Chủ Nhật,  25/2/2018, 20:27 
Đặt báo in

Phía sau “tấm huy chương” xuất khẩu năm 2017

Nguyễn Đình Bích
Thứ Hai,  12/2/2018, 17:53 

Phía sau “tấm huy chương” xuất khẩu năm 2017

Nguyễn Đình Bích

Một khi nền công nghiệp hướng tới xuất khẩu vẫn còn phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu linh kiện, phụ tùng... hay các bán thành phẩm nói chung thì đương nhiên giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu mang lại cũng thấp. Ảnh: THÀNH HOA

(TBKTSG) - Đúng như khẳng định của người đứng đầu ngành công thương, “năm 2017 là năm đặc biệt thành công của xuất khẩu”. Thế nhưng, dù xuất khẩu đặc biệt thành công như vậy, vai trò thúc đẩy kinh tế phát triển của xuất khẩu lại đang yếu dần.

Xuất khẩu giúp xuất siêu cao nhất trong lịch sử 30 năm đổi mới

Với hơn 214 tỉ đô la Mỹ, xuất khẩu năm 2017 đã tăng trưởng hết sức ngoạn mục 21,2%, cao gấp 3,26 lần so với mục tiêu tăng trưởng 6-7% đã đề ra, tức là đã tăng thêm hơn 30 tỉ đô la Mỹ so với mục tiêu tăng trưởng (lấy trung bình là 6,5%)

Cũng chính nhờ xuất khẩu bứt phá quá ngoạn mục như vậy, mặc dù nhập khẩu cũng đã tăng rất nhanh, nhưng chúng ta vẫn hoàn thành mục tiêu kiềm chế nhập siêu. Cụ thể, với hơn 211 tỉ đô la Mỹ, nhập khẩu năm 2017 đã tăng rất mạnh 20,8%, mức tăng cao nhất trong sáu năm trở lại đây, tức là đã tăng gần 20,8 tỉ đô la Mỹ so với mục tiêu. Thế nhưng, nhờ thành tích xuất khẩu, thay vì nhập siêu gần 6,6 tỉ đô la Mỹ như mục tiêu kế hoạch (tính theo tỷ lệ nhập siêu 3,5%), nền kinh tế đã chuyển sang xuất siêu hơn 2,9 tỉ đô la Mỹ, tương ứng với tỷ lệ xuất siêu 1,38%. Đây cũng là mức và tỷ lệ xuất siêu cao nhất trong lịch sử hơn 30 năm đổi mới đã qua của nước ta.

Nhìn rộng hơn, những thành tựu đó đã “xô đổ” những mục tiêu quan trọng bậc nhất của Chiến lược xuất, nhập khẩu hàng hóa thời kỳ 2011-2020, định hướng đến năm 2030 (Chiến lược) đã được Chính phủ phê duyệt hồi đầu thập kỷ này. Đó là, nếu so với mục tiêu “kép” đẩy mạnh xuất khẩu và kiềm chế nhập khẩu mà chiến lược này ấn định vào năm 2020 (đều ở mức 214,5 tỉ đô la Mỹ để lần đầu tiên cân bằng cán cân thương mại) thì chúng ta đã hoàn thành sớm ba năm. 

Nhưng vai trò thúc đẩy kinh tế phát triển của xuất khẩu đang yếu dần

Tuy đặc biệt thành công về kim ngạch xuất khẩu nhờ phát triển đúng hướng nhưng hiệu quả thực tế mang lại cho đất nước thấp là điểm nhấn đen trong bức tranh sáng xuất khẩu năm 2017.

Các số liệu thống kê cho thấy, thay vì chỉ mới đạt 43,4 tỉ đô la Mỹ và cũng chỉ mới chiếm 60% trong “rổ hàng hóa xuất khẩu” trước khi thực hiện chiến lược, năm 2017 vừa qua nhóm hàng chế biến chế tạo đã đạt 174 tỉ đô la Mỹ, tăng 22,7% và bình quân cả giai đoạn cũng đã tăng 22%/năm, cho nên đã vươn lên chiếm 81,3% trong “rổ hàng hóa xuất khẩu”.

Điều này cũng có nghĩa là, xuất khẩu của nước ta đã không còn phụ thuộc vào hai nhóm hàng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong những năm trước đó là nhiên liệu - khoáng sản và nông sản, bởi trong cùng kỳ, hai nhóm này chỉ còn tăng bình quân 4,8%/năm, nên tỷ trọng đã giảm rất mạnh từ 40% xuống chỉ còn 18,7%.

Cho dù xuất khẩu đặc biệt thành công như vậy nhưng vai trò thúc đẩy kinh tế phát triển của xuất khẩu lại đang yếu dần.

Cụ thể, cho dù tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2017 đã vượt mục tiêu đề ra, nhưng cũng chỉ là 6,81%, trong khi tốc độ tăng trưởng xuất khẩu lên tới 21,2%, có nghĩa là hệ số giữa hai tốc độ tăng trưởng này là 3,11 lần, cao nhất trong vòng năm năm trở lại đây. Nếu tính chung, kể từ năm 2011 trở lại đây, trong khi tốc độ tăng trưởng xuất khẩu đạt 16,78%/năm thì tốc độ tăng trưởng kinh tế chỉ đạt 6,08%/năm, tức hệ số này là 2,76 lần. Còn ba con số tương ứng trong cùng kỳ thập kỷ trước là 18,87%/năm, 7,74%/năm và 2,44 lần.

