốc gia mạnh (thế giới không chỉ biết đến Hàn Quốc về các công ty công nghệ mà còn về nền kinh tế giải trí hàng đầu châu Á). Vậy nên, việc lựa chon trở thành nhà gia công hay người sở hữu thương hiệu nằm ở cả vấn đề chủ quan trong nước và vấn đề khách quan do môi trường kinh tế bên ngoài.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
CÙNG CHUYÊN MỤC
Đà hồi phục chữ K khiến bức tranh kinh tế thế giới thêm rối rắm
Giới trẻ Indonesia bỏ thành thị về quê trong trào lưu 'nền kinh tế ít tiếp xúc'
Lao động nhập cư và biên giới ‘xốp’ đe dọa nỗ lực chống Covid-19 của Đông Nam Á
Công ty khởi nghiệp ASEAN chờ đợi thời cơ lớn trong năm 2021
TPHCM vào tốp 10 điểm đến đầu tư bất động sản hấp dẫn nhất châu Á
Được và mất với đại công nghiệp gia công hàng đầu của Đài Loan
Phan Đình Mạnh
Thứ Năm,  6/8/2020, 10:10 

Được và mất với đại công nghiệp gia công hàng đầu của Đài Loan

Phan Đình Mạnh

(TBKTSG) - Việc hãng công nghệ Intel tuyên bố dự định ngừng sản xuất chip hoàn toàn, thay vào đó sẽ thuê Công ty TSMC của Đài Loan gia công làm nảy sinh sự tò mò về các công ty Đài Loan. Đâu là bí mật dẫn bước nền công nghiệp gia công công nghệ hàng đầu của Đài Loan?

Vai trò của chính sách công

Chính sách công đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực đổi mới của các công ty Đài Loan. Đó là nỗ lực của nhiều bên liên quan trong việc lập kế hoạch, thúc đẩy, thực hiện, đánh giá chiến lược đổi mới và chuyển các chiến lược này thành các chính sách cụ thể của ngành.

Quá trình bắt đầu với hội nghị khoa học và công nghệ quốc gia được tổ chức bốn năm một lần, tập hợp các bên liên quan từ các học viện, ngành công nghiệp, xã hội dân sự và chính phủ để phát triển chiến lược đồng thuận rộng rãi. Sau đó, các chính sách khoa học và công nghệ ngắn hạn và trung hạn được điều chỉnh trong nhiều cuộc đối thoại đổi mới và ngày càng chuyên biệt do Bộ Kinh tế và các cơ quan chính phủ khác tổ chức.

Tầm nhìn phát triển khoa học và công nghệ thường xuyên được Nhóm Tư vấn khoa học và công nghệ kiểm tra (STAG) của the Executive Yuan (viện hành chính của hòn đảo này) họp bàn. Bảy trong số 20 thành viên của STAG hùng mạnh là các nhà khoa học hàng đầu từ nước ngoài (ba từ Mỹ, một từ Canada, hai từ EU và một từ Hồng Kông). Sự cởi mở này đối với hoạt động tư vấn chiến lược và chia sẻ kiến thức nước ngoài làm nổi bật sự khác biệt giữa Đài Loan với Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc - nơi vốn có các hệ thống chính sách đổi mới khép kín hơn nhiều.

Theo thời gian, trọng tâm các chính sách đổi mới của Đài Loan đã chuyển sang phát triển giáo dục, cơ sở hạ tầng và năng lực vì sự hội nhập vào mạng lưới kinh tế của Đài Loan, từ các thỏa thuận sản xuất OEM (sản xuất thiết bị gốc) đơn giản sang các thỏa thuận ODM (thiết kế và chế tạo sản phẩm theo đơn đặt hàng).

Đài Loan cũng cung cấp các ưu đãi thuế dồi dào để các công ty (hầu hết là các doanh nghiệp nhỏ và vừa) tuyển dụng nhân tài hàng đầu và phát triển năng lực nội bộ. Ngoài ra, các chính sách hỗ trợ công nghiệp đã giúp phổ biến thông tin thị trường, các thông tin quan trọng trong ngành và hơn hết là thúc đẩy các kỹ sư và nhà quản lý Đài Loan ở nước ngoài về nước hoặc đầu tư vào các dự án mạo hiểm có trụ sở tại Đài Loan. Những chính sách này đã cho phép các công ty Đài Loan tăng tốc học tập, chia sẻ kiến thức và phát triển năng lực.

Những mặt trái

Việc Đài Loan tập trung vào hoạt động cung cấp dịch vụ OEM/ODM (hoạt động gia công, lắp ráp, sản xuất thiết bị và thiết kế theo yêu cầu của các khách hàng Âu - Mỹ) đã dẫn đến kết quả là nền kinh tế Đài Loan chứng kiến giá trị gia tăng tăng trưởng chậm (do đảm nhận các khâu với độ phức tạp ở mức trung bình và giá trị không cao) và hoạt động liên kết trong nước không chặt chẽ như các nước khác, chẳng hạn như trường hợp của Hàn Quốc.

