Về bài viết Nợ, trả nợ và khủng hoảng của tác giả Vũ Quang Việt trên TBKTSG số 6-2017 ra ngày 9-2 vừa qua, tôi nghĩ số liệu mà tác giả trích dẫn của Tổng cục Thống kê (TCTK) về nợ phải trả của doanh nghiệp nhà nước là số liệu cộng dồn nợ phải trả của các doanh nghiệp này chứ không phải là nợ ròng bởi vì trong nợ phải trả (liability) của các doanh nghiệp có phần các doanh nghiệp nợ lẫn nhau (mua hàng trả chậm, ứng trước vốn, thanh toán muộn...). Ví dụ doanh nghiệp A nợ doanh nghiệp B 100 tỉ đồng, B lại nợ C 110 tỉ và C nợ lại A 90 tỉ nếu cộng dồn theo TCTK thì số nợ phải trả của doanh nghiệp là 200 tỉ, tuy nhiên nếu tính cả ba doanh nghiệp trên là một khối thì thực tế nợ phải trả của ba doanh nghiệp này chỉ là 20 tỉ. Chính vì cách tính này mà số liệu nợ phải trả của DNNN theo TCTK mới cao vọt như vậy.

Tác giả Vũ Quang Việt trả lời:

Trong thống kê, có sự liên hệ giữa hai cột như sau: Trong tích sản (asset) có thể có tiền mà doanh nghiệp cho vay, thí dụ như hàng bán trả chậm. Trong nợ phải trả (liability) chỉ có phần mà doanh nghiệp vay (có thể là vay ngân hàng, bán trái phiếu, tiền mua hàng trả chậm...). Nguyên tắc làm thống kê là ghi gộp (gross) chứ không ghi ròng hay thuần (net). Ròng hay thuần (netting) là cho tổng thể, thí dụ vốn tự có là tính thuần, lấy tổng tích sản (100) trừ đi phần nợ (80) và cơ bản có tính phân tích. Đây là nguyên tắc quốc tế, đã được ghi vào Hệ thống Tài khoản Quốc gia (System of National Accounts) (2008) (unstats.un.org/unsd/nationalaccount/docs/SNA2008.pdf ) Không ai lại lấy liability ở bên phải rồi trừ đi phần cho vay ở cột bên phải (thuộc tài sản tài chính). Chỉ có cách áp dụng chuẩn mực quốc tế mới có thể đem so sánh quốc tế về nợ (liability)/GDP. Bởi vì nợ thì phải trả nợ, và áp lực trả nợ là vấn đề chính cần phân tích. Giả dụ tôi nợ 100 đồng, trong khi người khác nợ tôi 90, thì tôi vẫn bị áp lực là trả nợ trên tiền nợ 100 đồng này. Tại sao lại ghi gộp mà không ghi ròng hay thuần? Như có thể thấy trong bảng thí dụ trên, nếu tích sản, như của ngân hàng chẳng hạn, là nợ cho vay, thì khi nợ xấu, mất khả năng thu lại được, giá trị của nó sẽ giảm. Thí dụ tài sản (nợ cho vay) mất một nửa giá trị, chỉ còn là 50, thì vốn tự có của ngân hàng (ý niệm ròng) trở thành âm, tức là -30. Đối với doanh nghiệp phi tài chính, giảm giá tài sản như địa ốc, cũng thường gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng tương tự. Ghi gộp cho phép ta có đầy đủ thông tin chi tiết để phân tích tình hình hiện tại và tương lai. Ghi thuần không cho ta biết đầy đủ thông tin.

 


16/02/2017 - Nguyễn Anh

Những bài báo của các chuyên gia "xịn" này mô tả đúng về thực trạng của kinh tế quốc gia. Cảm ơn TBKTSG đã đăng bài. Mong được đọc nhiều bài như vầy.


13/02/2017 - trần hà

Dừng tuyển cán bộ nhà nước là việc làm cần thiết. Tuy nhiên, dừng toàn bộ cũng khó. Thứ nhất, vẫn có những phòng ban mới, những khu vực chuyên trách khát nhân lực. Muốn tăng chất lượng dịch vụ, muốn giảm thời gian thực hiện các dịch vụ công, thì phải tăng nhân lực. Thứ hai, hàng loạt trường đại học đặc thù chỉ phục vụ cho khối nhà nước, các trường đào tạo hàng chục nghìn sinh viên ra trường hàng năm, không tuyển mới, nguồn nhân lực này sẽ đi đâu?

Tôi nghĩ cần kết hợp sa thải nhân viên chất lượng yếu kém, khuyến khích về hưu sớm để tạo chỗ trống cho người mới và nâng cao năng lực. Đối với khu vực công, nếu thực sự giải quyết được vấn đề nhân sự thì sẽ giải quyết được nhiều vấn đề khác chứ không chỉ vấn đề thâm hụt ngân sách nhà nước.


13/02/2017 - Hang Pham