Đương nhiên, cũng có thể lý giải rằng, xuất khẩu chỉ là một đầu ra, còn một đầu ra khác là thị trường trong nước cũng tham gia quyết định sự phát triển của nền kinh tế.

Thế nhưng, các kết quả tính toán cũng cho thấy rằng, trong bảy năm vừa qua, cứ 2,55 đô la Mỹ hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu và hàng hóa, dịch vụ tiêu thụ trong nước thì mới thu được 1 đô la Mỹ GDP. Trong khi đó, cùng kỳ thập kỷ trước, con số này chỉ là 1,92 đô la Mỹ, tức là hiệu quả thúc đẩy kinh tế phát triển của thương mại nói chung và xuất khẩu nói riêng đã giảm 33%.

Như vậy, trong khi chúng ta đã hoàn thành mục tiêu chiến lược xuất khẩu thì gần như chắc chắn đang ở trong tình thế không có phép màu nào để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế 7-8% trong thập kỷ này.

Vấn đề đặt ra là tại sao hiệu quả thúc đẩy kinh tế phát triển của xuất khẩu lại giảm mạnh như vậy? Rất có thể câu trả lời nằm ngay trong sự thành công đặc biệt của xuất khẩu nói trên.

Cho dù con số 174 tỉ đô la Mỹ xuất khẩu hàng công nghiệp chế biến là thành tựu đặc biệt quan trọng, nhưng để có được thành tựu đó, nhập khẩu nhóm hàng này trong năm 2017 vừa qua đã đạt kỷ lục 179,2 tỉ đô la Mỹ. Điều đó có nghĩa là nhập siêu nhóm hàng này lên tới 5,2 tỉ đô la Mỹ, cũng có nghĩa là thực tế hai nhóm hàng chiếm tỷ trọng ngày càng nhỏ còn lại (nhiên liệu - khoáng sản và nông sản) đã xuất siêu 8,1 tỉ đô la Mỹ, đạt tỷ lệ xuất siêu rất đáng nể 20,2%.

Một khi nền công nghiệp hướng tới xuất khẩu vẫn còn phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu linh kiện, phụ tùng... hay các bán thành phẩm nói chung thì đương nhiên giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu mang lại cũng thấp.

Hàn Quốc chính là đối tác thương mại hưởng lợi lớn nhất trong xuất, nhập khẩu hàng công nghiệp chế biến của nước ta hiện nay. Bởi lẽ, nhập siêu nhóm hàng này của nước ta từ Hàn Quốc đã tăng siêu tốc 51,6% và đạt kỷ lục 30,9 tỉ đô la Mỹ.

Hẳn nhiên, hiệu quả của việc thúc đẩy kinh tế phát triển là điều rất đáng quan tâm, nhưng có lẽ điều còn đáng quan tâm không kém là phần xuất khẩu của chính chúng ta trong miếng bánh xuất khẩu đang ngày càng nhỏ lại rất nhanh.

Các số liệu thống kê cho thấy, trong cùng kỳ thập kỷ trước, xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp trong nước còn tăng bình quân 15,3%/năm, cho nên thị phần trong “rổ hàng hóa xuất khẩu” còn chiếm 42,8%, nhưng tron g bảy năm đầu của thập kỷ này, tốc độ tăng trưởng giảm rất mạnh xuống chỉ còn 9,3%/năm, cho nên thị phần “co lại” chỉ còn 28,9%.

Nói tóm lại, tuy đặc biệt thành công về kim ngạch xuất khẩu nhờ phát triển đúng hướng nhưng hiệu quả thực tế mang lại cho đất nước thấp là điểm nhấn đen trong bức tranh sáng xuất khẩu năm 2017.

In bài Gửi bài cho bạn bè
Top
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
NGÂN HÀNG
BẢO HIỂM
CHỨNG KHOÁN
TIỀN TỆ
KINH DOANH
THƯƠNG MẠI-DỊCH VỤ
XUẤT NHẬP KHẨU
GIAO THƯƠNG
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
KHUYẾN MÃI
WEB GIÁ RẺ
DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN
GHI NHẬN
BẠN ĐỌC VIẾT
BLOG
DOANH NGHIỆP
CHUYỆN LÀM ĂN
SỨC KHỎE
PHÁP LUẬT
QUẢN TRỊ
MỘT VÒNG DOANH NGHIỆP
DỮ LIỆU DOANH NGHIỆP
VĂN HÓA - XÃ HỘI
VĂN HÓA
XÃ HỘI
VIỆC GÌ? Ở ĐÂU?
HẠ TẦNG - ĐỊA ỐC
NHÀ ĐẤT
HẠ TẦNG
DỰ ÁN
CHUYỂN ĐỘNG DOANH NGHIỆP
THẾ GIỚI
PHÂN TÍCH-BÌNH LUẬN
THỊ TRƯỜNG-DOANH NGHIỆP