Bên cạnh đó, việc nền kinh tế Đài Loan theo đuổi mô hình phát triển công nghiệp này có thể dẫn đến giảm khả năng học hỏi (do chỉ làm các công đoạn gia công, lặp đi lặp lại) và khả năng tạo ra giá trị cao cho nền kinh tế. Điều này có thể hạn chế nghiêm trọng khả năng của các công ty trong hoạt động đầu tư, nâng cấp.

Các công ty Đài Loan thường chịu áp lực không ngừng bởi các yêu cầu giảm chi phí và thời gian giao hàng đối với các sản phẩm hàng hóa có khả năng thâm nhập thị trường đại chúng (commodity-type products, vốn có tỷ suất lợi nhuận thấp). Do đó, các công ty Đài Loan bị mắc kẹt trong “bẫy giá hàng hóa” (cạnh tranh bằng giá), với tỷ suất lợi nhuận thấp và giá trị gia tăng không đáng kể, không đủ để hỗ trợ đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, tạo tài sản trí tuệ và xây dựng thương hiệu riêng.

Cũng có một vài ví dụ về nỗ lực nâng cấp của các nhà sản xuất điện thoại Đài Loan. Để cải thiện lợi nhuận của công ty, tất cả các công ty này từ năm 2003 đã cố gắng tăng doanh số bán điện thoại có thương hiệu của riêng họ so với hoạt động kinh doanh OEM/ODM truyền thống. Tuy nhiên, ngoại trừ trường hợp của HTC, tất cả những nỗ lực này đều đã thất bại, với kết quả là các nhà sản xuất điện thoại Đài Loan hiện đang chuyển trở lại mô hình OEM/ODM.

Lời kết

Việc các công ty Đài Loan nổi lên như những nhà gia công hàng đầu thế giới phụ thuộc vào cả điều kiện bên trong (như yếu tố chính sách chủ động như trên) và cả điều kiện bên ngoài khi xu hướng toàn cầu hóa đang lên, các công ty chuyển sang chuyên môn một khâu trong chuỗi giá trị là thế mạnh của mình hoặc khâu có giá trị cao hơn. Khi đó, họ sẵn sàng chia phần việc cho các công ty khác và các công ty Đài Loan đã được hưởng lợi trong quá trình phân công lao động chuyên môn này. Câu hỏi được đặt ra là nếu tình trạng dịch Covid-19 kéo dài, thất nghiệp và kinh tế suy giảm, giá lao động rẻ lại, giảm phát... các công ty có sẵn sàng nhường phần việc thâm dụng lao động cho các công ty từ các quốc gia phía sau chuỗi giá trị như trường hợp của Đài Loan hay họ sẽ chuyển dây chuyền sản xuất về nước mình để giải quyết công ăn việc làm cho địa phương và quốc gia họ?

Trường hợp của Đài Loan cũng đặt ra câu hỏi rằng đâu là lợi ích tổng thể của nhà gia công so với nhà phát triển thương hiệu riêng? Nếu là nhà phát triển thương hiệu riêng như các công ty Hàn Quốc thì rủi ro sẽ cao hơn do phải đầu tư ngay từ đầu vào khâu nghiên cứu và phát triển và phải có thương hiệu quốc gia mạnh (thế giới không chỉ biết đến Hàn Quốc về các công ty công nghệ mà còn về nền kinh tế giải trí hàng đầu châu Á). Vậy nên, việc lựa chon trở thành nhà gia công hay người sở hữu thương hiệu nằm ở cả vấn đề chủ quan trong nước và vấn đề khách quan do môi trường kinh tế bên ngoài.

In bài
Gửi bài cho bạn bè
TIN BÀI KHÁC  
Top
 
Giấy phép Báo điện tử số: 2302/GP-BTTTT, cấp ngày 29/11/2012
Tổng biên tập: Trần Minh Hùng.
Phó tổng biên tập phụ trách online: Phan Chiến Thắng.
Thư ký tòa soạn: Yến Dung, Phó thư ký tòa soạn: Minh Châu.
Tòa soạn: 35 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, TP.HCM. ĐT:(8428)3829 5936; Fax:(8428)3829 4294; Email: online@kinhtesaigon.vn
Thời báo Kinh tế Sài Gòn giữ bản quyền nội dung của trang web thesaigontimes.vn. Không sử dụng lại nội dung trên trang này dưới mọi hình thức, trừ khi được Thời báo Kinh tế Sài Gòn đồng ý bằng văn bản.
Trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online không chịu trách nhiệm nội dung trang ngoài.
Bản quyền thuộc về SaigonTimesGroup.